کودک و محیط زیست

ارتباط با طبیعت و تاثیر آن بر رشد کودکان

ارتباط با طبیعت و تاثیر آن بر رشد کودکان

گردآوری و ترجمه: پرنیان طوسی

فهرست محتوا

الف) ارتباط مستقیم با طبیعت

چگونه طبیعت کودکان را شاداب و خلاق می‌کند؟

بر کسی پوشیده نیست که امروزه کودکان زمان بیشتری را در فضاهای بسته سپری می‌کنند و به همین دلیل، به‌طور مداوم با اینترنت، بازی و اپلیکیشن‌های دیجیتالی در ارتباط‌اند. حال آنکه در تحقیقات اخیر ثابت شده است طبیعت موجب سلامت مغز و بدن انسان می‌شود.

به‌طور کلی، بسیاری از ما درباره‌ی آثار مثبت طبیعت‌گردی اطلاع داریم، اما درباره‌ی عملکرد مغز و ارتباط آن با طبیعت کمتر می‌دانیم. در ۱۰۰ سال گذشته، هنری دیدید ثورو[۱]، فیلسوف و طبیعت‌گرا و جان مویر[۲]، پدر کوهستان و از پیشگامان حفاظت محیط زیست در آمریکا و سایر نویسندگان، همه از تجربیات ارزشمندشان درباره‌ی طبیعت بسیار سخن گفته‌اند. اکنون نیز پژوهشگران به دنبال ثبت شواهدی هستند که نشان می‌دهد حضور در طبیعت تأثیری عمیق بر مغز و رفتار انسان دارد.

[۱] . Henry David Thoreau

[۲]. John Muir

آیا دوری از طبیعت برای کودکان خطرناک است؟

در واقع، همه‌ی ما بخشی از خاطرات شیرین‌مان را با خاطره‌ای از گردش و بازی در طبیعت گره زده‌ایم. اما شاید بهتر باشد برای مرور، از یک خاطره‌‌ی شخصی شروع کنم:

در دوران کودکی‌ام، زندگی مرا یک سگ هدایت می‌‌کرد! البته او یک سگ خانگی معمولی نبود، بلکه بیشتر یک سگ شکاری نیمه‌وحشی آفریقایی محسوب می‌شد. اسم این سگ «بای سان جی» بود و در آن سال‌ها، وظیفه‌ی من بود که هر روز حداقل سه ساعت او را به گردش ببرم. من به‌خوبی می‌دانستم که اگر بای سان جی کمتر از سه ساعت گردش کند، تمام شب را زوزه خواهد کشید و حتی فرش خانه را پاره خواهد کرد! ما ساعات بی‌شماری را با هم در جنگل سرسبز بلوط، در تپه‌های «ناپا» سپری می‌کردیم؛ حتی زمان‌هایی که باران‌های شدید شروع می‌شد، زیر انبوه بلوط‌های سخاوتمند پناه می‌گرفتیم و در روزهای آفتابیِ بهار، با سرخوشی در میان گل‌های وحشی راه می‌رفتیم. به دلیل این مسئولیت روزانه بود که من کودکی و رشد کردن در بستری آزاد را تجربه کردم. گرچه تجربه‌ی من تجربه‌ای متداول نبود، اما روشی بود که در طول تاریخ بشریت، اصلی مهم در زندگی انسان به شمار می‌رفت؛ همان‌گونه که از دیرباز مردم زندگی‌شان را به شکار کردن، اجتماع و حضور در طبیعت وحش سپری ‌کرده بودند، من هم بخش مهمی از کودکی‌ام را در طبیعت گذراندم.

اما در دهه‌های اخیر، فضایی که کودکان رشد خود را در آن تجربه می‌کنند، از نوع «در بستر طبیعت» به نوع «شهری» تغییر کرده است؛ یعنی، کودکان از فضای باز به فضای بسته رسیده‌اند و به‌جای بازی در فضای آزاد و دنبال کردن مارمولک‌ها، هر روز زمان‌شان را در فضاهای بسته می‌گذرانند و هیجان و شادی آن‌ها با تکنولوژی و بازی‌های دیجیتالی تأمین می‌شود!

بر اساس پژوهشی جدید در عصر کنونی، کودکان به‌طور متوسط ۷ ساعت و ۳۸ دقیقه در روز یا ۵۳ ساعت از هفته‌ی خود را صرف استفاده از رسانه و ابزارهایی همچون موبایل، بازی‌های ویدئویی، تلویزیون و کامپیوتر می‌کنند. بر اساس تحقیقات اخیر، این «جدایی از طبیعت» با درصد موفقیت تحصیلی در مدرسه، اعتماد‌به‌نفس کودک و بسیاری از مشکلات اجتماعی، عاطفی، عقلانی و جسمی کودک رابطه دارد. ریچارد لوو[۱] نویسنده‌ی بنام کتاب «آخرین کودک در جنگل» از این مشکلات به‌عنوان «اختلال فقر طبیعت» یاد می‌کند.

وقتی به برنامه‌های درسی گوناگون کودکان‌مان نگاه می‌کنیم یا ساعاتی که با لوازم الکترونیکی سر‌و‌کار دارند، درمی‌یابیم که آن‌ها به‌راستی طبیعت را کمتر تجربه می‌کنند!

این شرایط به‌قدری مهم و تأثیرگزار ‌است که ما در مقام مربی یا والدینِ کودک باید درباره‌ی آن بیشتر بدانیم تا کمک کنیم کودکان‌مان به‌سمت رشد جسمی‌ و عاطفی هدایت شوند. در این مقاله، تأثیر ارتباط با طبیعت یا عدم ارتباط با آن را بر رشد شناختی کودک تحلیل خواهیم کرد. بدین ترتیب می‌توان مفاهیم این یافته‌ها را در اختیار والدین و آموزگاران گذاشت.

[۱]. Richard Loo

ارتباط با طبیعت و تاثیر آن بر رشد کودکان

مزایای طبیعت برای کودکان

ابتدا خوب است بدانید بازی در طبیعت چگونه از لحاظ عقلی، اجتماعی، احساسی و جسمی ‌به کودک شما سود می‌رساند؛ همچنین فعالیت‌هایی را پیدا کنید که به رشد او کمک می‌کنند.

در دوران کودکی‌، هرگاه از صخره‌ها بالا می‌رفتیم یا دنبال پروانه‌ها می‌گشتیم، نمی‌دانستیم که این‌ کارها ذهن، جسم و شخصیت ما را برای آینده می‌سازند. اما امروزه، بر اساس تحقیقات بی‌شمار، مشخص شده است که تماس با طبیعت تأثیرات بلند‌مدت متعددی بر بهبود زندگی شخص دارد.

مزایای فکری

جهان طبیعی همچون آزمایشگاهی بی‌انتهاست و کودکان دانشمندان ذاتی و خودانگیخته‌ی این آزمایشگاه‌اند. آن‌ها عاشق تجربه‌ کردن‌ هستند: ببینند، بو کنند، بشنوند و بافت‌ها را لمس کنند. طبیعت نیز تجارب بی‌شماری را برای اکتشاف، خلاقیت، حل مسئله و آموزش  [۱]STEM(آموزش علوم، تکنولوژی، مهندسی و ریاضی) برای آن‌ها فراهم می‌کند. برای مثال، کودک پیش از اینکه از صخره‌ای بپرد، در حال محاسبه‌ کردن فاصله‌ها در ذهن خود است. یا زمانی‌که با شاخه‌ها و کمی ‌گِل خانه‌سازی می‌کند، اولین تجربه‌‌اش از مهندسی را در ذهن خود ثبت می‌‌نماید.

[۱]. Science Technology Engineering Math

مزایای عاطفی

بیرون رفتن از خانه یا هر فضای بسته‌ای احساس خوبی به همراه دارد. کودکان آزاد می‌شوند تا حرکت کنند، بچرخند و آزادانه، سروصدا کنند؛ همه‌ی این‌ها فرم‌هایی از «بیان خود» است که اغلب در فضای منزل یا مدرسه محدود می‌شود. در فضای باز کودک می‌تواند بپرد، لی‌لی کند، بدود، بالا برود و فریاد بزند که همه‌ی این‌ها موجب آرامش و کاهش تنش و بی‌قراری او می‌شوند. به‌علاوه، بر اساس نتایج تحقیقات فراوان در این زمینه، بازی و فعالیت در طبیعت از علائم ADHD یا اختلال توجه و تمرکز می‌کاهد و هیجانات منفی کودک را به‌خوبی کنترل می‌کند.

ارتباط با طبیعت و تاثیر آن بر رشد کودکان

مزایای اجتماعی

گاهی پیش می‌آید که کودکان در حین بازی، دوستان و هم‌بازی‌های جدید پیدا می‌کنند. البته آن‌ها می‌توانند به تنهایی بازی کنند، اما این شانس را هم دارند که تعامل کردن با دیگری را یاد بگیرند یا زمانی‌که با یکدیگر به اختلاف برمی‌خورند، به حل مسئله بپردازند. در حالت طبیعی، کودکان اغلب با یکدیگر همکاری می‌کنند تا بازی‌ها و قوانین آن را بسازند؛ چون هیچ‌یک از بازی‌ها در عمل نسخه‌ی مشخصی ندارد؛ همچنین کودکان در زمان زخمی ‌شدنِ همتای خود، امکان همدردی را تجربه و تمرین می‌کنند.

مزایای جسمی

هوای تازه در طبیعت انرژی‌بخش است و فرصت‌های زیادی را برای فعالیت فراهم می‌کند. این فعالیت‌ها باعث می‌شوند که عضلات کودک تقویت شود. در معرض نور خورشید قرار گرفتن هم به معنای جذب ویتامین D است که آثار مثبت متعددی دارد: یکی از آن‌ها تقویت سیستم ایمنی کودک است؛ همچنین با انجام دادن انواع حرکات فیزیکی، کودک کالری بیشتری می‌سوزاند. در نتیجه، اندامی متناسب‌تر خواهد داشت.

مزایای محیط زیستی

علاوه‌بر مزایای فردی که در نتیجه‌ی ارتباط با طبیعت به وجود می‌آید، برخی از مزایا جنبه‌ی جمعی‌ دارد. کودکانِ ما ناظران آینده‌ی زمین هستند و برای اینکه انسان‌هایی علاقه‌مند به حفاظت از محیط‌زیست پرورش یابند، ابتدا باید حس عشقی عمیق در آن‌ها به وجود آید، سپس این احساس درون آن‌ها نهادینه شود. تنها راهی که کودکان را قادر می‌سازد در طبیعت احساس علاقه و راحتی کنند، این است که درها را باز کنیم و به آن‌ها اجازه دهیم در شگفتی دنیای طبیعی گردش کنند.

    گردش در طبیعت
    بستن

    گردش در طبیعت – آموزش به روش مونته سوری

    250,000 ریال
    امروز لیو و امی با پدر و مادرشان برای گردش در طبیعت به بیرون از شهر می‌روند. فضای سبزی که برای رفتن انتخاب کرده‌اند، دور است و باید صبح زود راه بیافتند...
    لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/iEfnn
    درخت ها
    بستن

    درخت ها

    320,000 ریال
    این کتاب مانند شعری لطیف، با تصویرهایی زیبا و ساده، سعی دارد بار دیگر زندگی انسان‌ها را به طبیعت پیوند دهد.
    لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/HxBIF

    انگشت جادویی

    130,000 ریال

    ماجرا از زبان دخترهشت ساله‌ای است که هر وقت از موضوعی ناراحت می‌شود و به قول خودش خون جلوی چشم‌هایش را می‌گیرد، اگر انگشتش را به سوی آن‌هایی که اذیتش کرده‌اند بگیرد، اتفاقات عجیب و غریبی رخ می‌دهد.

    لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/0mlWX

    در پی شباویز – مجموعه قصه های ماندگار ۷

    110,000 ریال

    در یک شب زمستانی و زیر نورکامل ماه، پدرو دختر پیاده به سمت جنگل می روند تا جغد بزرگ شاخدار را ببینند. آن ها باید در آرامش و سکوت راه می رفتند زیرا برای دیدن شباویز باید آرام بود وشجاع و از تاریکی، سکوت و سایه های وهم انگیز جنگل نترسید وشور و حرارت داشت، باید نگاه کرد و گوش داد...

    لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/SLNZG

    من و یک گلدان خالی

    130,000 ریال

    مادربزرگ برای دخترک داخل قوطی خالی قرص هایش تخم گل می فرستد تا بکارد. دخترک در این فکر است که با این تخم ها چه کند؟ دخترک برای تخم های گل و گیاه مادربزرگ رویاها در سر می پروراند.

    لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/Dv3Fj

    ب) ارتباط غیرمستقیم با طبیعت

    از امتیازات عمومی ‌و ویژه‌ی حضور در طبیعت بسیار سخن گفتیم، اما در برخی شرایط می‌توان طبیعتِ غیر‌مستقیم را هم تجربه کرد. کودکان در مدرسه یا خانه می‌توانند طبیعت را به‌طور غیرمستقیم تجربه کنند. از جمله فعالیت‌های مفید و غیرمستقیمی که مهارت‌های متنوعی را در کودکان ایجاد کرده یا تقویت می‌‌کند کارهای زیر است:

    ساختن کاردستی و تولید کارهای هنری با مواد طبیعی همچون چوب، برگ و سنگ، تهیه‌ی مجله‌ی طبیعت، ساخت برنامه‌های مستند درباره‌ی طبیعت، نوشتن و خواندن درباره‌ی طبیعت از طریق داستان، مقاله‌ی کوتاه و شعر، انجام دادن آزمایشات علوم مانند کشت‌و‌کارهای گلدانی و کمپوست‌سازی و ساختن تراریوم (باغ شیشه‌ای) و انواع مینی‌آکواریوم‌هایی با گیاهان آبزی یا بدون آن‌ها (مثل آکواریوم‌های کوچک)؛ همچنین تهیه‌ی ویدئو و انیمیشن‌سازی از جمله فعالیت‌های مفید و غیرمستقیمی هستند که مهارت‌های متنوعی را در کودک ایجاد و تقویت می‌کنند.

    آموزش طبیعت‌محور برای کودکان ۰ تا ۸ سال

    آموزش طبیعت‌‌محور برای این گروه سنی در بستر طبیعت صورت می‌گیرد. در این راستا، برنامه‌های آموزشی فراوانی وجود دارد که بر اساس آن مدارس (پیش‌دبستانی) و مهد‌ها به چندین دسته تقسیم می‌شوند: مهد جنگلی، پیش‌دبستانی طبیعت‌محور، مهد طبیعت‌محور، کلاس اول طبیعت‌محور. در تمام ‌این برنامه‌ها، طبیعت هسته‌ی اصلی برنامه را تشکیل می‌دهد؛ به‌طوری که بخش مهمی‌ از ساعات یک روز، در خارج از فضای بسته برگزار می‌شود. بنابراین، شاید ساختار برنامه‌ی این مراکز با یکدیگر متفاوت باشد، اما رویکردی مشترک در تدریس آن‌ها وجود دارد.

    آموزش طبیعت‌محور برای گروه ۳ تا ۵ سال

    پیش‌دبستانی‌های طبیعت‌محور گاه مجوز اجرای برنامه برای گروه سنی ۳ تا ۵ سال را هم دارند که در این صورت، ۳۰% از زمان روزانه‌ی کودکان در خارج از فضای بسته و در فضای آزاد می‌گذرد. در این پیش‌دبستانی‌ها، آموزش طبیعت در کل برنامه‌ی تربیتی تلفیق می‌شود و پداگوژی (رویکرد آموزشی) آن‌ها بر یادگیری پرسش ‌و‌ پاسخ تأکید دارد که از طریق بازی و اکتشاف مستقیم به دست می‌آید. این بدان معناست که برنامه‌ی آموزشی کاملاً بر مبنای علایق کودک است. با وجود این، در برنامه‌ی روزانه، زمانی مشخص نیز برای تماس با طبیعت در نظر گرفته می‌شود که البته این موضوع به فصل سال نیز بستگی دارد. ‌علاوه بر این، طبیعت در داخل محیط آموزشی و محیط بازی هم حضور دارد. در این فضا، به‌هیچ‌وجه سازه‌های سخت به چشم نمی‌خورد و طراحی فضا االهام‌گرفته‌شده از خودِ طبیعت است.

    ارتباط با طبیعت و تاثیر آن بر رشد کودکان

    پیش‌دبستانی طبیعت‌محور

    مدل پیش‌دبستانی طبیعت‌محور اولین‌بار در سال ۱۹۶۷ و در آمریکا، در مرکز طبیعت نیو‌کانا[۱] شکل گرفت. تا ابتدای سال ۲۰۰۰ از این مدل به‌عنوان پیش‌دبستانی طبیعت-مرکز یاد می‌شد که اندکی بعد، به عبارت «طبیعت‌محور» تغییر یافت. تاکنون، همچنان از «مرکز طبیعت نیوکانا» ایده گرفته می‌شود و تاریخچه‌ی آن بر نوع رویکردِ آموزشی منتخب تأثیر می‌گذارد. رویکرد آموزشی می‌تواند سه محور داشته باشد: یادگیری در طبیعت، یادگیری درباره‌ی طبیعت یا یادگیری از طریق طبیعت. (فهرست کل مدارس طبیعت را می‌توانید در سایت Natural Start Alliance بیابید.)

    [۱]. New Canaan Nature Center in Connecticut

    پیش‌دبستانی جنگلی

    پیش‌دبستانی‌های جنگلی به‌شدت شبیه پیش‌دبستانی‌های طبیعت‌محورند که بیشتر برای گروه سنی ۳ تا ۵ سال در نظر گرفته می‌شوند. در مهد جنگلی، ۷۰% تا ۱۰۰% زمان یک روز در جنگل سپری می‌شود. بنابراین، فضای سرپوشیده فضایی بسیار ساده است و در واقع، به‌عنوان پناهگاه در مقابل شرایط نامساعد جوی به کار گرفته می‌شود. در این فضا نیز همانند پیش‌دبستانی و مهد طبیعت‌محور، طبیعت در همه‌ی جنبه‌های برنامه‌ تلفیق می‌شود و پداگوژی (رویکرد آموزشی) بر بازی و کار با دست تأکید دارد. تاریخچه‌ی این نوع مراکز آموزشی به آلمان و سوئد برمی‌گردد. وایت‌کیندِگاتن‌ در سوئد دو مدل مشهور و قدیمی از‌ این نوع مدارس هستند. (برای گروه سنی ۶ سال در آمریکا، پیش‌دبستانی یا پیش‌دبستانی جنگلی گفته می‌شود و به پایین‌تر از ۶ سال مهدکودک جنگل می‌گویند.)

    [۱]. Waldkindergarten

    [۲]. Skogsmulle

    تماس غیرمستقیم با طبیعت

    آیا تا به حال فکر کرده‌اید که تماس غیرمستقیم با طبیعت چه اثری بر انسان می‌گذارد؟

    آنچه تاکنون گفته شد در ارتباط با تماس مستقیم کودک با طبیعت و مزیت‌های متعدد روحی و جسمی ‌آن بود. اما در پژوهشی دیگر، تأثیر تماس غیرمستقیم با طبیعت نیز سنجیده شد و آثار روانی و فیزیولوژیک آن مقایسه گردید. در این بررسی، ۳۰ دانشجو به دو گروه آزمایشی تقسیم شدند که در آن یک گروه در طبیعت قرار گرفت و گروه دیگر در شرایط شبیه‌سازی شده (دمای ۲۵ درجه و رطوبت نسبی ۵۰%). پژوهشگران، سطح افسردگی، خستگی، پریشانی، عصبانیت و نشاط را قبل و بعد از قرار گرفتن در دو محیط آزمایشی، در هر دو گروه سنجیدند. هر دو گروه (تماس مستقیم با طبیعت و تماس غیرمستقیم با طبیعت) در سطوح سنجیده‌شده علائمی از بهبودی را نشان دادند.

    طبیعت کجاست ؟

    طبیعت همه‌جا حضور دارد. از گیاهان علفی خودرو در پیاده‌رو گرفته تا کویر و جنگل‌های وسیع، همه محیط‌زیست طبیعی محسوب می‌شوند و محیط‌زیست طبیعی به این معنی است که انسان در ساخت آن نقشی ندارد. (با این تعریف، انواع پارک‌های محلی و شهری، محیط‌زیست مصنوع به شمار می‌روند).

    اکنون چشمان خود را ببندید و تصور کنید خارج از منزل هستید. چه می‌بینید، چه می‌شنوید، چه بویی حس می‌کنید و چه چیزی را لمس می‌کنید؟ آیا می‌توانید تپه‌ها و درختان را ببینید؟ آیا می‌توانید وزش باد را بر پوست خود احساس کنید یا صدای پرندگان را بشنوید؟ می‌توانید بوی گل‌ها را استشمام کنید؟ می‌توانید علف‌های نرم را با پاهای خود حس کنید؟ به همه‌ی آنچه تصور کردید، طبیعت گفته می‌شود.

    ارتباط با طبیعت و تاثیر آن بر رشد کودکان

    ما چگونه می‌توانیم کودک را به طبیعت علاقه‌مند کنیم؟

    ابتدا خودتان درباره‌ی مزایای حضور در طبیعت آگاه‌تر شوید. سپس:

    • به کودکان فضای باغبانی دهید. این فضا می‌تواند به اندازه‌ی یک باغچه‌ی بزرگ یا حتی یک یا چند گلدانِ کوچک باشد.
    • روی بازی‌های آزاد و بدون قوانین برای کودک برنامه‌ریزی کنید.
    • اجازه دهید که آن‌ها خاکی یا گلی شوند.
    • اجازه ندهید شرایط جوی مانع اجرای تصمیم و برنامه‌ی شما شود.
    • درباره‌ی طبیعت برای کودکان کتاب بخوانید.
    • به پیک‌نیک بروید.

    نقش کودکان در حفاظت از محیط زیست

    آموزش حفاظت از طبیعت به نسل بعد بسیار مهم است؛ زیرا دیدگاه انسان اصولاً در سنین کودکی شکل می‌گیرد. بدین ترتیب، دیدگاه کودک درباره‌ی منابع طبیعی نیز در سنین پایین شروع به شکل‌گیری می‌کند. اگر کودکان در سنین پایین درباره‌ی حفاظت از محیط‌زیست آگاه شوند، بی‌شک در آینده در این زمینه فعالیت خواهند کرد. بدین طریق، آن‌ها به فعالانی تبدیل می‌شوند که به سلامت محیط خود و دنیایی که در آن زندگی می‌کنند اهمیت می‌دهند و مسئولانه عمل می‌کنند.

    در این زمینه، دانشگاه ایالتی میشیگان درباره‌ی تقویت روحیه‌ی عمل‌گرایی در کودکان در حوزه‌ی محیط‌زیست چند پیشنهاد ارائه می‌دهد:

    • از لحظه‌های آموزشی استفاده کنید: لحظه‌ی آموزشی زمانی است که کودک به موضوعی علاقه نشان می‌دهد. در این مواقع، فرصت را غنیمت بدانید و علاوه‌بر پاسخ به کودک، آن موضوع را کمی‌ باز کنید. همه‌ی ما زمانی‌که به موضوعی علاقه‌مند هستیم، چیز بیشتری عایدمان می‌شود.
    • کودکان را به مشاهده‌گری ترغیب کنید و این فرصت را نیز برای آن‌ها فراهم کنید. زمانی‌که در راه مدرسه هستند، چه گیاهان و موجودات زنده‌ای را مشاهده می‌کنند؟ در طول زمان آن موجودات چه تغییری می‌کنند؟ صدا و بوی آن‌ها چگونه است؟
    • از آن‌ها سؤالات باز[۱] بپرسید تا روند تفکر در آن‌ها فعال شود. سؤالات باز سؤالاتی هستند که جواب‌‌شان بیش از یک کلمه است. سؤالاتی که با «چه چیزی، چگونه، چرا و کجا» آغاز می‌شوند، سبب می‌شوند کودک برای یافتن پاسخ به فکر فرو رود (چرا به‌جای خودرو از دوچرخه استفاده می‌کنیم؟ چرا آب یخ‌ زده است؟ فکر می‌کنی این پرنده‌ها به کجا رفتند؟) در این مرحله، نباید بزرگسال جواب را به کودک بدهد.

    [۱]. open question

      وقتی کره زمین را خوردیم

      150,000 ریال
      میوه‌ها، هوا، آب، گیاهان، ماهی‌ها، حیوانات و... زمین باغ سحرآمیزی نیست که آدم‌ها بدون ترس از تمام شدنش از آن مصرف کنند! این کتاب قصه‌ای است که با خواندن آن، بچه‌ها بیش از پیش بخواهند کره زمین را درست‌تر ببینند.
      لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/mCyIj
      فرانکلین و روز درختکاری
      بستن

      فرانکلین و روز درختکاری – مجموعه‌ی فرانکلین

      150,000 ریال
      فرانکلین می‌تواند از تنه‌ی درختان بالا برود و از شاخه‌ی آن‌ها تاب بخورد. او دوست دارد با دوست‌هایش در کلبه‌ی درختی بازی کند و با خانواده‌اش در جنگل پیاده‌روی کند.
      لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/PDaY3
      توسعه ی پایدار و زندگی پایدار - مجموعه ی انرژی برای آینده
      بستن

      توسعه‌ی پایدار و زندگی پایدار، جوامع سبز – مجموعه‌ی انرژی برای آینده

      330,000 ریال
      نویسنده در این کتاب ابتدا مخاطب را با ردپای کربن و انواع منابع انرژی آشنا می‌کند و سپس راه‌هایی برای داشتن زندگی پایدار و جامعه و مدرسه‌ی سبز را شرح می‌دهد.
      لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/j0udB
      گرم شدن زمین - شاهد عینی
      بستن

      گرم شدن زمین – شاهد عینی

      550,000 ریال
      کتاب «گرم شدن زمین» یکی از جلدهای مجموعه کتاب «شاهد عینی» است. این مجموعه یکی از معتبرترین مجموعه کتاب‌های موجود درباره پدیده‌های طبیعی بر کره زمین برای کودکان و نوجوانان است.
      لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/QbsJ9
      حفاظت محیط زیست
      بستن

      حفاظت محیط زیست

      150,000 ریال

      با مطالعه‌ی این‌ کتاب بچه‌ها با آلاینده‌ها و راه‌های جلوگیری از آلودگی هوا و آب آشنا می‌شوند، همچنین از مشکلات ناشی از تولید بیش‌ازحد زباله آگاهی می‌یابند و یاد می‌گیرند که بازیافت چگونه به سلامت محیط زندگی کمک می‌کند.

      لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/T0HjR

      کودکان و انرژی‌های تجدید‌پذیر

      زمانی‌که کودکان از کار‌ها و تصمیمات خود آگاه می‌شوند، وقت آن است که به تأثیرات محیط‌زیستی اعمال‌شان پی ببرند. برای مثال، باید بدانند الکتریسته از کجا می‌آید و اینکه چرا آن‌ها باید مراقب مصرف برق باشند. شاید فکر کنید آموزش دادن چنین درس‌هایی به کودک هنوز زود است، اما این موارد به‌طرز شگفت‌انگیزی، بخش خلاق مغز کودکان را فعال می‌کنند و به‌تدریج نیز تأثیرات مثبت عمیقی بر رفتار کودک خواهند گذاشت.

      نقش انرژی‌های تجدید‌پذیر

      امروزه ۸۰% انرژی دنیا از سوخت‌های فسیلی به دست می‌آید. برق، گرما و حمل‌و‌نقل وابسته به سوخت فسیلی است. اما مشکل اینجاست که این سوخت‌ها به‌طور مستقیم، روی گرمایش زمین اثر می‌گذارند. گرمایش زمین می‌تواند موجب سیل یا خشکسالی در عرض‌های جغرافیایی متفاوت باشد، تنوع زیستی را به خطر بیندازد و سبب بروز بسیاری از مشکلات دیگر شود. فاجعه‌ی بعدی آن است که همین کودکان ما هستند که وارث زمین تخریب‌شده خواهند بود! درحالی‌که انرژی‌های تجدید‌پذیر مانند آب و باد آثار مخرب ندارند و می‌توانند در راستای کنترل گرمایش زمین، تأثیر بزرگی داشته باشند.

      بنابراین باید کودکان منابع انرژی‌های پاک را بشناسند تا فرصت یادگیری درباره‌ی ابعاد آن‌ها را نیز داشته باشند؛ همچنین بر اساس نتایج تحقیقات، زمانی‌که کودک درباره‌ی گرمایش زمین آگاه می‌شود، والدین او نیز به آگاهی می‌رسند. به عبارتی، آموزش دادن درباره‌ی محیط‌زیست به کودک، به پدر و مادر نیز سرایت می‌کند و در نهایت، تمام جامعه تحت‌تأثیر قرار می‌گیرد.

      طبیعت‌شناسی، انرژی‌های تجدید‌پذیر و انواع فعالیت‌ها:

      renewable energy

      1- آموزش دادن درباره‌ی انرژی‌های تجدید‌پذیر در منزل

      زمانی‌که کودک از مدرسه به خانه باز‌می‌گردد، احتمالاً آخرین کاری که دوست دارد انجام دهد درس خواندن است! اما این بدان معنی نیست که آموزش دروس مربوط به محیط‌زیست را باید به معلم مدرسه واگذار کرد؛ به‌خصوص که بر اساس آمارها، مدارس برای این‌گونه آموزش‌ها کافی نیستند. مانند دیگر درس‌های زندگی، آموزش انرژی‌های تجدید‌پذیر نیز موضوعی است که کودک در آن از شما الگوبرداری می‌کند. بنابراین باید انرژی‌های تجدید‌پذیر را وارد خانه‌ی خود کنید.

      2- صفحه‌ی نمایش هدفمند

      بازی‌های آنلاین، ویدئو‌ها و انیمیشن باید به گونه‌ای انتخاب شوند که آموزشی را درباره‌ی محیط‌زیست و انرژی‌های تجدید‌پذیر در بر داشته باشند. یک منبع آموزشی بسیار خوب، صفحه‌ی «کودک و اقلیم» در سایت سازمان ناساست که شامل انواع ویدئو، معما و فعالیت طراحی‌شده روی موضوع انرژی‌های تجدید‌پذیر است. البته بخش‌های دیگری نیز برای سایر موضوعات محیط‌زیست برای کودک و نوجوان در این سایت وجود دارد.

      3- فعالیت‌های اجتماعی

      کودکان را در فعالیت‌های انجمن‌های محیط‌زیستی، گروه‌های محیط‌زیستی و سراهای محله شرکت دهید. عضویت کودکان در انجمن‌ها و فعالیت‌های مشارکتی مزایای زیادی دارد. در واقع، یادگیری و مشارکت از اهداف کوتاه‌مدت به حساب می‌آیند. درحالی‌که اهداف بلند‌مدت عضویت و مشارکت در این گروه‌ها شامل تجربه‌ی حس تعلق، دریافت حمایت و به دست آوردن اعتماد‌به‌نفس است.

      4- ورزش سبز

      ورزش سبز یا green exercise ورزش کردن در طبیعت است. ورزش کردن در طبیعت مزایای روحی و جسمی‌ فراوانی در پی دارد. این فعالیت می‌تواند شامل پیاده‌روی، دویدن، رکاب‌زنی و شنا باشد؛ حتی می‌تواند به ‌صورت خانوادگی یا گروهی برنامه‌ریزی شود و می‌تواند با فعالیت‌های دیگری مثل پیک‌نیک توأم شود. می‌توانیم در فضای بسته ورزش کنیم و تحرک داشته باشیم، اما باید بدانید آثار مثبتی که ورزش در فضای طبیعی به همراه دارد، بسیار بیشتر از آثاری است که از خود ورزش می‌شناسیم؛ یعنی علاوه‌بر تقویت عضلات بدن و ترشح هورمون‌های شادی مانند دوپامین[۱] و سرتونین[۲]، فعالیت ورزشی در فضای باز نتایج مثبت دیگری نیز در پی دارد؛ از جمله اینکه موجب افزایش عزت نفس می‌شود ‌و با تمدد اعصاب، تنظیم قند خون و کاهش فشار، حس کارآمدی را در شخص افزایش می‌دهد و به بازسازی و افزایش انرژی در او منجر می‌شود.

      [۱]. Dopamine

      [۲]. Serotonin

      5) مثال‌های واقعی

      مثال‌های انرژی‌های تجدید‌پذیر را به خانه بیاورید. شما نمی‌توانید درباره‌ی مزایای خاموش کردن چراغ‌های اضافی سخنرانی کنید، در‌حالی‌که خودتان چراغ‌ها را روشن رها می‌کنید. اگر چنین شود، میل کودک به داشتن رفتار آگاهانه و محیط‌زیستی از بین می‌رود.

      اگر فقط درباره‌ی انرژی‌های پاک صحبت می‌کنید، اما هنوز به‌شدت به سوخت‌های فسیلی وابسته‌اید، کودکان به این نتیجه می‌رسند که نگرانی‌های زیست‌محیطی چندان هم واقعیت ندارند.

        بستن

        لاک پشت سبز

        120,000 ریال
        روز عروسی خانم لاک پشته بود و همه دوستان و آشنایان دور هم جمع شده‌ بودند که ناگهان بارانی از زباله روی سرشان ریخت. لاکی، برادر عروس، دیگر طاقت این وضع را نداشت و تصمیم گرفت هر طور شده جلوی آدم‌ها را بگیرد. خانواده و دوستانش به او هشدار دادند که نرود، چون حریف آدم‌ها نخواهد شد و به جایش سر از تنگ کوچک ماهی یا قابلمه سوپ در خواهد آورد! اما او عزمش را جزم کرده بود.
        لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/sgADM
        چرا باید مواظب طبیعت باشم
        بستن

        چرا باید مواظب طبیعت باشم

        150,000 ریال
        «چرا باید مواظب طبیعت باشم» داستان خانم معلمی است که با شاگردانش به طبیعت سفر می‌کنند و در این گردش بچه‌ها با مطالب مختلفی در ارتباط با طبیعت آشنا می‌شوند.
        لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/94juf

        مجموعه چهار جلدی «ببین چه‌قدر دوستت دارم» – ماجراهای فندقک و بابا

        260,000 ریال
        فندقک عاشق بازی کردن در فصل بهار است. وقتی گیاهان جوانه می‌زنند و تغییر می‌کنند. عاشق بازی در فصل تابستان است. وقتی که همه جا پر از رنگ‌های زیباست. عاشق بازی در فصل پاییز است. مخصوصا وقتی که باد پاییزی او را غاقلگیر می‌کند... و عاشق بازی در فصل زمستان است.
        لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/xrwhK
        از هوای صبح
        بستن

        از هوای صبح

        40,000 ریال
        صبح وقتی می‌چکد عکس گنجشکان در آب باز می‌افتد به ما روی ماه آفتاب سایه
        لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/IbpHD
        حلزون بی صدف
        بستن

        حلزون بی‌صدف – موجودات حال به هم زن ۴

        200,000 ریال
        حلزون بی صدف مثل حلزون نوعی نرم‌تن است با این تفاوت که صدف ندارد. هه هه، لباس نداری! انواع مختلف و زیادی حلزون بی صدف وجود دارد...
        لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/FaJi6

        6- بازیافت

        اکنون، زمین به کمک فوری ما نیاز دارد؛ زمان ارزشمند است و دیگر جایی برای آزمون و خطا نیست. زباله‌های پلاستیکی و تجزیه‌ناپذیر، حالا معضلی جهانی و جدی‌اند. اما قبل از شناخت این درس لازم است کودکان «بازیافت، بازمصرف و کاهش مصرف» را بشناسند. آموزش در این بخش به آن‌ها یاد می‌دهد که احترام، همدردی، صبوری و مسئولیت‌پذیری برای طبیعت قدم‌هایی ابتدایی‌اند و خوب است بدانند که هر عملی، نتایجی در پی دارد.

        7- کمپوست‌سازی

        این فعالیت مخصوص کودکان است! به یاد داشته باشیم که کودکان گزینه‌های زیادی برای کاهش تأثیر خود روی محیط‌زیست ندارند. بنابراین تهیه‌ی کمپوست از زباله‌های خانگی، یکی از بهترین فعالیت‌ها برای تشویق کودکان به موضوع بازیافت است. اینجا نقطه‌ای است که می‌توانید مبانی مسئولیت‌پذیری را در قبال مصرف و زباله به کودکان آموزش دهید.

        کمپوست‌سازی فعالیتی تفریحی و آموزشی برای کودک است و راهی ساده برای یادگیری هم‌زمان چندین درس همچون ریاضی و علوم به کودک. علاوه‌بر اینکه کودک و خانواده‌اش یاد می‌گیرند زباله‌های خود را مدیریت کنند، خود‌به‌خود نیز به باغبانی یا باغبانی اُرگانیک روی می‌آورند که در آن کود شیمیایی استفاده نمی‌شود. ته‌مانده‌های مواد مصرفی و مواد عالی به کود تبدیل می‌شوند و کودک یاد می‌گیرد به‌طور کلی تلاش کند آنچه قبل‌تر دورریختنی به حساب می‌آمد، کاربرد جدیدی پیدا کند و استفاده یا تعمیر شود. او با زندگی حشرات و چرخه‌ی زندگی آشنا می‌شود و به‌تدریج از بازی‌های کامپیوتری فاصله می‌گیرد.

        ارتباط با طبیعت و تاثیر آن بر رشد کودکان

        8) کودکان و درختکاری

        روز درختکاری فرصت خوبی برای صحبت کردن درباره‌ی اهمیت درخت و حفظ زیستگاه است. این روز باستانی، در کشورهای گوناگون و آیین‌های متعددی ثبت شده است، هرچند تاریخ‌های متفاوتی برای آن وجود دارد. درخت علاوه‌بر سایه‌آوری و تولید اکسیژن به افزایش تنوع زیستی و کاهش آلودگی صوتی کمک می‌کند. بنابراین پسندیده است که تمرین درختکاری یا برنامه‌های مرتبط با آن، محدود به یک روز نباشد. می‌توان فعالیت‌های متنوعی را همچون انواع بازی‌ها برای کودکان طراحی کرد.

        حتی می‌توانیم در روز تولد کودک یا سالگرد تولد او (به‌جای کیک تولد) نهالی بکاریم یا در سایر روزهای سال، به یاد کسانی که دوست‌شان داریم.

        9- کتاب

        الف) نقش کتابخوانی در پیوند کودک به محیط زیست

        خواندن کتاب‌هایی با موضوعات طبیعت برای کودکان شیوه‌ی بسیار خوبی است که آن‌ها را به سمت گیاهان و حیات‌وحش ترغیب کنیم. در کتاب‌ها، گونه‌های متفاوت گیاهی، جانوری و زیستگاه‌های آن‌ها معرفی شده است که کودک از وجود آن‌ها بی‌خبر است یا بسیاری از کودکان امکان سفر به آن مناطق را ندارند.

        ب) نقش کتابخوانی در تغییر رفتار محیط زیستی

        از دیرباز، کتابخوانی ابزاری مؤثر برای تغییر رفتار و دیدگاه انسان بوده است. البته داستان‌های محیط زیستی جای تجربه‌ی مستقیم کودک در طبیعت را نمی‌گیرند. با وجود این، داستان‌هایی که در انتها با قضاوت خواننده سر‌و‌کار دارند، استراتژی آموزشی باارزشی برای خواننده‌ی آن کتاب‌ها به شمار می‌آیند. در این نوع داستان‌ها، اطلاعات ارائه‌شده در ذهن خواننده ثبت می‌شود و سپس به‌مرور زمان می‌تواند از آن زمان استفاده کند.

        در طی پژوهشی، اثربخشی کتابخوانی به‌ عنوان یک آموزش غیررسمی بررسی شد. در برنامه‌ی «ما کتابخوانی را دوست داریم» در اُردن، سه مشکل از معضلات محیط زیستی این کشور هدف قرار داده شد. داستان‌های خوانده‌شده داستان‌هایی اجتماعی از کشور‌های گوناگون بودند. در پایان تحقیق، سطح دانش کودکان آزموده شد و تحلیل‌ها نشان داد سطح دانش کودکان در سه حوزه‌ی مصرف برق، تولید زباله و مصرف آب افزایش معنی‌داری داشته است.

        منابع

        https://www.samarael.com/what-is-nbece
        www.brighthorizons.com
        https://greatergood.berkeley.edu
        https://www.canr.msu.edu/news/conservation_and_kids_getting_into_nature
        www.study.com
        www.trvst.world
        www.kids.britannica.com
        https://www.discoverwildlife.com/people/nature-books-for-children/
        https://www.npr.org/2019/04/22/714262267/most-teachers-dont-teach-climate-change-4-in-5-parents-wish-they-did?t=1564251274190
        https://www.gardeningknowhow.com/special/children/composting-ideas-for-kids.htm
        https://www.researchgate.net/publication/336333607_From_tracks_to_trails [accessed Nov 06 2020].

        Composting For Kids: One of the most valuable lessons you can teach your child


        https://www.gardeningknowhow.com/special/children/composting-ideas-for-kids.htm
        climatekids.nasa.gov
        Green Exercise, Health and Well-Being By Ana Loureiro
        The benefits of green exercise for children :Carly Wood, Rachel Bragg and Jules Pretty
        The influence of indirect nature experience on human system
        Jin Young Jeon, Poung Sik Yeon & Won Sop Shin
        How Nature Can Make You Kinder, Happier, and More Creative By Jill Suttie |

        لینک کوتاه شده: https://hodhod.com/kKY7A

        دیدگاهتان را بنویسید

        نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *