روانشناسی کودک و نوجوان

دلایل حسادت کودکان و چگونگی رفتار با کودک

دلایل حسادت کودکان و چگونگی رفتار با کودک

نویسنده: آذین بذرافشان

 

حسادت یکی از ویژگی‌های ناخوشایند انسانی است. آمیزه‌ای از رنجش، ترس، نا‌‌امنی، احساس مالکیت و سوء‌ظن است. حسادت کودکان احساس بسیار مخربی است. در بهترین حالت باعث می‌شود کودکتان احساس ناخشنودی و نارضایتی داشته باشد و در بدترین حالت باعث بد‌خلقی و عصبانیت او می‌شود.

فرزند شما وقتی که فکر کند با او به خوبی بچه‌های دیگر-‌چه بچه‌های فامیل چه غیره- رفتار نمی‌شود، ممکن است به آنها حسودی کند. او همچنین می‌تواند به اشیاء نیز حسادت کند و با تلنبار ‌کردن آنها یا خواستن اسباب‌بازی دیگری آن را بروز دهد. وقتی که شما به کودک دیگری نیز توجه می‌کنید، او ممکن است حسود شود. این احساسات طبیعی است.


فهرست محتوا:

دلایل حسادت چیست؟

حسادت در سنین مختلف چگونه است؟

پیامد حسادت چیست؟

دلایل حسادت در کودکان چیست؟

علائم یک کودک حسود چیست؟

خطرات حسادت

چگونه با حسادت کودکان برخورد کنیم؟

آموزش قدرشناسی به کودکان

چگونه به حسادت کودک نسبت به نوزاد جدید رسیدگی کنیم؟

نقش کتاب و کتابخوانی در حسادت کودکان چیست؟

منابع


دلایل حسادت کودکان و راه‌های مقابله با آن

دلایل حسادت چیست؟

۱- حسادت مادی

«اما مامان! تو کلاس‌مون من تنها کسی هستم که ایکس باکس نداره!» این جمله براتون آشنا نیست؟ حسادت مادی معمولاً یکی از اولین انواع حسادت است که در کودکان ظاهر می‌شود. کودک نوپا گاهی به دزدیدن اسباب‌بازی هم‌بازی‌اش فکر می‌کند. خوشبختانه بعد از این‌که که کودک در مدرسه ثبت نام می‌شود و شروع به درک هنجار‌های اجتماعی می‌کند، معمولاً چیزی که از هم‌بازی‌هایش بخواهد را نمی‌دزدد. اما این باعث نمی‌شود که او برای وسایلی که بچه‌های دیگر دارند، دق نکند.
وقتی حسادت مادی به‌وجود می‌آید، به فرزندان خود کمک کنید تا درک کنند که خانواده‌های مختلف استاندارد‌های مختلفی برای زندگی دارند و الویت‌های مالی برای هر خانواده‌ای متغیر است. سعی کنید دیدگاه گسترده‌تری در آن‌ها بوجود آورید تا نسبت به آن‌چه که دارند، سپاس‌گزار باشند. همچنین سعی ‌کنید که تمرکز او را از مسائل مادی به سمت مسائل غیر‌مادی که در خانواده شما در دسترس است متمرکز کنید. به عنوان مثال شما شاید به دلیل داشتن برنامه شغلی انعطاف‌پذیر بتوانید اوقات بیشتری را با کودک خود سپری کنید. یا ممکن است در منطقه‌ای روستایی زندگی کنید که در آن مرکز خرید شیکی وجود ندارد اما از هوای تازه و فضای آزاد برای گشت و گذار بهره‌مند باشید. به فرزندان خود بیاموزید که به‌جای مقایسه خود با دیگران، برای هر‌ آن‌چه که دارند ارزش قائل شوند.
هنگامی که در بچه‌ها حسادت مادی بوجود می‌آید، از آن به عنوان فرصتی برای آموزش پس انداز کردن پول برای خریدهای بزرگ استفاده کنید. اگر فرزندتان شکایت کرد که پرطرفدارترین برند کفش کتانی را ندارد، به او فرصت دهید تا در ازای انجام کارهای خانه پول توجیبی بگیرد تا آن کفش را بخرد. این کار باعث ایجاد انگیزه زیاد برای رسیدن به خواسته‌هایش، القای حس مسئولیت و وجدان کاری می‌شود.
شما می‌توانید از حسادت فرزندتان به عنوان کاتالیزوری برای انجام کارهای داوطلبانه استفاده کنید. با خدمت‌کردن در نوانخانه‌ها و یا اهدای‌ اسباب‌بازی به خیریه‌ها می‌توانید به کودک خود یاد دهید که به افراد فقیرتر احترام بگذارند و متقابلاً متوجه شوند که چقدر خوشبخت هستند.


دلایل حسادت کودکان و راه‌های مقابله با آن

۲- حسادت تحصیلی و مهارتی

وقتی کودک به مهارت‌های تحصیلی یا ورزشی همسالان خود حسادت می‌کند، بر روی عملکردش تأثیر می‌گذارد. «چه فایده‌ای داره واسه امتحان این همه تلاش کنم وقتی که در هر صورت مولی بیشترین نمره رو میاره؟»، «چرا تو تیم بسکتبال شرکت کنم وقتی کاملاً مشخصه که بِرد بازیکن ستاره هست؟» حسادت نسبت به مهارت‌های دیگری باعث می‌شود کودک شما نسبت به ویژگی‌های منحصربه‌فرد خود احساس نالایقی و بی‌ارزشی کند.

در این شرایط وظیفه شماست که استعدادهای شخصی‌اش را به او نشان دهید و مسئولیت‌پذیری در قبال تلاش‌هایش را تقویت کنید. به کودک اجازه دهید تا احساس حسادتش را خالی کند سپس به خصوصیات شخصی مثبت او اشاره کنید. اگر فرزند شما در تیم فوتبال تمام تلاش خود را می کند اما عملکرد او به صورت فردی و جداگانه خوب است، به این نکته اشاره کنید که «بله مولی در فوتبال مهارت داره اما تو خیلی در ژیمناستیک پیشرفت کردی و من واقعا بهت افتخار می‌کنم.»

همچنین می‌توانید به جای مقایسه عملکرد فرزندتان با دیگران، روی تلاش او متمرکز شوید. واقعیت این است که اگرچه هر بچه ای نمی‌تواند بازیکن ستاره نوک حمله شود اما همه می‌توانند تمرین کنند و برای پیشرفت، سخت تلاش کنند. علاوه بر این ورزش و مدرسه به کودکان این امکان را می‌دهد تا دوست پیدا کنند، روحیه کار تیمی را تقویت کنند و پیشرفت شخصی را یاد بگیرند. با تمرکز بر این ویژگی‌ها به کودک خود می‌آموزید که مسئله بهترین بودن نیست بلکه «بهترینِ خود بودن» است.

روش دیگر برای مقابله با احساس حسادت، کمک به کودک در بهبود زمینه‌هایی است که در آن‌ها احساس ناکافی بودن می‌کند. اگر حسادت او به دلیل حضور نابغه‌ای ریاضی در کلاس به‌وجود آمده باشد، تدریس خصوصی ریاضی (یا به صورت ساده‌تر، اطمینان حاصل کنید که تکالیفش را انجام داده است) ممکن است دقیقاً همان چیزی باشد که کودک شما به آن نیاز دارد و باعث شود احساس اعتماد‌به‌نفس بیشتری کند.


دلایل حسادت کودکان و راه‌های مقابله با آن

۳- حسادت اجتماعی

هم‌زمان با بزرگ شدن کودکان، مسائل اجتماعی بین آن‌ها بیشتر شیوع می‌یابد. به عنوان مثال دختر شما ممکن است به دلیل این‌که دوستانش بدون او به مهمانی رفتند، احساس طرد‌شدگی کند یا پسر‌تان به محبوبیت بچه‌ای دیگر حسادت کند. محدودیت‌های اجتماعی که در سال‌های اولیه وجود نداشت، ناگهان در همه جا ظاهر می‌شود.

اولین قانون کلی برای والدینی که با حسادت اجتماعی فرزندشان سروکار دارند این است که هرگز احساسات کودک خود را کم‌ارزش جلوه ندهند. هرچند ممکن است که شما فکر کنید مکان نشستن در کافه مسئله با‌اهمیتی نباشد اما برای کودک شما یک دنیا ارزش داشته باشد. با پرسیدن سوالاتی که جوابشان بیشتر از بله و خیر است، به کودک خود فرصت حرف زدن بدهید.

هنگامی که فرزند شما شروع به صحبت در مورد احساساتش کرد، با درایت برخورد کنید. به او بگویید: «می‌توانم بفهمم که چگونه باعث شد احساس نادیده شدن بکنی.» سپس پیشنهاداتی را ارائه دهید تا به فرزندتان کمک کند بر آن احساس غلبه کند. مثلاً به ‌عنوان میزبان یک دورهمی بزرگ برگزار کنید. برای ایجاد روابط دوستانه، پیوستن به یک کلوپ یا تیمی در مدرسه نیز می‌تواند کمک‌کننده باشد. ممکن است در ابتدا فرزند شما از این ایده‌ها امتناع بورزد اما حمایت شما به او کمک می‌کند تا به سمت نگرش مثبت‌تری هدایت شود.


دلایل حسادت کودکان و راه‌های مقابله با آن

۴- حسادت خواهر و برادری

شاید پیچیده‌ترین نوع حسادت، حسادت بین خواهر و برادر باشد. یک کودک حسود نمی‌تواند از حضور مداوم خواهر یا برادری که به نظر می‌رسد موفق‌تر، دوست‌داشتنی‌تر، باهوش‌تر است و سعی در جلب توجه بیشتر دارد، فرار کند. اگر به این نوع حسادت‌ها توجه نشود، می‌تواند باعث برهم زدن و لکه‌دار شدن روابط سالم خواهر و برادری شود.

حسادت خواهر و برادری کاملاً طبیعی است اما والدین می‌توانند با کلام و مقررات نامناسب آتش این حسادت را شعله‌ور‌تر کنند. وقتی شما به طور مداوم به پسرتان گوشزد می‌کنید که «مثل خواهرت باش!» به سختی می‌توانید روحیه عشق خواهر و برادری را پرورش دهید. در عوض این پیغام را به فرزند خود می‌رسانید که نه تنها او را با دیگری مقایسه می‌کنید، بلکه او بهتر از تو است.

هنگام رسیدگی به مسائل خواهر و برادری، روی نقاط قوت هر کودک تاکید کنید و به محض شنیدن گفت‌وگوی منفی آن را متوقف کنید. اگر بازی بسکتبال کودکی وقت زیادی بگیرد، به همان اندازه وقت، برای علائق کودک دیگر برنامه‌ریزی کنید. حتی اگر به معنای خواندن یک کتاب با یکدیگر یا دیدن یک نمایشگاه هنری همراه با خانواده باشد نه این‌که در یک مسابقه یا بازی حضور پیدا کنید.

به یاد داشته باشید که این مسولیت شماست که برای تفاوت‌های فرزندانتان ارزش قائل شوید. از ویژگی‌های منحصربه‌فرد هر کودک قدردانی کنید تا این‌طور به نظر نرسد که از یک نفر جانب‌داری می‌کنید. بعضی از والدین هنگامی که کودک دارای شخصیتی بسیار متفاوت از خودشان است، دچار کشمکش می‌شوند. اگر شما جز این دسته افراد هستید، خود را به چالش بکشید تا در مورد آن کودک بیشتر بیاموزید و به دنبال چیزی باشید که هر دو از آن لذت می‌برید. به احتمال زیاد او چیزهای زیادی برای یاد دادن به شما دارد.

    من تنهایم
    بستن

    من تنهایم – مجموعه احساس‌های تو

    70,000 ریال
    وقتی همه به مسافرت می‌روند و مرا نمی‌برند، احساس می‌کنم که تنها هستم. اما وقتی برایم نامه می‌فرستند، می‌فهمم که آن‌ها به فکر من هم هستند. موقعی که مامان فقط به خواهر کوچولویم می‌رسد... احساس تنهایی می‌کنم.
    لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/qD90K

    گربه ی قرمز گربه ی آبی

    85,000 ریال
    گربه‌ی قرمز: گربه‌ی چالاک گربه‌ی آبی: گربه‌ی باهوش وقتی باهم‌اند: گربه‌های حسود آیا آرزوی گربه‌ی آبی این بود که مثل گربه‌ی قرمز شود و گربه‌ی قرمز می‌خواست شبیه گربه‌ی آبی شود؟ بله همین‌طور است!
    لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/ANZQg
    داستان تریسی بیکر
    بستن

    داستان تریسی بیکر

    105,000 ریال

    این دختر با استعداد، کُفر همه را در آورده! تریسی بیکر، دختری پرورشگاهی است که پدرش را از دست داده و مادرش او را رها کرده است. تریسی استعداد نوشتن دارد، اما با حسادت و بدرفتاری‌اش که همه را کلافه کرده، چه‌طور ممکن است استعدادش شکوفا شود؟

    لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/3PzOJ
    داینای حسود
    بستن

    داینای حسود – دایناسورها هم احساس دارند ۲

    158,000 ریال
    هنری، دایناسور کوچولوی حسودی بود که چشم‌های سبز داشت. هنری هرچه بیشتر حسودی می‌کرد، چشم‌های سبزش براق‌تر می‌شد. هنری به برادرش حسودی می‌کرد که چرا او در همه‌ی بازی‌ها مهارت دارد. کاش می‌توانستم توی مسابقه‌ی «فرار از باتلاق»شکستش بدهم.
    لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/TsZdH
    گورخر کوچولوی حسود - مجموعه کتاب‌های مقوایی نخستین هیجان‌های من
    بستن

    گورخر کوچولوی حسود – مجموعه کتاب‌های مقوایی نخستین هیجان‌های من

    170,000 ریال
    مجموعه کتاب‌های مقوایی نخستین هیجان‌های من، داستان‌هایی زیبا و گیرا برای کمک به شناخت و بیان احساس‌های بزرگِ کودکانِ کوچک است.
    لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/fZZgf


    حسادت در سنین مختلف چگونه است؟

    نوزادان

    در نوزاد حسادت برابر با غریزه‌ی بقا است. نوزادان نیاز دارند که تمرکز والدین را به خود معطوف کنند چون برای زنده ماندن به آن‌ها وابسته هستند و پاسخ سریع شما به نوبه‌ی خود امنیت را به آن‌ها منتقل می‌کند که برای رشد عاطفی سالم نوزادان بسیار حیاتی است.

    بنابراین همیشه به غرغرها و گریه‌های نوزاد توجه کنید. و حتی هنگامی که توجه کامل شما جای دیگری است، او را در آغوش بگیرید و تکان دهید. این عمل شما پیام اصلی را می‌رساند که «من می‌دانم تو آن‌جا هستی عزیزم و من پیش تو هستم.»

    مطمئناً در خواهر و برادر‌های بزرگ‌تر، والدینی که توجه زیادی به نوزاد ابراز می‌کنند، نوع ویژه‌ای از حسادت در آن‌ها تقویت می‌شود که رقابت خواهر و برادری نام دارد. با نوزاد در مورد خواهر یا برادر بزرگترش صحبت کنید. او به صدا، لمس و نگاه شما احتیاج دارد. در حالی که محتوای کلام شما برای خواهر یا برادر بزرگ‌تر بسیار مهم است. گفتار شما نباید چاپلوسانه و منتقدانه باشد. به سادگی آن‌چه را که خواهر یا برادر انجام می‌دهد، توصیف کنید. مانند: «خواهرت در حال نقاشی کشیدن است یا برادرت در حال خوردن صبحانه است.»

    دلایل حسادت کودکان و راه‌های مقابله با آن

    کودکان نوپا

    همانند نوزادان، حسادت در کودکان نوپا نشان‌دهنده‌ی اضطراب جدایی است. همان‌طور که کودک نوپا شروع به تمرین برای استقلال خود می‌کند، مرتباً برمی‌گردد و چک می‌کند که شما آن‌جا هستید یا نه. بنابراین پاسخ شما اهمیت دارد. با افزایش سن و توانایی درک کلمات، با او تمرین صبر کردن انجام دهید. مانند: «صداتو می‌شنوم اما باید صبر کنی تا من به خواهرت کمک کنم.»

    خوب است که کودک دو یا سه ساله شما کمی احساس درماندگی کند. به این ترتیب او یاد می‌گیرد که احساسات ناخوشایند را کنترل کند. تنها کاری که شما نباید انجام دهید، نادیده گرفتن کودک است زیرا عدم پاسخگویی شما باعث ایجاد ناامنی می‌شود و به حسادت دامن می‌زند.

    کودکان پیش‌دبستانی

    کودکان سه و چهار ساله به دلیل نیاز به امنیت، احساس حسادت می‌کنند. خبر خوب این است که در این سنین آن‌ها منطقی‌تر می‌شوند و همچنین توانایی درک نیازهای دیگران را دارند. این بدان معناست که می‌توانیم به آن‌ها کمک کنیم تا احساس حسادت را تشخیص داده و کنترل کنند. کودک چهار ساله‌ای مکالمه پدرش را قطع کرده و صورت خود را در مقابل صورت او قرار می‌دهد. پدر می‌گوید: «من می‌فهمم که تو توجه من را می‌خوای اما واقعاً الان باید چند دقیقه بهم فرصت بدی تا با دوستم صحبت کنم.»

    این بهترین نوع برخورد است زیرا بدون تقویت رفتار مخرب باعث ایجاد اطمینان خاطر در کودک می‌شود. این مسئله به‌ویژه در رابطه با معضل حسادت بسیار مهم است. اطمینان حاصل کنید که پیغام «من دارم باهات وقت می گذرونم چون تو داری بهونه‌گیری می‌کنی» را نرسانید. در عوض، توضیح دهید که فریاد ‌زدن راه خوبی برای این‌که پدر و مادر به حرف‌هایت گوش دهند، نیست. بلکه بهترین راه مشغول کردن خود (نقاشی کردن، کتاب خواندن) برای چند دقیقه است.

    کمک به کودک در شناسایی احساس حسادت اغلب بار احساسی آن را کاهش می‌دهد. به عنوان مثال: «خب! به نظر می‌رسه که حسادت می‌کنی.» فقط لحن صدایتان معمولی و خنثی باشد. به یاد داشته باشید که حسادت به ‌خودی ‌خود شرم‌آور نیست و هدف، کمک به کودک برای کنار آمدن با این احساسات است.

    دلایل حسادت کودکان و راه‌های مقابله با آن

    بچه‌ مدرسه‌ای‌ها

    وقتی که بچه‌ها به مدرسه می‌روند، بسیاری از والدین فکر می‌کنند که آن‌ها باید حسادت‌های کوچک خود را از بین ببرند. والدین باید کودک را وادار به تفکر کند که چرا احساس حسادت می‌کند (آیا فکر می‌کنی اگر ریکی دوست جدید داشته باشه، به این معنیه که تورو دوست نداره؟). به دنبال راه‌هایی باشید تا در مورد خود احساس بهتری کند (به جای بازی کردن با ریکی امروز بعدازظهر از انجام دادن چه کاری لذت می‌بری؟)

    به همین ترتیب والدین می‌توانند به فرزندان خود کمک کرده تا درک کنند که اگر توجه دیگران به کس دیگری باشد، چیزی از آن‌ها کم نمی‌شود. یکی از مفیدترین عباراتی که می‌توان برای کم کردن اثر حسادت استفاده کرد این است که: «اگه من حرف مثبتی در مورد خواهرت (یا هرکسی) زدم، به این معنی نیست که به نکات مثبت تو فکر نمی‌کنم.» ما می‌خواهیم فرزندانمان تشخیص دهند که همه ما می‌توانیم جایگاه برنده داشته باشیم.

    نوجوانان و جوانان

    با ورود بچه‌ها به دوران نوجوانی، وظایف والدین به همان منوال است. علاوه بر آن، نوجوانان با نقش‌های اجتماعی جدیدی دست و پنجه نرم می‌کنند. آن‌ها در حال تمرین مهارت‌هایی برای رابطه عاطفی هستند. اما در دوره نوجوانی بیشتر روابط زودگذر بوده و محبت‌ها می‌آیند و می‌روند، صدمه می‌بینیم و حسادت می‌کنیم.

    مهم‌ترین چیزی که نوجوانان و جوانان نیاز دارند این است که مورد طعنه والدین خود قرار نگیرند. حسادت نوجوانان ریشه در ترس دارد و درست مانند زمانی که کودک نوپا یا پیش‌دبستانی بودند با اضطراب جدایی سر و کار دارند. در این سن نیز باید به احساساتشان احترام گذاشت، برای رفع مشکل عجله نکرد و به او کمک کرد تا راه‌های مناسبی برای مقابله با مشکل پیدا کند. اشتراک گذاشتن احساسات با یک دوست می‌تواند سازنده باشد.

    دلایل حسادت کودکان و راه‌های مقابله با آن


    پیامد حسادت چیست؟

    حسادت یک احساس منفی است و بنابراین ممکن است بر شخصیت کودک شما اثر منفی بگذارد. در اینجا بعضی از عواقبی که امکان دارد فرزند شما به دلیل حسادت با آن روبه‌رو شود، ذکر شده است:

    • کودک شما ممکن است پرخاشگر شود.
    • کودک شما ممکن است به یک زورگو تبدیل شود
    • کودک شما ممکن است منزوی و گوشه‌گیر شود
    • کودک شما ممکن است دچار درماندگی و ناتوانی شود
    • کودک شما ممکن است عزت نفس پایینی پیدا کند

    دلایل حسادت در کودکان چیست؟

    دلایل حسادت کودکان و راه‌های مقابله با آن

    لوس کردن بیش از حد

    همه والدین عاشق این هستند که هر از گاهی بچه‌های خود را لوس کنند. اما اگر فرزند خود را بیش از حد لوس کنید، در این صورت ممکن است در او احساس برتری نسبت به دیگران ایجاد شود. بنابراین هر وقت کودک شما با فردی بهتر از خود رو‌به‌رو شود یا کسی وسیله‌ای بهتر از آن‌چه او دارد، داشته باشد، ممکن است احساس حسادت و ناامنی کند.

    • مقایسه

    بسیار طبیعی است که والدین کودک خود را با دیگری یا فرزندان دیگر مقایسه کنند. اما تا زمانی که اجازه ندهند کودک از این موضوع باخبر شود. اگر شما این احساس مقایسه را بیان کنید و مدام کودک خود را با خواهر یا برادرش یا یک دوست مقایسه کنید، نه تنها ممکن است حس رقابت و اعتمادبه‌نفس پایین در کودک ایجاد کنید، بلکه باعث حسادت نیز می‌شوید.

    • والدین خیلی نگران و حمایت‌گر

    والدین، حامی و نگران سلامت و رفاه فرزندان خود هستند. با این حال گاهی اوقات ممکن است زیاده‌روی کنند و وقتی که کودک رها و بدون حضور والدین باشد، احساس گمگشتگی کرده و به کودکانی که از او اعتماد‌به‌نفس بالاتری دارند حسادت کند.

    • رقابت ناسالم

    رقابت سالم برای هر کودکی مهم است اما ایجاد رقابت در مواردی که لازم نیست ممکن است تاثیر منفی روی شخصیت کودک بگذارد و منجر به حسادت شود. این امر زمانی اتفاق می‌افتد که شما مقایسه می‌کنید و از کودک انتظار کاری را دارید که ممکن است قادر به انجام آن نباشد. به عنوان مثال کودکی بسیار خوب می‌رقصد و از فرزندتان انتظار دارید مانند او این کار را انجام دهد اما ممکن است او نخواهد یا دوست نداشته باشد برقصد.

    • والدین مستبد یا کنترل‌گر

    وقتی والدین بیش از حد سخت‌گیر یا کنترل‌گر هستند و انتظار دارند فرزندانشان قوانین و مقررات را بدون این‌که حتی دلایل آن را توضیح دهند رعایت کنند، احساس کینه و حسادت را در آن‌ها پرورش می‌دهند. این کودکان با حضور مداوم در محیطی مقرراتی و کنترل‌شده، نسبت به دوستان و همسالان خود احساس خود‌کم‌بینی می‌کنند.

    • حسادت آکادمیک یا مهارتی

    بچه‌ها مانند یکدیگر نیستند. بعضی از آن‌ها ممکن است در ورزش عالی باشند و بعضی دیگر در تحصیل. احساس حسادت در بچه‌ها نسبت به آن‌هایی که درس‌خوان هستند و یا عملکرد فوق‌العاده‌ای در فعالیت‌های درسی دارند، بسیار متداول است.

    • حسادت خواهر و برادر

    اغلب دیده می‌شود که کودک بزرگ‌تر به خواهر یا برادر کوچکترش حسادت کند. و زمانی اتفاق می‌افتد که والدین تمرکز خود را از فرزند بزرگ‌تر به کودک تازه متولد شده تغییر دهند. کودک بزرگ‌تر ممکن است کنار آمدن با این شرایط برایش دشوار باشد و به خواهر یا برادرش حسادت کند.

    دلایل حسادت کودکان و راه‌های مقابله با آن


    علائم یک کودک حسود چیست؟

    • کودک بیش از حد احساس مالکیت می‌کند

    اگر کودک شما حسادت می‌کند، ممکن است بیش از حد به همه ‌چیز تملک بورزد. این نگرش تنها محدود به موارد مادی نمی‌شود بلکه ممکن است در مورد والدین، خواهر و برادرها و دوستان نیز وجود داشته باشد. او نمی‌خواهد چیزی را به اشتراک بگذارد و این دیدگاه باعث افسردگی نیز می‌شود.

    • کودک مقایسه می‌کند

    یک بچه حسود ممکن است مهارت‌ها، دارایی‌ها و سایر موارد خود را با بچه‌های دیگر مقایسه کند. در صورت احساس کمبود یا نداشتن چیزی، نارضایتی خود را نشان می‌دهد و شروع به اوقات تلخی می‌کند.

    • کودک خشم شما را بر‌می‌انگیزد

    اگر کودک شما به خواهر یا برادرش حسادت می‌کندُ ممکن است تمام تلاش خود را به‌کار گیرد تا توجه شما را جلب کند. بهترین راه برای بدست آوردن توجه والدین، بدرفتاری است. کودک ممکن است دست به هر کاری بزند تا شما را عصبانی کند و تمام این تلاش‌ها تنها برای این است که توجه شما را به خودش جلب کند.

    دلایل حسادت کودکان و راه‌های مقابله با آن

    • کودک رفتاری پرخاشگرانه از خود نشان می‌دهد

    کودک حسود ممکن است رفتاری جنجالی و پرخاشگرانه از خود نشان دهد. او نه تنها ممکن است رفتار نادرستی با خواهر، برادر و دوستانش داشته باشد بلکه ممکن است به آن‌ها زورگویی نیز بکند. در بعضی موارد ممکن است کودکِ خود را در حالی بیابید که سعی دارد به خواهر و برادر یا دوستش آسیب بزند.

    • کودک احساس ناامنی می‌کند

    امکان دارد که کودک به دلیل حسادت، احساس ناامنی کند. این حالت به دلیل ورود یک نوزاد یا خواهر و برادر جدید در زندگی فرزند شما بارزتر می‌شود. کودک همیشه وابسته و نیازمند به نظر می‌رسد و همیشه به دنبال عشق و محبت شماست.

      من معلم تو شاگرد
      بستن

      من معلم، تو شاگرد!

      200,000 ریال

      گودون یک برادر کوچک به اسم گاستون دارد. از وقتی برادر کوچکشبه دنیا آمده، مامانش بی هوش و حواس شده. از صبح تا شب به گهواره‌ی گاستون چسبیده و مرتب می‌گوید: «ناز، ناز، خشگل من، ناچ، ناچ، پیشت...»

      لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/2GFF1
      آب نبات چوبی قرمز بزرگ
      بستن

      آب نبات چوبی قرمز بزرگ

      195,000 ریال
      رابینا به اولین جشن تولد زندگی‌اش دعوت می‌شود! او برای رفتن به مهمانی، برای بازی‌ها و سرگرمی‌ها و خوردن کیک و شیرینی و چیزهای دوست‌داشتنی دیگر لحظه‌شماری می‌کند.
      لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/jUVcL
      داداش کوچولوی خرابکار
      بستن

      داداش کوچولوی خرابکار!

      200,000 ریال
      گودون یک حیوان خانگی دارد، موش به نام آلبرت. گاستون، برادر کوچک گودون هم آلبرت را دوست دارد، اما با بازی‌هایش او را اذیت می‌کند. گودون تصمیم می‌گیرد حیوان خانگی دیگری برای گاستون پیدا کند تا آلبرت را نجات بدهد. اما ...
      لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/zAPt9
      مسابقه ی حسادت
      بستن

      مسابقه‌ی حسادت

      85,000 ریال
      امیل و امیلو دو برادر شاهزاده بودند که تمام روز با هم بگو مگو می‌کردند.
      • دیگر بس است!شاهزاده امیلو آن اسباب‌بازی را که من می‌خواستم گرفته. این منصفانه نیست!
      • چرا امیل بستنی بزرگ‌تر را برداشت؟ شما بین من و او فرق می‌گذارید
      • و...
      لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/GuWuF


      خطرات حسادت

      اکثر بزرگسالان به‌طور‌ مرتب با حسادت سروکار دارند. ممکن است به ازدواج به ظاهر کامل دوستشان حسادت کنند یا به حساب بانکی خواهر ثروتمند خود. خوشبختانه بسیاری از بزرگسالان آموخته‌اند که با حسادت خود با روشی سالم کنار بیایند. آن را از بین می‌برند یا حداقل مانع تاثیر گذاشتن روی روابطشان می‌شوند.

      متاسفانه کودکانی که با حس حسادت سروکار دارند، با آن بیگانه هستند و ممکن است ندانند چه باید بکنند. در صورت عدم کنترل، حسادت می‌تواند منجر به عواقب ناگواری شود، از جمله:

      • کاهش عزت نفس
      • پرخاشگری نسبت به بچه‌های دیگر
      • احساس درماندگی
      • قلدری
      • گوشه‌گیری

       

      دلایل حسادت کودکان و راه‌های مقابله با آن


      چگونه با حسادت کودکان برخورد کنیم؟

      با حسادت باید به روشی مناسب برخورد شود تا اثر مخربی روی فرزندتان نگذارد. این‌جا چند روش عنوان شده است که ممکن است در مقابله با حسادت کودک به شما کمک کند:

      • به فرزندتان گوش دهید

      حسادت سطحی نیست بلکه ریشه‌ای عمیق دارد. با کودک خود صحبت کنید و به نگرانی‌ها و دلایلی که ممکن است باعث بروز چنین رفتاری در او شود گوش فرا دهید. گوش دادن به ترس‌ها، نگرانی‌ها و دغدغه‌های کودکتان ممکن است به او کمک کند تا بر حس حسادت خود غلبه کند.

      • احساسات منفی را به سمت احساسات مثبت سوق دهید

      به افکار منفی فرزندتان جهت مثبت دهید تا با کمک آن بتواند با حسادت کنار بیاید. اگر خواهر و برادر یا دوست او در درس خواندن از او بهتر باشد، شما باید فرزندتان را تشویق کنید تا سخت مطالعه کرده و نمرات خود را بهتر کند نه این‌که نسبت به کسانی که عملکرد بهتری از او دارند احساس بدی داشته باشد.

      • نسبت به فرزند خود دلسوز باشید

      کودک شما ممکن است رفتارهای منفی و سرکشانه‌ای از خود نشان دهد اما شما باید نسبت به او دلسوز و مراقب باشید. کودک خود را سرزنش و تنبیه نکنید. درک این نکته بسیار مهم است که فرزندتان با یک وضعیت عاطفی دشوار رو‌به‌رو است و برای کنار آمدن با آن به محبت شما نیاز دارد.

      • اهمیت شراکت را توضیح دهید

      یادگیری اهمیت مهربانی و شریک بودن برای هر کودکی بسیار مهم است. وقتی کودک یاد می‌گیرد وسایلش را با بچه‌های دیگر به اشتراک بگذارد، نه تنها باعث می‌شود که دوست پیدا کند بلکه احساس حسادت را نیز از بین می‌برد.

      • از مقایسه کردن خودداری کنید

      مقایسه کردن باعث ایجاد احساسات منفی می‌شود و فرد را بی‌ارزش می‌کند. بنابراین هرگز کودک خود را با فرزند دیگرتان و یا با دوستانش مقایسه نکنید. هر کودکی منحصر‌به‌فرد است و استعدادهای مختلفی دارد. جست‌وجو کنید که فرزند شما در چه چیزی مهارت دارد و به جای این‌که او را با دیگران مقایسه کنید، به او کمک کنید تا توانایی خود را پرورش دهد.

      • کودک خود را بیش از حد تحسین نکنید

      به عنوان والد، شما عاشق کودکتان هستید و او را می‌پرستید و در مواقع به خصوص به دلیل تلاش و سخت‌کوشی‌اش، تعریف و تمجید نثارش می‌کنید. با این حال از زیاده‌روی در آن خودداری کنید. هنگامی که فرزند خود را بیش از حد ستایش کنید در موقعیتی که بچه‌های دیگر از او بهتر باشند، سخنان شما حالت دلداری و قوت قلب پیدا می‌کند. از انجام این کار خودداری کنید.

      • از مقایسه عملکرد تحصیلی خودداری کنید

      توصیه می‌شود از مقایسه عملکرد کودک خود در مدرسه با خواهر و برادر یا دوستانش خودداری کنید. با این کار ممکن است احساس دشمنی و حسادت ایجاد شود. شما باید به جای مقایسه کردن او با دیگران، او را ترغیب کنید که بیشتر درس بخواند و نمرات خوبی بگیرد.

      • نهادینه کردن رفتار مثبت

      تا آن‌جایی که ممکن است سعی کنید از مواردی که باعث ایجاد احساس حسادت در فرزندتان می‌شود دوری کنید. احساس عشق، مراقبت و شراکت از سنین پایین باید آموزش داده شود. همچنین آموزش درباره حسادت به کودکان می‌تواند به آن‌ها کمک کند تا به شیوه بهتری با این احساس کنار بیایند.

        فرانکلین و نوزاد
        بستن

        فرانکلین و نوزاد – مجموعه‌ی فرانکلین

        150,000 ریال
        فرانکلین یک پسر، یک نوه و یک خواهرزاده اس. ولی او هیچ‌وقت یک برادر نبوده است. فرانکلین اغلب درباره‌ی برادر بزرگ بودن فکر می‌کند و حس داشتن یک نوزاد در خانه برایش تبدیل به یک معمای بزرگ شده است.
        لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/YVmri
        برادر نمی خواهم
        بستن

        برادر نمی‌خواهم!

        240,000 ریال
        چقدر هیجان‌انگیز است: تانیا خواهر بزرگ‌تر می‌شود. مامان و بابا می‌گویند: مامان، مامان می‌ماند و بابا هم بابا. البته بعد از آن که بچه می‌آید اوضاع فرق می‎کند.
        لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/BREpy
        بچه ی خنگ
        بستن

        بچه ی خنگ

        75,000 ریال
        برادر کوچک سایمن تازه به دنیا آمده است. سایمن از آمدن بچه جدید راضی نیست و می‌خواهد بداند این بچه خنگ کی به بیمارستان بر می‌گردد. اما او با یک واقعیت وحشتناک مواجه می‌شود. بچه خنگ برای همیشه پیش آن‌ها می‌ماند. چه اتفاقی خواهد افتاد وقتی گرگ‌های ترسناک شب به سراغ سایمون بیایند؟ آیا پدر و مادر او مثل همیشه مراقبش هستند؟
        لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/ceRhu
        بنی و پستانک
        بستن

        بنی و پستانک – مجموعه ماجراهای بنی

        80,000 ریال
        بنی، خوک کوچک، صاحب یک برادر شده بود. مادر برای آرام کردن برادر بنی به او پستانک می‌دهد، بنی هم پستانک می‌خواهد اما مادر به او یادآوری می‌کند که دیگر برای پستانک خوردن بزرگ شده است.
        لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/fvTH0

        خواهر کوچولوی من

        20,000 ریال
        وقتی مادر هامبر با یک بچه‌ی کوچولو به خانه برمی‌گردد، هامبر خیلی تعجب می‌کند و به همه می‌گوید:« او پیش ما نمی‌ماند». او خیلی دلش برای مادرش تنگ شده بود ولی نمی‌توانست زیاد پیش مادر بماند.
        لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/teQ0j


        آموزش قدرشناسی به کودکان

        پرورش حس قدردانی از داشته‌های مادی، ویژگی‌های منحصربه‌فرد و مهارت‌های شخصی می‌تواند باعث کاهش احساس حسادت در کودکان شود. روش‌های زیادی وجود دارد تا به کودک خود بیاموزید چگونه قدردان باشد:

        • استفاده از عبارات تاکیدی مثبت. وقتی کودک حس خوبی در مورد خودش ندارد حسادت ممکن است سروکله‌اش پیدا شود. با یافتن فرصت‌هایی مناسب برای تشویق و تحسین فرزندتان، یادآوری کنید که او واقعاْ به اندازه کافی خوب است.
        • به هیچ وجه اجازه ندهید که کودک گفت‌وگوی منفی با خود داشته باشد. به محض این‌که شنیدید فرزندتان از خودش انتقاد می‌کند، او را همان‌جا متوقف کنید. به عنوان مثال اگر او به دلیل مشکلی در تکالیفش خود را احمق خطاب کرد، به چشمانش نگاه کنید و بگویید، «ممکن است در درک مشق شب مشکل داشته باشی اما به این معنی نیست که تو احمقی.» به نقاط قوتش اشاره کنید و به او یادآوری کنید که افراد باهم متفاوت هستند. سپس با هم تمرین کنید تا مطالب را بیاموزد و احساس رضایت او را تقویت کنید.
        • روی تجربیات مختلف تمرکز کنید. حسادت ممکن است در نتیجه تمرکز بیش از حد روی کالاهای مادی باشد. با انتخاب تجربه‌های جالب مانند سفر به موزه یا تعطیلات کوتاه خانوادگی به جای بازی ویدئویی جدید، کودک شما متوجه می‌شود که چیزهایی مهم‌تر از وسایل و اسباب‌آلات نیز وجود دارد.
        • نه گفتن را بلد باشید. خریدن و دادن هر چیزی که کودک می‌خواهد، باعث متوقف شدن حسادت نمی‌گردد. برعکس، کودک به دنبال انبوهی از وسایل جمع‌آوری شده دچار وسواس می‌شود. با یادگیری «نه گفتن» می‌توانید حس تشکر و قدردانی را در مواقعی که بله می‌گویید، ایجاد کنید و با این روش به‌طور غیر‌مستقیم به کودک خود یاد می‌دهید که برای چیزهایی که دریافت می‌کند ارزش قائل باشد.
        • آن‌چه را که برای او موعظه می‌کنید، خودتان نیز انجام دهید. اگر به دنبال ماشین جدید همسایه خود هستید یا دائماً در مورد استعداد، پول یا خانواده افراد دیگر غرولند می‌کنید، به فرزند خود یاد می‌دهید که حسود ‌بودن قابل قبول است. در عوض از طریق قدردانی از دارایی‌ها و استعدادهای خود، سپاس‌گزاری و احساس ارزشمندی را سرمشق قرار دهید. بچه‌ها از هیچ الگویی بهتر از شما نمی‌توانند بیاموزند.

        چگونه به حسادت کودک نسبت به نوزاد جدید رسیدگی کنیم؟

        دلایل حسادت کودکان و راه‌های مقابله با آن

        قبل از ورود عضو جدید خانواده، به کودک نوپا گفته شود که قرار است یک برادر کوچک فوق‌العاده داشته باشد که با او بازی کند و کلی اوقات خوش باهم بگذرانند. پس از متولد شدن برادر کوچک، کودک نوپا با خود فکر می‌کند که او را دست انداخته‌اند. چگونه ممکن است با نوزادی که با صورتی سرخ به دور خود می‌پیچد و گریه می‌کند و تمام وقت و توجه والدینش را به خود معطوف کرده خوش گذراند؟ سپس با استفاده از روش‌هایی که بلد است شروع به بازی با نوزاد می‌کند. توپ بازی می‌کند و شما سر او فریاد می‌زنید که چرا سمت نوزاد اسباب‌بازی پرت می‌کند. قایم موشک بازی می‌کند و شما سر او فریاد می‌زنید که پتو را از روی سر نوزاد کنار بکشد. نوزاد را در آغوش می‌گیرد و شما به او تذکر می‌دهید که بیشتر مراقب باشد. آیا تعجب‌آور است که کودک نوپا شما گیج شده باشد؟

        آموزش

        اولین هدف شما محافظت از نوزاد است. دومین هدف شما این است که به فرزند بزرگ‌تر خود بیاموزید که چگونه با خواهر یا برادر جدیدش به روشی مناسب ارتباط برقرار کند. شما می‌توانید با همان روش همیشگی که به کودک نوپا خود آموزش می‌دهید بیاموزید که چگونه با نوزاد بازی کند. با او صحبت کنید، برایش شرح دهید، راهنمایی و تشویقش کنید. تا زمانی که اطمینان حاصل نکرده‌اید که به هدف دوم خود رسیده‌اید، بچه‌ها را با هم تنها نگذارید. کار راحتی نیست اما ضروری و شاید حتی حیاتی باشد.

        حواس جمع بودن

        هر ‌زمان بچه‌ها باهم هستند، حواستان باشد و آن نزدیکی پرسه بزنید. هنگامی که احساس کردید کودکتان عصبی شده است، نوزاد را بلند کرده و حواس کودک بزرگ‌تر را با یک آهنگ، اسباب‌بازی یا میان‌وعده پرت کنید. این عمل شما ضمن کمک به نوزاد، مانع از تکرار مداوم کلمه «نه» می‌شود که ممکن است در نهایت باعث تحریک رفتار پرخاشگرانه شود.

        تماس‌های لطیف را آموزش دهید

        به خواهر یا برادر بزرگ‌تر بیاموزید که چگونه پشت کمر نوزاد را مالش دهد و به او بگویید که این نوع لمس‌ها باعث آرامش نوزاد می‌شود و کودک بزرگ‌تر را به‌خاطر انجام این کار خوب تحسین کنید. این درس به کودک می‌آموزد که چگونه به روشی مثبت با نوزاد ارتباط فیزیکی برقرار کند.

        دلایل حسادت کودکان و راه‌های مقابله با آن

        سریعاً عمل کنید

        هربار مشاهده کردید که کودک شما، نوزاد را می‌زند یا با خشونت برخورد می‌کند، سریعاً وارد عمل شوید. با قاطعیت اعلام کنید «ضربه نه! وقت تموم شد.» کودک را روی یک صندلی بنشانید و این جمله را به او بگویید «هروقت تونستی از دستات به درستی استفاده کنی، می‌تونی بلند شی.» اگر او خواست که مراقب باشد و با نوزاد به ملایمت برخورد کند، اجازه دهید که از جای خود بلند شود. هرچه باشد این یک تنبیه نیست. این روش فقط به او کمک می‌کند تا یاد بگیرد که اعمال خشن مجاز نیست.

        نشان دادن

        بچه‌ها آن‌چه را که می‌بینند، یاد می‌گیرند. هنگامی که شما در حال رسیدگی به نوزاد هستید، کودک بزرگ‌تر در حال تماشا‌ کردن است و از عملکردهایتان می‌آموزد. شما مهم‌ترین معلم فرزند خود هستید. کودک بیشتر از طریق نگاه کردن به شما یاد می‌گیرد.

        تحسین کردن

        هر زمان که مشاهده کردید کودک بزرگ‌تر نوزاد را به آرامی نوازش می‌کند، از او تعریف کنید. با خشنودی از مهم بودن برادر بزرگ‌تر صحبت کنید. فرزند بزرگ‌تر خود را در آغوش گرفته و ببوسید و به او بگویید که چقدر به وجودش افتخار می‌کنید.

        مراقب حرف‌هایتان باشید

        همه چیز را گردن نوزاد نیندازید. «نمی‌تونیم پارک بریم، بچه خوابیده.»، «آروم باش، بچه رو بیدار می‌کنی.»، «بعد از این‌که پوشک بچه رو عوض کردم بهت کمک می‌کنم.»، به جای این‌ها از دلایل جایگزین استفاده کنید. «الان دستم بنده.»، «بعد از ناهار می‌ریم بیرون.»، «سه دقیقه دیگه بهت کمک می‌کنم.»

        پشتیبان باشید

        احساسات ناگفته کودک خود را اقرار کنید. از جمله «قطعاً با اومدن نوزاد همه چیز این‌جا تغییر کرده. مدتی طول می‌کشه تا به این تغییر عادت کنیم». نظرات خود را به صورت کلی و ملایم بیان کنید. مثلاً نگویید «شرط می‌بندم که از نوزاد جدید متنفری.» در عوض بگویید «داشتن مامانی که این همه وقت برای نوزاد می‌ذاره باید سخت باشه.» یا «شرط می‌بندم که دوست داشتی الان بتونیم بریم پارک و منتظر بیدار شدن نوزاد نمونیم». هنگامی که کودک بداند که شما احساسات او را درک می‌کنید، دیگر برای جلب توجه شما کمتر مشکل‌ساز می‌شود.

        بیشتر عشق بورزید

        ابراز احساسات خود به کودک را افزایش دهید. بیشتر بگویید دوستت دارم، بیشتر او را در آغوش بگیرید و زمانی را برای خواندن کتاب یا بازی با یکدیگر کنار بگذارید. بازگشت موقتی مشکلات رفتاری، طبیعی است و با صرف زمان و توجه بیشتر کاهش می‌یابد.

        دلایل حسادت کودکان و راه‌های مقابله با آن

        آن‌ها را مشارکت دهید

        به خواهر یا برادر بزرگ‌تر بیاموزید که چگونه در رابطه با نوزاد مفید باشد یا چگونه او را سرگرم کند. به کودک بزرگ‌تر اجازه دهید که هدایای نوزاد را باز کند و با دوربین از نوزاد عکس بگیرد. نحوه پوشیدن جوراب نوزاد را به او بیاموزید. بگذارید پودر بچه را او بپاشد. هر زمان که ممکن باشد او را تشویق و تمجید کنید.

        به‌گونه‌ای برخورد کنید که هر کدام احساس خاص بودن کنند.

        از مقایسه خواهر و برادر بپرهیزید حتی در مورد موضوعاتی که به نظر بی‌اهمیت می‌آیند مانند وزن هنگام تولد، کدام زودتر چهار دست و پا راه رفت یا کدام‌یک موی بیشتری داشت. کودکان این نظرات را به عنوان انتقاد تعبیر می‌کنند.


        نقش کتاب و کتابخوانی در حسادت کودکان چیست؟

        دلایل حسادت کودکان و راه‌های مقابله با آن

        حسادت، ناشی از عدم اعتماد‌به‌نفس و عزت‌نفس است. نوزاد تازه‌وارد، شریک زندگی جدید والدین، مسائل مادی یا اضطراب می‌تواند به حسادت منجر شود. به‌عنوان بزرگسال، این وظیفه ماست که به کودکان‌مان کمک کنیم تا با این احساسات کنار بیایند. درک این مطلب که چرا آن‌ها این احساسات را دارند باعث افزایش عزت نفس بچه‌ها می‌شود. کتاب‌های تصویری موجود در لیست کتاب‌های زیر که مربوط به حسادت هستند شخصیت‌هایی را نشان می‌دهند که با حسادت دست و پنجه نرم کرده و بر آن غلبه می‌کنند. این کتاب‌ها مقدمه اولیه خوبی هستند تا بحث در مورد احساسات دشوار از طریق راه‌های مثبت را آغاز کنیم.


        منابع:

        /https://www.moneycrashers.com/help-kids-overcome-deal-with-jealousy

        /https://www.todaysparent.com/family/parenting/why-so-jealous

        /https://parenting.firstcry.com/articles/jealousy-in-children-causes-and-tips-to-deal-with-it

        /https://childrenslibrarylady.com/jealousy-picture-book-list

        https://www.verywellfamily.com/how-do-i-deal-with-a-jealous-sibling-290535

        لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/a5e7J

        نوشته های مشابه

        دیدگاهتان را بنویسید

        نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *