بلندخوانی برای نوزاد، بهترین سرمایه‌‌گذاری آموزشی

بلندخوانی برای نوزاد، بهترین سرمایه‌‌گذاریِ آموزشی

نویسنده: مریم عبدالرزاق

بی‌شک شما هم از رسانه‌ها یا اطرافیان‌تان شنیده‌اید که کتاب‌خوانی سبب بهبود عملکرد مغزی فرد می‌شود؛ اما تا به حال از خود پرسیده‌اید که کتابخوانی بهتر است از چه سنی آغاز شود؟ از سال‌های نوجوانی و دبیرستان؟ سال‌های کودکی و دبستان؟ از سنین خردسالی و پیش از دبستان؟ یا از بدو تولد و حتی دوران جنینی؟! بیشتر مردم فکر می‌کنند که گزینه‌ی آخر تا حدی اغراق‌آمیز است و هیچ ارتباطی میان بلندخوانی برای نوزاد و رشد ذهنی نوزاد یا جنین در شکم مادر وجود ندارد. اما پژوهش‌های دهه‌های اخیر واقعیت مهمی را بیان می‌کنند. نظریه‌پردازان و پژوهشگران این حوزه با قاطعیت می‌گویند: «اگر می‌خواهید در آینده کودکان و نوجوانانی موفق در آموزش داشته باشید، باید از روزهای نخست با او کتاب بخوانید». چرا و چگونه؟

کتاب‌خوانی سبب جوانه زدن سلول‌های مغزی می‌شود

بیشتر والدین فکر می‌کنند نوزادشان تا سنی که به مهدکودک برود، فاصله زیادی دارد. وقتی پوشک نوزاد خود را عوض می‌کنید، به او غذا می‌دهید یا تمیزش می‌کنید، به نظرتان می‌آید راه درازی دارید تا نوزاد شما پنج‌ساله شود. اما زمان به سرعت می‌گذرد و تا به خود بیایید، می‌بینید که نوزاد شما دارد راه می‌رود، حرف می‌زند یا به مهدکودک می‌رود. در این مدت کوتاه پنج‌ساله، به ویژه دو سال نخست آن، حتی اگر متوجه نباشید، نخستین و مهم‌ترین آموزگار او شما هستید. بله، خود شما!

شما در اینکه او در مدرسه فرد موفقی باشد یا نباشد، نقشی اساسی دارید. هیچ آموزگاری به اندازه‌ی مادر و پدر نمی‌تواند در موفقیت آموزشی یک کودک مؤثر باشد. چرا؟ زیرا مادر و پدر هستند که نخستین واژه‌ها را به او هدیه می‌کنند. درست است! واژه‌ها! واژه‌های کوتاه، واژه‌های بلند، واژه‌های رایج و واژه‌های غیررایج. والدین هر روز واژه‌های فراوانی به او هدیه می‌دهند.

بر اساس پژوهش‌های اخیر، آنچه موفقیت آینده‌ی آموزشی کودک را تضمین می‌کند، شمار واژه‌هایی است که یک نوزاد، در هر ساعت، از بدو تولد تا دوسالگی‌اش، می‌شنود. اما چه جادویی در واژه‌ها نهفته است که این چنین آینده‌ی کودک را دگرگون می‌کند؟

کودک تا دوسالگی دوران مهمی را از جنبه‌ی رشد مغزی و زبانی طی می‌کند. اگرچه در روزهای نخست تولد به نظر می‌رسد که نوزاد به سبب روند زایش کمی خسته است، اما مغزش به مراتب فعال‌تر از والدین است؛ حتی وقتی‌که نوزاد خوابیده، مغز او فعال است و سلول‌های مغزش با پیوندهای تازه‌ای که با هم برقرار می‌سازند، به خواندن کتاب واکنش نشان می‌دهند.

نوزاد با نزدیک به ۱۰۰ بیلیون سلول مغزی به دنیا می‌آید (نرون‌ها). پس از تولد، رشد سلول‌های مغزی بسیار حیاتی است و این سلول‌های را می‌بایست والدین و دیگر عوامل محیطی و افراد پیرامون تحریک کنند. این تحریک‌ها ارتباط‌های تازه‌ای در سلول‌های مغزی به وجود می‌آورد که به سیستم سیم‌های ارتباطی پیچیده و انبوه شباهت دارد. اما پس از مدتی کوتاه این سلول‌ها شروع به جوانه زدن شاخه‌هایی به نام اکسون و گیرنده‌های کوتاهی به نام دندریت می‌کنند. اکسون‌ها سیگنال‌ها را منتقل می‌کنند و دندریت‌ها اطلاعات را دریافت می‌کنند و سیناپس یا پیوندی تازه برقرار می‌سازند. تا دوسالگی شمار اتصالات مغزی تا یک هزار تریلیون افزایش می‌یابد. این عدد به اندازه‌ی شمار ستاره‌ها در کهکشان است. بنا به گفته امیلی دیکنسون، مغز گسترده‌تر از آسمان است!

بلندخوانی برای نوزاد یا دیدن تلویزیون؟ مسئله این است!

حال شاید این سؤال‌ها پیش بیاید: «چرا از طریق دیدن تلویزیون نمی‌توان گنجینه‌ی واژگانی کودک را افزایش داد؟ چرا کتاب‌خوانی؟!»

امروزه، ابزارهای تصویری بخش عمده‌ای از زندگی ما را احاطه کرده‌اند، اما واقعیت آن است که این ابزارها، با حجمه‌ی فراوان اطلاعات، هیچ‌گونه ارتباط دوسویه‌ای با کودک برقرار نمی‌کنند؛ درحالی‌که که مادر یا پدر هنگام کتاب‌خوانی، اطلاعاتی محدود را به آرامی و به شیوه‌ی تعامل و گفت‌وگو در اختیار کودک قرار می‌دهند. از سوی دیگر، کودک از زمان جنینی تا چندین ماه ابتدایی زندگی خود، بیشتر از طریق شنیداری آموزش می‌بیند. بدین ترتیب، تصاویر فراوان تلویزیون برای کودک غیرقابل فهم است و پژوهشگران تأکید کرده‌اند که کودک تا دوسالگی از تلویزیون دور باشد. البته این‌ها تنها دلایل لزوم کتاب‌خوانی والد و کودک نیست.

در پاسخ دقیق و علمی به پرسش بالا، نویسندگان کتاب «خواندن با نوزاد و نوپا» ده سودمندی بلندخوانی با نوزاد را چنین بر می‌شمرند:

  1. مهارت‌های شنیداری را تقویت می‌کند.
  2. شمار واژگانی را که نوزاد می‌شنود افزایش می‌دهد.
  3. سبب افزایش مدت‌زمان توجه و دقت نوزاد و رشد حافظه‌ی او می‌شود.
  4. به نوزادان یاری می‌رساند که‌واژه‌های ناآشنا را بیاموزند.
  5. به نوزادان کمک می‌کند که معنای واژگان را درک کنند.
  6. به نوزادان کمک می‌کند تا با مفاهیم و نمادهای چاپی آشنا شوند.
  7. به نوزاد یاری می‌رساند که از تصاویر اطلاعات دریافت کند.
  8. پیوند عاطفی و آرامش میان کودک و والدین را تقویت می‌کند.
  9. تخیل و احساسات کودک را تقویت می‌کند.
  10. عشق به خواندن را در کودک نهادینه می‌کند.
مؤسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان و بلندخوانی برای نوزادان

با توجه به اهمیت این موضوع، بخش کودک و نوجوان انتشارات مؤسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان (فراورده‌های تاک) به ترجمه و تألیف چندین کتاب و ساخت ابزار آموزشی پرداخته است؛ از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

_ مجموعه‌ی «کتاب سیاه و سفید نوزاد»: این مجموعه شامل کتاب‌های تصویری سیاه و سفید با عناوین «سلام دنیا» و «نگاه کن! نگاه کن!»، و «مکعب‌های تصویری» پارچه‌ای است. این‌گونه کتاب‌ها و ابزارهای آموزشی برای تقویت حس دیداری نوزادان طراحی شده‌اند.

_ «خواندن با نوزاد و نوپا، چگونه به نوزاد و نوپای خود کمک کنیم تا دنیای واژه‌ها را کشف کند؟»: این کتاب راهنمایی بی‌نظیر و کاربردی است برای بلندخوانی برای نوزاد و نوپا که با تأکید بر اهمیت کتاب خواندن در دو سال اول زندگی، به زبان ساده به مادران و پدران جوان نشان می‌دهد که چگونه برای فرزند نوزاد یا نوپای خود کتاب بخوانند و چگونه کتاب‌های مناسب را برای فرزندشان انتخاب کنند.

_ «دست‌نامه مادر و نوزاد»: این کتاب، دست‌نامه‌ای برای مادران و پدرانی است که به‌زودی کودک‌شان به دنیا می‌آید یا اینکه تازه به دنیا آمده است. در این دست‌نامه مهم‌ترین اطلاعاتی که مادران و پدران جوان تا یک‌سالگی فرزندشان بدان نیاز دارند، گنجانده شده است.

لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/Hw3W1

با حروف و کلمات همراه با کودک‌تان بازی کنید

با حروف و کلمات خوش بگذرانید!
  • زمانی که بیرون هستید، بر روی تابلوهای راهنمایی و رانندگی، آگهی‌ها و بسته‌های غذا به دنبال حروف و کلمات باشید.
  • آواز بخوانید، قافیه‌ها را با هم تکرار کنید و با هم قصه بگویید.
  • در پارک، نام کودک‌تان را با استفاده از شاخ و برگ هجی کنید و بنویسید
  • کودکتان در راه مدرسه، پارک، سوپرمارکت و… چه تعداد حروف الف، ب یا پ قادر است تشخیص دهد؟

مترجم: مریم مافی

لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/SKVvy

همراه با کودک‌تان از کتابخانه بازدید کنید

انتخاب کتاب در کتابخانه
  • با یکدیگر کتاب انتخاب کنید.
  • کتاب‌هایی را انتخاب کنید که کودک‌تان می‌تواند آن‌ها را برای شما بخواند، مانند کتاب‌های تصویری.
  • کتاب‌هایی را انتخاب کنید که شما برای کودک‌تان بخوانید.
  • تعدادی کتاب برای خودتان انتخاب کنید.

 

منبع: www.booktime.org.uk
مترجم: مریم مافی

 

لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/DQDb2
ربات تلگرامی کتاب هدهد

ربات تلگرامی کتاب هدهد

برای خرید آسان و ثبت سفارش در کتاب هدهد می‌توانید از ربات زیر کمک بگیرید:
@hodhodbook_bot

🔍 برای جست‌وجوی یک کتاب خاص می‌توانید عنوان کتاب را برای ربات ارسال کنید.
سفارش شما در کوتاه‌ترین زمان ممکن در کتاب هدهد ثبت می‌شود.
📦 کلیه سفارش‌ها با پست ارسال می‌شوند.

کانال کتاب هدهد
@hodhod_book

لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/L8fxg

چگونه فرزندانمان را به کتابخوانی تشویق کنیم؟

چگونه فرزندانمان را به کتابخوانی تشویق کنیم؟

والدین کتابخوان فرزندان کتابخوانی دارند

کودکان در فصل تابستان نیاز به مطالعه دارند. در میانه تابستان هستیم و نیمی از تعطیلات سپری شده است. این تعطیلات سه ماهه بسیاری از کودکان را تنبل می‌کند. در نتیجه درس خواندن دوباره در فصل پاییز برای آنان سخت خواهد بود. بنابراین مطالعه در فصل تابستان نیز باید جزو فعالیت‌های کودکان مدرسه‌ای قرار گیرد.

به نقل از نیویورک‌تایمز- کودکانی که در طول تابستان نیز مطالعه می‌کنند نسبت به کودکانی دیگر اطلاعات بیشتری دارند. این موضوع برای خانواده‌هایی که کودکانشان در یادگیری زبان مشکل دارند یا دچار ضعف مالی هستند اهمیت بیشتری می‌یابد. وقتی کودکی در زبان مشکل دارد همه درس‌های دیگر از جمله ریاضی و تاریخ برای او مشکل خواهد بود اما تمرین تنها راه حل این مشکل است.

کودکان در فصل تابستان وقت زیادی برای مطالعه دارند اما مشخص است که علاقه‌ای به خواندن نشان ندهند بنابراین والدین باید به فکر راهی برای ترغیب کودکان خود به مطالعه باشند اما این کار چگونه میسر می‌شود؟

بهترین راه ترغیب کودکان رشوه دادن است! اگر والدین دارای کودکانی هستند که علاقه‌ای به مطالعه ندارند بهتر است انگیزه‌ای برای آنان ایجاد کنند. طی تحقیقاتی که توسط سیستم آموزشی «بریتانیا» صورت گرفته است مشخص شد والدینی که دارای کودکان ۳ تا ۸ سال هستند باید به کودکان خود برای دریافت جایزه نوید بدهند.

والدینی که فرزند دارند خوب می‌دانند که کودکان بدون جایزه انگیزه‌ای برای خواندن کتاب ندارند. پس بهتر است به آنان وسایلی چون اسباب‌بازی و گاهی پول نقد برای خرید وسایلی که دوست دارند بدهیم.

البته تحقیقات نشان می‌دهد کودکانی که با دریافت جایزه نقاشی می‌کنند یا درس می‌خوانند در صورت اهدا نشدن جایزه عقب‌نشینی می‌کنند و درس نمی‌خوانند این در حالی است که کودکانی که خود به درس خواندن علاقه‌مند هسند بدون جایزه نیز به کار خود ادامه می‌دهند.

«ادوارد دِسی»، نویسنده کتاب «چرا چنین کاری می‌کنیم» و استاد دانشگاه «روچستر» در این باره می‌گوید: «اگر به کودکان جایزه بدهید درس می‌خوانند اما باید بدانید در صورت قطع انجام این کار عکس‌العمل نشان خواهند داد و از کتاب دوری خواهند کرد. دریافت جایزه به کودکان یاد می‌دهد درس و کتاب را برای چیز دیگری و نه مفید بودن آن بخوانند.

اما اگر جایزه دادن به کودکان بسیار بد است چرا همچنان در میان والدینی که از این موضوع اطلاع دارند بسیار رایج است؟ والدین به موفقیت‌های کوتاه‌مدت بیشتر از نوع بلندمدت آن ارزش قائل می‌شوند. یا شاید از این موضع اطلاع دارند که خواندن کتاب و درس چنان اهمیت دارد که دوست دارند فرزندانشان کتاب بخوانند و لذت بردن کودک از این کار برای آنان چندان اهمیت ندارد.

بعضی متخصصان معتقدند جایزه، مخصوصاً برای کودکان در سنین کم بسیار مفید است و به آنها انگیزه درونی می‌بخشد. هر پدر و مادری آرزو دارد فرزندش به درس خواندن علاقه داشته باشد و بعضی کودکان چنین هستند اما بعضی دیگر نیاز به انگیزه‌ای برای حرکت دارند.

گاهی والدین چاره‌ای ندارند و هر کاری می‌کنند تا یک روز درس خواندن فرزندانشان را در خانه ببینند. دکتر «بریگ»، استاد دانشگاه معتقد است جایزه دادن به کودکان ایرادی ندارد اما بهتر است برای تشویق کودکان از جوایز غیرنقدی استفاده کنیم؛ مثلاً به کودک خود بگوییم بعد از انجام این کار پدر او را برای بازدید از کتابخانه شهر به بیرون خواهد برد یا او می‌تواند پس از اتمام درس استراحت یا بازی کند. این جوایز غیرنقدی کودک را نیز دچار انتظارات بیشتر نمی‌کند.

البته دکتر «دسی» معتقد است بهتر است والدین وقتی برای خواندن کتاب به صورت گروهی با کودکان خود نیز داشته باشند و گاهی درباره یک کتاب خاص با هم گفت و گو کنند. این کار این پیغام را به کودکان می‌دهد که ما در کنار هم هستیم و در روند خواندن کتاب از یکدیگر پشتیبانی می‌کنیم.»

پول و دیگر هدایای نقدی در کودک انگیزه می‌آفریند اما هیچ چیز به اندازه این موضوع اهمیت ندارد که کودک احساس کند کتابخوانی بخشی از زندگی یک خانواده است.

رشوه دادن به کودکان آسان‌ترین راه برای ترغیب کودکان به کتابخوانی است و اغلب والدین برای آسان کردن کار خود از آن بهره می‌برند اما اگر واقعاً دوست دارید کودکان باسوادی داشته باشد بهتر است برنامه کتابخوانی پدر و مادر خانواده را در اولویت قرار دهید.

منبع: خبرگزاری ایبنا

لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/nQMC3