اغلب بیان می‌شود که سلامت جسم و روح انسان بسته به نوع غذاهای مصرفی اوست. با استفاده از برخی مواد غذایی علاوه بر داشتن اندامی متناسب، می‌توانید بر بسیاری از بیماریها از جمله ناباروری چیره شوید.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از دنیای تغذیه ،  پس اگر قصد مادر شدن دارید ولی نمی‌توانید باردار شوید، به جای گریستن و تأسف خوردن رژیم غذایی خود را اصلاح  کنید و در عوضِ خوردن زیاد بستنی و دسرهای شکلاتی برای فرار از مشکلتان، به دنبال برنامه‌ غذایی باشید که قدرت باروریتان را افزایش دهد.

ساده‌ترین دلیل برای انتخاب مواد غذایی طبیعی و سالم در راستای افزایش قدرت باروری کاهش وزن است که به دنبال آن هورمون‌های بدن نیز تنظیم می‌شود.در ذیل، به ۱۰ مورد از بهترین‌ غذاها که مصرف روزانه آنها برای افزایش قدرت باروری مفید است، اشاره شده که می‌تواند راهنمای خوبی تا زمان به دنیا آمدن فرزندتان باشد.

نوشیدن فراوان آب علاوه بر کمک به عملکرد بهتر اندام‌های تناسلی و زایشی، سبب تأمین بیشتر مایع طبیعی لازم برای حرکت بهتر اسپرم به سمت دهانه رحم می‌شود، بنابراین نوشیدن آب تصفیه‌ شده یا آب معدنی به میزان کافی را فراموش نکنید.

برگ‌های سبز سبزیجات به خصوص اسفناج سرشار از آنتی‌اکسیدان، آهن و اسیدفولیک می‌باشند که همگی برای حفظ سلامت اندام‌های زایشی و تناسلی لازم هستند. اسیدفولیک موجود در اسفناج نه‌ تنها باعث تشکیل تخمک‌های قابل رشد و افزایش قدرت باروری می‌شود، بلکه مانع از ایجاد نقص در نوزادان خواهد شد.

بخشی از رژیم غذایی خود را به سبزیجات نارنجی و زردرنگ اختصاص دهید، چرا که منبع خوبی از آنتی‌اکسیدان و بتاکاروتن هستند. بتاکاروتن در تنظیم هورمون‌ها نقش مهمی دارد و احتمال سقط را کاهش می‌دهد.

اگر مبتلا به اندومتریوز هستید، کلم بروکلی و انواع دیگر کلم را زیاد مصرف کنید. این گروه از سبزیجات خواص زیادی دارند. مواد مغذی گیاهی آن به متابولیسم استروژن کمک می‌کنند.

اگر قاعدگی نامنظم دارید، مصرف سیب‌زمینی شیرین، هویج و نخودفرنگی را فراموش نکنید. بتاکاروتن موجود در این سبزیجات، در تنظیم قاعدگی موثر است و امکان باروری بهتر را در پی خواهد داشت.

از آنجایی که مرکبات سرشار از ویتامین C هستند، آنها را حتماً در رژیم غذایی خود بگنجانید. زغال اخته، پاپایا(خربزه درختی)، پرتقال، نارنگی، کیوی و توت فرنگی مواد مغذی زیادی دارند و مصرف آنها برای خانم‌هایی که تصمیم به مادر شدن گرفته‌ اند خیلی مفید است.
فرآورده‌های لبنی و پروتئین‌های حیوانی مانند ماهی غنی از اسیدآمینه هستند که به تشکیل هورمون‌های زایشی (FSH) و (LH) کمک می‌کنند، بنابراین این مواد را در برنامه غذایی خود بیاورید تا هر چه سریع‌تر به آرزوی مادرشدنتان برسید.

از نان‌هایی که با آرد گندم کامل درست می‌شوند استفاده کنید، زیرا منبع خوبی از آهن و ویتامین B می‌باشند و موجب افزایش هورمون‌های باروری می‌شوند.
‌ برای باردار شدن باید از چربی‌های خوب استفاده شود، لذا مصرف مغزهایی مانند بادام یا گردو که منبع غنی از اسیدهای چرب امگا‑۳ می‌باشند توصیه می‌گردد.
‌ در آخر، پروتئین‌های گیاهی (مخصوصا سویا) را به اندازه‌ متوسط مصرف کنید تا به شما در رسیدن به وزن مناسب برای حامله شدن کمک کند.
مصرف غذا (به‌خصوص آنهایی که زیاد استفاده می‌کنید) تأثیر مستقیمی بر روی باروری شما دارد. در نتیجه، سعی کنید تا وعده‌های غذایی سرشار از میوه و سبزیجات، لبنیات و پروتئین‌های گیاهی داشته باشید که منابع خوبی از ویتامین C، بتاکاروتن، آنتی‌اکسیدان، اسیدفولیک و آهن هستند و همگی امکان باروری را افزایش می‌دهند.

مواد غذایی که باید از مصرف آنها اجتناب کرد:
_‌ مصرف مواد فرآوری‌شده (مانند شیرینی‌جات و تنقلات) را به حداقل برسانید، زیرا آنها فاقد هرگونه مواد مغذی برای تشکیل نطفه و رشد جنین می‌باشند.
_ زنانی که در سنین بالا باردار شده‌اند و نیز مبتلا به دیابت حاملگی هستند، با مصرف بیش از اندازه تنقلات، سطح قند خونشان بالا رفته و مجبور هستند تا سزارین شوند، زیرا نوزادانی که از مادران دیابتی به دنیا می‌آیند، سایزشان از دیگر نوزادان بزرگ‌تر است.

در آخر، لازم به ذکر است سلامت نوزاد تا حد زیادی بستگی به مادر و غذاهای مصرفی او دارد، بنابراین خوردن غذاهای سالم و مفید تنها راه ساده‌ای است که منجر به سلامت شما و کودکتان می‌شود.

پژوهشگران اعلام کردمد که در کشور آمریکا محققان توانستند به کمک نصب روباتی که نقش آرنج و بازوی مصنوعی را بازی می کند به دو بیمار فلج کمک کنند تا دوباره “دستشان” را به کار گیرند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از بی بی سی ،  یکی از این دو بیمار زنی بود که از گردن به پایین فلج بود و پس از ۱۵ سال توانست به کمک این آرنج مصنوعی یک لیوان قهوه بنوشد.

نتایج این تلاش جدید که در مجله نیچر به چاپ رسیده، نحوه عملکرد این روش را چنین توضیح می دهد: با نصب یک حسگر در مغز بیمار فلج، امکان انتقال فرمان های مغز به روبات-آرنج میسر می شود و فرد می تواند با اتخاذ تصمیم در مغز آرنج مصنوعی اما هوشمند خود را حرکت دهد.

این پروژه تحقیقاتی که روز چهارشنبه (۱۶ مه – ۲۷ اردیبهشت) با آزمایش موفق بروی دو بیمار امیدها برای کمک به بیماران قطع نخاعی را افزایش داده، کار مشترکی میان مر کز عصب شناسی دانشگاه ماساچوست، دانشگاه براون و مرکز امور کهنه سربازان ایالت رود آیلند و مدرسه پزشکی دانشگاه هاروارد بوده است.

این گروه در سال ۲۰۰۶ هم با انتشار گزارشی اعلام کرده بود که با مداخله در ارتباط میان بخش های مغز و اندام های فلج شده می توان به بیماران فلج کمک کرد تا عملکرد اعضای بدن خود را دوباره باز یابند.

حسگری که با نصب آن بروی مغز امکان عملی شدن این فرضیه را فراهم کرد، بسیار کوچک و در حد یک لوبیا است.

دستور مغز که به صورت امواج الکترونیکی از طریق حسگر به کامپیوتر ارسال می شوند، توسط کامپیوتر کد شناسی و به صورت فرمان به روبات آرنجی ارسال می شوند.

اگر چه ممکن است تا همگانی شدن چنین تسهیلاتی هنوز راه زیادی مانده باشد اما موفقیت در چنین پروژه هایی افق بازتوانی برای بیماران قطع نخایی و فلج زیر گردن را روشن تر از همیشه خواهد کرد.

پماد ویتامین آ + د (  A+D ) در تسکین و التیام بثورات جلدی و جوشهای پوستی نوزادان که در محل بستن کهنه یا پوشک ایجاد می شود موجب بهبودی پوست حساس و لطیف نوزادان و اطفال می شود .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  استعمال این پماد یک پوشش مقاوم به رطوبت در پوست ایجاد می نماید که موجب حفاظت پوست اطفال در مقابل ادرار و مواد شوینده تحریک کننده می گردد . بعلاوه پماد ویتامین آ + د کمک به نگهداری رطوبت طبیعی پوست که حیاتی می باشد و بنابراین به سرعت می تواند باعث بهبودی پوستهای تحریک شده و سائیده شده ذر بزرگسالان و اطفال گردد و کمک به ممانعت از خشکی غیرطبیعی پوست می کند .

همچنین پماد ویتامین آ + د موجب تسکین و تخفیف سوزش و درد در نواحی خراشیده و سائیده شده و سوختگیهای خفیف و آفتاب سوختگی می شود و موجب بهبودی و ممانعت از چسبندگی لباسها به نواحی آسیب دیده می شود .

موارد مصرف : تسکین موقتی ناراحتی ناشی از سوختگیهای خفیف ، آفتاب سوختگی ، خراش پوستی ، خشکی و شیاردار شدن پوست در سرما و تحریکات دیگر پوستی بدون عفونت نظیر راش کهنه بچه و تحریک پوستی در محل دهانه ایلئوستومی و کولوستومی

مالیدن اندکی وازلین یا پماد آ+ د(d+a ) بر روی لب ها موجب نرمی انها می شود این نکته را به ویژه در زمستان که لب ها دچار خشکی و ترک خوردگی و سرمازدگی می شوند به یاد داشته باشید اندکی وازلین یا پماد ویتامین آ+ د موجب تسکین والتیام ترک خوردگی لب ها می شود .

موارد منع مصرف : در حساسیت شناخته شده به ترکیبات دارو استفاده نمی شود .

عوارض جانبی : موردی مطرح نبوده است .

میزان مصرف : به میزان کافی از دارو به دفعات روی پوست مالش دهید .

بارداری و شیردهی : Category A و در شیردهی نیز هیچگونه عارضه ای گزارش نشده است .

اشکال داروئی : پماد موضعی ویتامین آ+ د در تیوبهای ۳۰ گرمی به بازار عرضه می گردد .

شرایط نگهداری : پماد باید در دمای کمتر از۳۰ درجه سانتیگراد نگهداری شود .

سازمان بهداشت جهانی ( ٌآWHO )  می گوید که از هر سه بزرگسال یک نفر از آنها فشار خون بالا دارد که عامل اصلی بیماری های قلبی است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از بی بی سی ،  این سازمان با انتشار آمار سالانه بهداشت و سلامتی از ۱۹۴ کشور، گزارش کرد که تغییرات چشمگیری در افزایش این نوع بیماریها، مخصوصا فشار خون و سرطان در کشورهای توسعه نیافته دیده شده است.

دکتر تایز بوئرما، یکی از مقامهای این سازمان گفت: “در آمار بیماری‌های غیر مسری چون سرطان، بیماریهای قلبی و سکته مغزی تغییرات بزرگی پیش آمده است.”

او گفت: “اکنون از هر ۵ نفری که بر اثر این بیماری ها می میرند، ۴ نفرشان از کشورهایی با در آمد کم یا درآمد متوسط هستند.”

دکتر بوئرما گفت که دلیل آن، افزایش شیوع عوامل خطرساز مانند فشار خون، چاقی، مصرف تنباکو و تغذیه غیر سالم است که اکنون در دنیا بیشتر دیده می شود.

به گفته سازمان بهداشت جهانی، کمتر از ۲۰ درصد از افرادی که در کانادا و آمریکا زندگی می کنند به این نوع بیماریها مبتلا هستند و شمار مبتلایان در این دو کشور کمتر از کشورهای دیگر است.

این در حالی است که در برخی از کشورهای آفریقایی این آمار به ۵۰ درصد می رسد.

دکتر بوئرما می گوید، برخی بیماریها که در نواحی پر مرگ و میر شیوع داشته کاهش یافته است.

او گفت: “خیلی امیدوار کننده است که شاهد پیشرفت در مبارزه با بیماریهای عفونی هستیم که منجربه کاهش چشمگیر مرگ و میر کودکان شده است.”

او گفت: “در چند سال گذشته شاهد کاهش مرگ و میر در مادران با سرعتی بیشتر از قبل بوده ایم. ولی همچنان هر سال ۲۸۷ هزار مادر جان خود را از دست می دهند.”

به گزارش سازمان بهداشت جهانی مرگ و میر در بین کودکان از سال ۱۹۹۰ تا سال ۲۰۱۰ میلادی، ۳۵ درصد کم شده است.

اما هنوز ۲۰ درصد مرگ و میر در کودکان زیر ۵ سال به دلیل بیمارهایی چون ذات الریه و اسهال است.

پژوهش های جدید پزشکی در آمریکا نشان می دهد می توان جلوی ابتلا به بیماری آلزایمر را در برخی از افراد گرفت. مقامهای دولتی آمریکایی گفته اند که هدفشان کمک به درمان و جلوگیری بیماری آلزایمر تا سال ۲۰۲۵ است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از بی بی سی ، اما هدف تنها مهار این بیماری نیست بلکه آموزش بهتر پزشکان برای تشخیص علائم آلزایمر، حمایت از کسانی که از این بیماران نگهداری می کنند و بالا بردن آگاهی عموم هم است.

کتلین سبلیوس وزیر بهداشت آمریکا گفته دولتش ۵۰ میلیون دلار برای تحقیق در مورد این بیماری در سال ۲۰۱۲ درنظر گرفته و باراک اوباما رئیس جمهوری آمریکا هم ۸۰ میلیون دلار دیگر برای بودجه پژوهشی در سال ۲۰۱۳ کنار گذاشته است.

قرار است دو نوع تحقیق در این مدت بر روی این بیماری انجام گیرد. اولین تحقیق آزمایش دارویی به نام کرنزوماب (CRENEZUMA) است که به ساختار پلاکهای هیدرات سلولز ژلاتینی مغز یا نوعی پروتئین که باعث بیماری آلزایمر می شود حمله می کند و از مشکلاتی که در ذهن، حافظه و ساختار این پلاکها بوجود می آید جلوگیری می کند.

این آزمایش بر روی ۳۰۰ بیمار که همه به نوعی با هم قوم و خویش هستند وهنوز هیچ علائمی از آلزایمر در آنها دیده نمی شود صورت خواهد گرفت. افرادی که از نظر ژنتیکی می توانند در سنین جوانی به این بیماری مبتلا شوند.

در تحقیق دیگری اسپری بینی انسولین داری ازمایش می شود که می تواند حافظه کسانی که به این بیماری مبتلا هستند را ترمیم کند.

دکتر فرانسس کولینز مدیر مؤسسات ملی سلامت ایالات متحده آمریکا می گوید که اول باید بر کسانی تمرکز کرد که قوای شناختی عادی دارند اما در خطر ابتلا به بیماری آلزایمر هستند.

تحقیقات گذشته آلزایمر را به بیماری مرض قند مخصوص آلزیمر بزرگسالان ربط داده بودند.

بیش از ۵ میلیون نفر در آمریکا به این بیماری یا بیماریهای مشابه ای چون تحلیل قوای ذهنی مبتلا هستند و گفته می شود تا سال ۲۰۵۰ این شمار به ۱۶ میلیون برسد.

پژوهشگران علوم پزشکی تاکید می کنند که  رژیم غذایی صحیح، ورزش و مصرف دارو به کاهش سطح کلسترول خون کمک می‌کند. آنان می گویند با این وجود  نباید در این بین از تاثیر مثبت برخی مواد غذایی بر پایین آوردن کلسترول غافل ماند. همیشه هنگام مصرف مواد غذایی علاوه بر میزان کلسترول به چربی اشباع شده موجود در آنها نیز توجه کنید.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  یکی کلسترول LDL یا (  لیپوپروتئین با تراکم پایین  )  که اغلب کلسترول “بد” نامیده می‌شود زیرا میزان‌های بالای این کلسترول با افزایش خطر بیماری قلبی، حمله قلبی و سکته مغزی ارتباط دارد.

این کلسترول به همراه مواد دیگر پلاک‌هایی را درون دیواره شریان تشکیل می‌دهد که با ایجاد انسداد جریان خون را دچار محدودیت می‌کند. LDL کمتر ۱۰۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر مطلوب است.

و دیگری کلسترول HDL  یا لیپوپروتئین با تراکم بالا که اغلب کلسترول “خوب” نامیده می‌شود، زیرا میزان‌های کافی آن خطر حمله قلبی را در فرد کاهش می‌ دهد.

کارشناسان می‌گویند این نوع کلسترول کلسترول “بد” را از شریان‌ها به کبد منتقل می‌کند، جایی که در آن LDL می‌تواند از بدن دفع شود.

میزان‌های کلسترول HDL کمتر از ۴۰ میلی‌گرم در دسی‌لیتر خطر بیماری قلبی را در فرد افزایش می‌دهند.

برخی مواد غذایی با وجود اینکه از سطح چربی بالایی برخوردارند، کلسترول ندارند چرا که‌ این مواد، منشأ حیوانی ندارند. از جمله این مواد غذایی می‌توان به آجیل، آواکادو  و کره بادام زمینی اشاره کرد.

از سوی دیگر تحقیقات نشان می‌دهد مواد غذایی و میوه‌هایی که فیبر زیادی دارند به کاهش کلسترول کمک می کنند. بسیاری از میوه‌ها و سبزیجات و حتی میوه‌های خشک شده، منبع غنی فیبر به شمار می‌آیند.

پزشکان توصیه می‌کنند که در یک رژیم غذایی با ۲۰۰۰ کالری باید روزانه ۲۸ گرم فیبر مصرف شود.

برای مثال سیب و گلابی با پوست به ترتیب ۳ و ۴ گرم فیبر دارند. یک فنجان توت فرنگی و نصف فنجان اسفناج هم به ترتیب ۴ و ۲ گرم فیبر دارند که مصرف آن سطح کلسترول خون را پایین می‌آورد.

به اعتقاد پزشکان فیبر موجود در میوه و سبزی در دسترس‌ترین و ارزان‌ترین دارو برای کاهش کلسترول است و به همین منظور باید در روز ۵ وعده میوه و سبزیجات خورد ./

تا‌کنون داروهای حاوی استاتین فقط برای پایین آوردن کلسترول بیمارانی که میزان کلسترول خون‌شان بیش از حد طبیعی است یا دچار بیماری‌های قلبی‌اند تجویز می‌شد. اما تحقیقات جدید نشان می‌دهد که تجویز گسترده استاتین، داروی کاهش کلسترل، می‌تواند جلوی هزاران سکته قلبی و مغزی را بگیرد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از بی بی سی ،  بر اساس بررسی ها بر ۱۷۵ هزار بیمار حتی افراد با ریسک پائین هم می‌توانند از این دارو بهره‌مند شوند

 بالا بودن میزان کلسترول می‌تواند موجب بیماری‌های قلبی و سکته قلبی یا مغزی شود. ولی نتیجه تحقیقاتی که به تازگی صورت گرفته نشان می‌دهد که حتی افراد سالم نیز با مصرف استاتین می‌توانند خطر ابتلا به بیماری‌ها و سکته قلبی را تا حدود ۵۰ درصد کاهش دهند.

با این نتیجه‌گیری، دولت انگلیس باید اکنون به این مسئله رسیدگی کند که آیا برای کسانی هم که هیچ نشانی از بیماری ندارند، داروهای حاوی استاتین تجویز شود یا نه. پروفسور بویل می‌گوید افزایش تعداد کسانی که از استاتین استفاده می‌کنند می‌تواند هر سال جان هزاران نفر را نجات دهد.

در حال حاضر داروهای حاوی استاتین برای کسانی تجویز می‌شود که دارای بیماری‌های قلبی هستند. تعداد این بیماران در انگلستان و ولز، به ۴‌میلیون نفر می‌رسد. با تعمیم استفاده از این داروها، تعداد مصرف‌کنندگان آنها دست‌کم به ۷ میلیون نفر خواهد رسید. پروفسور بویل خاطر نشان می‌سازد که اجرای این برنامه بستگی به این دارد که تا چه اندازه سازمان بهداشت رایگان انگلیس آمادگی اجرای آن را خواهد داشت.

محققان می‌گویند شبکه ملی بهداشت عمومی بریتانیا باید در مورد اینکه استاتین ها را در اختیار افراد سالم هم قرار دهد، تصمیم بگیرد.

استفاده از استاتین ها به افرادی که در خطر سکته قلبی و مغزی هستند کمک می‌کند.

محققان در دانشگاه آکسفورد می‌گویند که این مسئله را به دقت مورد پژوهش قرار داده اند و در تمامی موارد خطر سکته مغزی و قلبی کاهش یافته است.

براساس مقررات موسسه ملی تحقیقات دارویی بریتانیا، داروی استاتین تنها برای افرادی تجویز می‌شود که احتمال گسترش بیماری آنها در طی ۱۰ سال داده می‌شود.

پزشکان برای رسیدن به تشخیص این که استاتین ها را تجویز کنند یا نه، به سن بیمار، فشار خون، میزان کلسترل و نحوه زندگی و کار او خطر نگاه می‌کنند.

پروفسور کالین بیگنت، یکی از محققان، به بی‌بی‌سی گفت: “میزان خطر کلسترل هرچه باشد، منافع این دارو باعث می‌شود که احتمال خطر کاهش پیدا کند.”

او همچنین محاسبه کرد که تجویز استاتین برای ۱۰ درصد از بیمارها در یک دهه سبب می‌شود حدود پنج میلیون نفر از این دارو استفاده کنند.

این تغییر سبب نجات جان دو هزار نفر و جلوگیری از ۱۰ هزار مورد سکته قلبی و مغزی در سال می‌شود.

پروفسرو بیگنت می گوید نیمی از مرگ و میرها برای افرادی اتفاق می افتد که پیشتر سالم بودند.

میزان یادگیری تکلم کودکان همانند سایر ابعاد رشدیشان تا حدود بسیاری با یکدیگر متفاوت است . این توانایی به عواملی از قبیل طبیعت و رشد جسمی قسمت هایی از بدن که در امر تکلم دخالت دارند و نیز توانایی هوشی و یا وجود انگیزه از سوی محیط بستگی دارد

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  فرزند شما از همان دوران جنینی ‌به صدایتان گوش می دهد. در این مرحله ابتدایی او شروع به شناخت و بخاطر سپردن هجاها می کند. و هر چه بزرگتر می شود ،‌علاقه اش به صداها بیشتر و بیشتر می گردد. شما برای تبدیل این علاقه به شناخت زبان و برقراری ارتباط کارهای زیادی می توانید بکنید.

یشرفت تکلم کودک در ۲ سالگی، با ادای جملات ۲-۳ کلمه‌ای است

پسر شما ۲ ساله شده و هنوز نمی‌تواند حرف بزند. فقط ۲ تا ۳ کلمه بلد است و بس! پیش خودتان که او را با هم سن و سال‌های خودش مقایسه می‌کنید، فکر می‌کنید که کمی از آنها عقب‌تر است، و یا به خاطر می‌آورید که خواهرش که توی این سن بود، کامل جمله‌بندی می‌کرد و حرف می‌زد؟ با وجود همه این چیزها، به امید اینکه نباید نگران بود و او هم حرف زدنش درست می‌شود، رفتن پیش دکتر را عقب می‌اندازید، پیش خودتان می‌گویید بعضی بچه‌ها زود راه می‌افتند، بعضی‌ها هم زود حرف می‌زنند، بچه ما سالم است و جای نگرانی نیست.

این، داستان بسیار شایعی است که برای اغلب پدر و مادرهایی که بچه‌هایشان خوب حرف نمی‌زنند پیش می‌آید و به جز در مواردی که پدرومادر متوجه کندی رشد بچه در بقیه زمینه‌ها هم بشوند، اغلب خیلی دیر به فکر درمان این مسئله می‌افتند. دانستن این موضوع که در تکلم و یادگیری زبان، چه چیزهایی طبیعی و چه چیزهای غیر طبیعی هستند، به پدر ومادرها کمک خواهد کرد که بفهمند روند تکامل کودکشان خوب است یا نه و چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنند.
قبل از ۱۲ ماهگی

برای بچه‌های این سن، مهم‌ترین مسئله‌ای که باید مورد توجه قرار گیرد، استفاده از صدا برای برقراری ارتباط با محیط اطراف است. صدا درآوردن و اغوپغو کردن، شروع این ماجراست. هرچه بچه بزرگتر می‌شود یعنی درحدود سن ۹ ماهگی، شروع به ادای اصوات تکراری می‌کند و می‌تواند کلماتی مثل <ماما> را ادا کند. البته ممکن است در این سن متوجه معنی کلمه نشود. در این سن کودک باید نسبت به صدا، عکس‌العمل نشان دهد. بچه‌هایی که با دقت و توجه اطرافشان را نگاه می‌کنند ولی نسبت به صدا عکس‌العمل نشان نمی‌دهند، باید از نظر مشکلات شنوایی بررسی شوند.
۱۲ تا ۱۵ماهگی

در صداهایی که بچه‌های این سنین تولید می‌کنند، اصوات مختلفی شنیده می‌شود و علاوه بر آن، کودک باید بتواند، حداقل ۱ یا ۲ کلمه را به طور صحیح ادا کند(البته به جز ماما و دد.) در اغلب موارد بچه ادای <اسم اشیاء> را زودتر یاد می‌گیرد مثل توپ. در این سن کودک باید صحبت اطرافیان را متوجه شود و دستورهای یک مرحله‌ای مثل <عروسک را به من بده>، <بنشین>، .<بیا> و…را اجرا کند.
۱۸ تا ۲۴ماهگی

در سن ۱۸ ماهگی، کودک باید دامنه لغاتی در حد ۲۰ لغت و در سن ۲ سالگی در حد ۵۰ لغت داشته باشد. پیشرفت تکلم کودک در ۲ سالگی، با ادای جملات ۲-۳ کلمه‌ای است. در این سن کودک به راحتی جمله می‌سازد و مفاهیم و خواسته‌های خود را با جملات ترکیبی بیان می‌کند، به طوری‌که افراد غریبه که با حرف زدن کودک آشنایی ندارند، حداقل نصف حرف‌های کودک را متوجه می‌‌شوند (اطرافیان نزدیک ممکن است اکثر حرف‌های کودک را بفهمند) علاوه بر این در این سن، کودک قادر است دستورات ۲ مرحله‌ای را هم اجرا کند مثل <عروسکت را زمین بگذار و توپ را بردار>!

2 تا ۳سالگی
در این سن دامنه لغات کودکی بسیار افزایش می‌یابد و از حد شمردن می‌گذرد، کودک می‌تواند به راحتی، چند کلمه را با هم ترکیب کند و جمله بسازد. افراد غریبه می‌توانند در حدود سه‌چهارم صحبت‌های کودک را متوجه شوند. در این سن قدرت فهم و درک مطلب کودک هم افزایش قابل توجهی پیدا می‌کند و به طور مثال کودک به راحتی مفهوم دو جمله <توپ را روی میز بگذار> و یا <توپ را زیر تخت بگذار> را می‌فهمد. در این سن، کم‌کم شناخت رنگ‌ها آغاز می‌شود و کودک مفاهیم بزرگ و کوچک را هم یاد می‌گیرد و فرق توپ بزرگ و کوچک را می‌فهمد.
تاخیر در تکلم، چرا و به چه علت است ؟

عوامل متعددی می‌توانند باعث ایجاد اشکال در تکلم کودک شوند. تاخیر تکلم در بچه‌ای که از جهات دیگر سالم است و رشد طبیعی دارد ممکن است به علت مشکلاتی در دهان مثل اختلالات زبان و یا کام باشد. در برخی از بچه‌هایی که دچار اختلال تکلم هستند، مشکلاتی در اعصاب حرکتی وجود دارد و کودک در استفاده از لب‌ها، زبان و فک برای صحبت کردن دچار مشکل است. در این بچه‌ها ممکن است اختلال تکلم به تنهایی یا همراه با سایر اختلالاتی مثل اشکال در تغذیه باشد.
مشکلات شنوایی، هم یکی از دلایلی هستند که به طور شایع باعث اختلال تکلم می‌شوند. به همین جهت هرگاه درباره حرف زدن کودک نگرانیم و فکر می‌کنیم که در این زمینه مشکل دارد باید حتما برای بررسی شنوایی کودک به متخصص مراجعه کنیم. در این زمینه دقت به عفونت‌های گوش کودک بسیار اهمیت پیدا می‌کند. عفونت‌های ساده‌ای که به طور صحیح درمان شوند تاثیری بر روی شنوایی نخواهد داشت ولی عفونت‌های تکرارشونده و علی‌الخصوص مزمن که مورد توجه واقع نشوند می‌توانند باعث کاهش شنوایی و در نهایت اختلالات تکلم شوند.

●  پدرومادر چه نقشی دارند؟

مثل بسیاری از جنبه‌های مختلف رشد کودک، تکلم هم جزئی از رشد است که هم به ژنتیک کودک و هم به محیط اطراف او بستگی دارد، بنابراین میزان تحریکی که از محیط اطراف به کودک می‌رسد نقش بسیار مهمی در شروع تکلم در کودک بازی می‌کند. علاوه بر این، وقتی که مشکلات شنوایی، زبان و تکلم، یا مشکلات تکاملی در کودک وجود دارد، مداخلات سریع درمانی، نقش موثری در بهبود کودک و رشد توانایی‌های او خواهد داشت و اینجاست که نقش پدرومادر پررنگ‌تر می‌شود. والدین به محض اینکه متوجه اختلالی در کودک می‌شوند و یا حتی به آن شک دارند، باید با پزشک مشورت کنند تا تشخیص مشکلات کودک و به دنبال آن درمان به تاخیر نیفتد. علاوه بر این وقت گذاشتن برای کودک بسیار مهم است. سعی کنید با کودک خود ارتباط برقرار کنید و حتی در زمان نوزادی که کودک متوجه صحبت شما نمی‌شود، با او حرف بزنید و برایش آواز بخوانید و … با این کار محرک‌های محیط را برای کودک افزایش دهید و روند تکامل زبان را در او سرعت می‌بخشید. در حدود سنین ۶ ماهگی می‌توانید کتاب خواندن را برای کودک آغاز کنید.

البته لازم نیست که از همان ابتدا، یک کتاب را به طور کامل برای او بخوانید، باید به حوصله کودک هم توجه کنید. از کتاب‌های ساده با نوشته‌های کم و عکس‌های جذاب و آشنا استفاده کنید و با بزرگتر شدن کودک از او بخواهید که اشیاء آشنا را در کتاب به شما نشان بدهد: مثلا بگویید <توپ کو؟> یا <جوجو کو؟> بچه‌های کوچک گاهی حتی داستان‌ها و شعرهای مورد علاقه‌شان را حفظ می‌کنند و وقتی که کمی بزرگ‌تر شدند، آنها را برای شما تعریف می‌کنند و می‌خوانند

●  به تکلم کودک کمک کنید :

●  صحبت کردن

مسلما قدم اول صحبت کردن با کودکتان است. هر چه بیشتر با او صحبت کنید، او آشنایی و اعتماد بیشتری نسبت به کلمات و جملات پیدا می کند. و زودتر به کشف معنی آنها می پردازد. حتی در زمانی که فرزندتان خیلی کوچک است، ‌این کار موثر می باشد. نوزادان، معمولا از گوش دادن به صدای شما خوشحال می شوند. آنان صدایتان را از زمان قبل از تولدشان می شناسند. و کلمات شما را همچنان به عنوان منبعی آرامش بخش تجربه می کنند.

در صورتی که نمی دانید به فرزندتان چه بگویید، می توانید با نامبردن اشیا اطرافتان و شرح آنچه انجام می دهید، شروع کنید. مثلا « حالا ما تو اتاقتیم . این تختته که الان می خوای بری توش بخوابی. اما اول بابا پوشکتو عوض می کنه ». اهمیتی ندارد که او از آنچه می گویید چیزی‌نمی فهمد.

●  سوال کردن

می توانید با سوال کردن از کودکتان در حین گفتگو او را نیز فعال کنید. مثلا « دوست داری بریم حمام؟ » ، «چه هوای‌خوبی ، می خوای بریم قدم بزنیم ؟‌ » وقتی از او سوال می کنید به او نگاه کنید و چند لحظه برای شنیدن جواب منتظر بمانید. تا زمانی که او جواب نمی دهد ،‌می توانید خودتان جواب بدهید. بالاخره روزی می رسد که او چیزی در جواب می گوید.

●  گوش کردن

دومین قدم در کمک به پیشرفت زبان فرزندتان گوش کردن است. مشخص شده که فرزندان والدینی که با فرزندشان صحبت می کنند زودتر از فرزندان والدینی که تنها آنها را مخاطب قرار می دهند، به حرف می افتند. به فرزندتان این امکان را بدهید که بتواند چیزی بگوید.

●  تقلید کردن

از این طریق می توانید خیلی زود با فرزندتان گفتگو کنید. اگرصداهای نوزاد را تقلید کنید ، برایش جالب خواهد بود. به این وسیله به او می فهمانید که به اصواتی که او در می آورد علاقمندید. می توانید این کار را به شکل بازی در آورید. برای خودتان نیز جالب خواهد بود که او متوجه شود تقلیدش را می کنید. در نهایت او نقشها را تغییر می دهد و کلمات شما را تقلید می کند.

در این صورت شما خود را در حد او قرار می دهید. وقتی بزرگتر شد و شروع به حرف زدن کرد، نیز می توانید این کار را انجام دهید. با بکار بردن کلمات ساده و جملات کوتاه گفتگو راحتتر خواهد شد. به زبان بچگانه حرف نزنید چون او شکل طبیعی حرف زدن را نمی آموزد.

●  استفاده از صدای بلند

مشخص شده که اغلب نوزادان از صدای بلند بیشتر از صدای آرام خوششان می آید. البته همیشه بچه هایی هستند که سلیقه شان کاملا برعکس است. بنابراین در ماه ها‌ی اولیه تن های مختلف را بکار برید و ببینید فرزندتان چه واکنشی نشان می دهد. آواز خواندن در پیشرفت زبان کودک تاثیر بسزایی دارد. وقتی آواز می خوانید ، صدایتان خودبخود بلندتر می شود. بچه های کوچک عاشق ترانه و ملودیند. اهمیتی‌ندارد که چه می خوانید. اگر ترانه را با حرکات همراه کنید،‌ کودک لذت فراوانی می برد. همچنینن به این طریق بین کلمات و حرکات مربوط به آن رابطه برقرار می کنید.

●  معانی انتزاعی

در صورتی که فرزندتان آماده ادای اولین کلمات است، می توانید شروع به شرح معانی انتزاعی کنید. با توجه کردن به رنگها و تاکید بر تفاوت میان کوچک و بزرگ، دور و نزدیک، بالا و پایین ، خیس و خشک ،‌ گرم و سرد، بیرون و درون و … این امر میسر می شود. در صورتی که این معانی را با مثال همراه کنید او زودتر منظورتان را درک می کند.

بطور مثال :‌« ببین،‌پتوت آبیه ، شلوارتم آبیه ،‌توپتم همین طور. » و « این خرس کوچوله و این یک خرس بزرگ »،‌ « دستت را ببر تو آب، ‌این گرمه و این یکی‌سرد.» او را بالای سرتان بگیرید و دوباره پایین بیاورید و بگویید : « الان بالایی و حالا می آیی پایین » اگر این توضیحات را در قالب بازی ارائه کنید، کودکتان لذت فراوانی از آموزش معانی انتزاعی خواهد برد.

آموزش اعداد را نیز به صورت بازی می توانید انجام دهید. با تفاوت بین یک و زیاد شروع کنید. به او نشان دهید که او یک بیسکویت در دستش دارد اما تعداد زیادی بیسکویت در جعبه است. ترانه ها و اشعاری که در آنها شمرده می شوند، نیز کمک بسیاری به فهم اعداد می کنند. همچنین می توانید با هم انگشتانش را بشمارید یا شمارش پله ها در هنگام بالا یا پایین رفتن از آنها.

کتاب خواندن

کتاب خواندن راه مفیدی برای کمک به پیشرفت زبان فرزندتان است. بچه های بزرگ گوش دادن به قصه را خیلی دوست دارند مخصوصا اگر در هنگام خواندن قصه برای هر یک از شخصیتها صدایی متفاوت بکار ببرید. تصاویر کتاب هم برایشان جالب است. با سئوال کردن از او درباره تصاویر و اتفاقات داستان، او را فعالانه در ماجرا شرکت بدهید.

●  حرف زدن جالب است

با گذشت زمان و پس از این که بازیهای کلامی بخشی از زندگی روزمره تان را تشکیل دادند ، کم کم متوجه می شوید که تواناییهای کلامی فرزندتان بیشتر می شود. او نه تنها کلمات متفاوت بیشتری را می فهمد بلکه آنها را برای بیان خواسته هایش بکار می برد. احتمالا سعی کند با شما آواز بخواند و جملاتتان را با زبان خودش تکمیل کند.
در این مرحله بسیار مهم است که او را زیاد تحت فشار قرار ندهید. او را مجبور نکنید که حرف بزند. اگر پس از چند بار سوال کردن باز هم بجای استفاده از کلمات با ایما و اشاره خواسته اش را بیان کرد به سوال کردن ادامه ندهید. چون او در این صورت مایوس می شود. باید مراقب باشید که صحبت کردن برایش همچنان جالب بماند. اگر نشان می دهد که منظورتان را فهمیده است، از او تعریف کنید و تلاشش را برای بیان هر چیزی بستایید. از این راه او بیشتر به حرف زدن ترغیب می شود تا زمانی که به او القا کنید باید حرف بزند. صبور باشید و بدانید که هر کودک با روش و سرعت خودش صحبت کردن را می آموزد.

●  تلفظ کردن

اولین کلمان و جملان بچه ها شباهتی به آنچه باید باشند ، ندارند. اغلب بچه ها برای تلفظ حروف بی صدا مشکل دارند. یا بعضی از کلمات بنظرشان طولانی می آید بنابراین اول یا آخرش را حذف می کنند. البته زبان بچه ها خیلی شیرین است. به مرور او تلفظ صحیح را یاد خواهد گرفت.

بسیار مهم است که سختگیری نکنید. برای تصحیح تلفظش بهترین راه این است که آنچه او می گوید را درست تکرار کنید. به هیچ وجه از او انتقاد نکنید. وقتی با خوشحالی به رادیو اشاره می کند و می گوید: ” ایو ” بجای گفتن ” نه ، این ایو نیست ، رادیوه . تو هم بگو رادیو ” بگویید : “آفرین ، این رادیو ه”

این قانون که باید علاقمند و صبور بمانید ، در تمام مراحل رشد زبان فرزندتان معتبر است . وقتی شما صحبت کردن و فهمیدن را به عنوان یک توانایی جالب و مفید معرفی کنید ، او با علاقه بیشتر ی به یادگیری می پردازد. با او بازی کنید، آواز و شعر بخوانید ، آن وقت می بینید که او با چه شادیی همراهیتان می کند و یاد می گیرد.
ریتم فرزندتان را دنبال کنید. او نشان می دهد که چه موقع از رنگها و اعداد خسته شده و ترجیح می دهد با حیواناتش بازی کند. در این میان فراموش نکنید که از اولین کلمات و تلفظ بامزه زبان بچگانه او لذت ببرید.

همه اینها را یادداشت کنید ،در این صورت می بینید که او چقدر سریع می آموزد. همچنین به این وسیله مدرکی ارزشمند نیز برای بعدها که دوران بچگی به پایان می رسد، تهیه کرده اید.

تولد فرزند دوم تاثیرات زیادی بر کل خانواده بویژه فرزند اول دارد. مخصوصا در ماه های اول پس از تولد فرزند دوم ، که شما شدیدا درگیر شیر دادن، عوض کردن پوشک، کوهی از لباسهایی که باید شسته شوند ، ‌مهمانان و شبهای بی خوابی هستید،‌خیلی زود از توجه به فرزند بزرگتر غافل می شوید.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  تحقیقات زیادی درباره جایگاه فرزندان در خانواده و تاثیر خواهران و برادران بر یکدیگر انجام شده است. یکی از محققان در این باره می گوید: « فرزند اول مدتی تنها فرزند خانواده بوده است و در آن مدت تمام توجه والدین را به خود اختصاص می داده است. با تولد فرزند دوم، این حالتی که طبیعی بنظر می رسیده، ناگهان از بین می رود.

اغلب تولد فرزند دوم هنگامی که او خردسال است ، یعنی زمانی که او شروع به مخالفت با والدین می کند، رخ می دهد. او در جواب همه چیز نه می شنود در حالی که نوزاد فقط مورد مهر و محبت و نوازش قرار می گیرد. این می تواند فرزند اول را شدیدا دچار ترس بکند. او از خود می پرسد: آیا کار اشتباهی کرده ام ؟ آیا پدر و مادرم دیگر مرا دوست ندارند؟‌ »

شما نمی توانیداز همه واکنشهای منفی او جلوگیری کنید. ولی تا آنجایی که امکان دارد می توانید فرزند اولتان را برای تولد دومی آماده کنید :
- سعی کنید به هر دو توجه کنید . بگذارید فرزند اولتان هم وقتی دومی را شیر می دهید،‌ در تختان جای بگیرد.

- مراقب باشید که مهمانان فقط به نوزاد توجه نکنند و برای اولی نیز هدیه ایی همراه بیاورند.

این موارد ساده سبب می شود که فرزند اولتان بداند که او نیز هنوز دوست داشتنی است و هر کس در خانواده جای خود را دارد. پدر نقش مهمی در این زمینه می تواند بازی کند. پدر می تواند فرزند اول را خوب سرگرم کند. ممکن است مادر در این شرایط (بر اثر خستگی) سختگیر و متوقع بشود ولی پدر می تواند تعادل را برقرار کند.

جایگاه فرزندان در خانواده

چایگاه فرزندان در خانواده در ساخت شخصیت بچه ها در آینده بی نهایت مهم است. مشحص گردیده که فرزندان اول برای رضایت خاطر والدین، اغلب طبق خواسته آنها زندگی می کنند. این امر ناشی از ترسی است که آنها در زمان کودکی در هنگام تولد فرزند دوم احساس کرده اند. در آینده نیر آنان همچنان به مقررات خانوادگی پایبند می مانند. امری که در فرزندان بعدی کمتر دیده می شود. چون آنان هیچگاه از سوی بچه های بعدی مورد تهدید فرار نگرفته اند و همواره بچه یا بچه هایی در اطرافشان بوده است. از این رو آنها نسبت به بچه های اول نگرانی کمتری دارند و به تایید رفتارشان توسط والدین اهمیت کمتری می دهند.

تنظیم روابط فرزندان
در هنگام ورود نوزاد و فرزند دوم، مشکلاتی برای فرزند اول به وجود خواهد آمد که از دست والدین خارج است اما با دانستن و آگاهی نسبت به این واکنش‌ها می‌توان آنها را به موقع شناخت و برخورد مناسب را جهت کاهش واکنش‌های کودک اول به کار برد.

کودکان در مقابل ورود نوزاد جدید واکنش‌های متفاوتی نشان می‌دهند. مشکلات شایع کودکان عبارتند از:

لجبازی

· قشقرق به پا کردن

· تحریک پذیری

· رفتار خشن با شیرخوار مانند محکم بغل کردن، ضربه زدن، نیشگون گرفتن، گاز گرفتن و…

· چسبندگی به مادر و اضطراب جدایی

· مشکلات مربوط به توالت رفتن (خیس کردن شبانه یا روزانه، کنترل نکردن مدفوع)

· مشکلات خواب

· مشکلات مربوط به غذا خوردن

· رفتارهای بچه‌گانه مانند درخواست پستانک و شیشه

آماده باشید

خودتان را برای واکنش‌های کودک آماده کنید. اگر کودک با مشکلات توالت رفتن مواجه شده است و یا… او را سرزنش و یا تنبیه نکنید. به جای آن هنگام انجام رفتار مناسب او را تشویق کنید و مدت زمان بیشتری را با او بگذرانید.

اگر او می‌گوید “نوزاد جدید را دوست ندارم” به او نگویید این احساس بد است بلکه به او اجازه ابراز احساس خود را حتی مخفی بدهید. با او مجادله نکنید و با نامطلوب بودن حضور یک نوزاد جدید در جمع خانوادگی در بعضی مواقع موافقت کنید و مواظب باشید به کودک احساس گناه و یا تقصیر از احساسات منفی‌اش را القا نکنید.

اگر کودک بیش از ۳۰ دقیقه آرام مانده است به کنار او بروید. اگر دراز کشیده و زمان خوابیدن نیست او را تنها نگذاشته و با او باشید و برای تشویق کردن او از قبل برنامه‌ریزی کنید.

نظم و انظباط را برقرار کنید

عقیده خود را نسبت به داشتن انظباط در کودک مشخص کنید و پیش از آنکه نوزاد جدید به دنیا آید اجرای قوانین و مقررات را در خانه شروع کنید. هنگام مشاهده رفتار نامناسب سریع عکس‌العمل نشان دهید. با کودک خود بحث نکنید و غر نزنید بلکه عمل کنید. کودک شما باید بداند که چه رفتاری از نظر والدینش مطلوب و موردانتظار است. پدر و مادر باید در تربیت کودک با یکدیگر هماهنگ باشند.

بدرفتاری‌های جدی مانند صدمه زدن به نوزاد باید سریع پاسخ داده شود. کودک باید بفهمد که صدمه زدن به نوزاد قابل قبول نیست و با انظباط خاصی با او برخورد می‌شود.

باید نادیده گرفت

بعضی از رفتارها مانند کودکانه صحبت کردن را نادیده بگیرید. هنگام انجام رفتارهای بچه‌گانه با کودک صحبت نکرده و به او نگاه نکنید. در این زمان از اتاق خارج شده یا مشغول کار شخصی خود شوید. زمانی که رفتار کودکتان مطلوب است او را تشویق کرده و به او توجه کنید.

درصورتی‌که با رعایت این نکات هنوز با کودک خود درباره فرزند جدید مشکل دارید، بهتر است از مشاوره روانپزشک کودک یا روانشناس کودک استفاده کنید.

مدت زمانی را در طول روز به کودک اختصاص دهید و سعی کنید حتی یک یا دو دقیقه با او تنها باشید. از او نظرخواهی کرده و اجازه دهید برای خودش تصمیم بگیرد.

بازی کودک با نوزاد

زمانی که شیرخوار خواب است و کودک به آرامی‌ بازی می‌کند او را تشویق کنید. احساس خود را به کودک نشان دهید و به او بگویید دوستش دارید تا او نیز احساسات خود را برای شما بیان کند. به کودک اجازه دهید نوزاد را در آغوش گیرد. واکنش‌های نوزاد را برای کودک توصیف کنید. برای مثال “او دوست دارد تو به آرامی ‌با او رفتار کنید” این توضیحات موجب بهتر شدن روابط میان آنها و لذت بردن از همدیگر خواهد شد.

شیردهی نوزاد و کودک اول

هنگام شیر دادن نوزاد پاسخ به رفتارهای کودک بزرگتر دشوار است. پیش از برنامه شیردهی کودک را سرگرم کنید. از اسباب بازی‌های مخصوص برای سرگرم کردن کودک استفاده کنید. به او نوشیدنی و یا یک غذای ساده بدهید. در صورت وجود رفتار مطلوب در حین شیردهی او را تشویق کنید. برخی کودکان تمایل به دیدن نوزاد در هنگام شیردهی و یا در کار مادر بودن را دارند. کودک را نیز از یک طرف دیگر در آغوش بگیرید و یا دستتان را به دور گردن یا کمر او حلقه کنید. برخی از کودکان تمایل به تقلید از رفتار مادر دارند و عروسک یا خرس خود را شیر می‌دهند.

توصیه های مهم :

۱) کودک را برای ورود نوزاد جدید آماده کنید.

۲) تغییرات لازم را پیش از ورود نوزاد جدید در خانه شروع کنید.

۳) خودتان را برای واکنش‌های متفاوت کودک آماده کنید.

۴) در نگهداری شیرخوار جدید کودک را با خودتان همراه سازید.

۵) هر روز زمان خاصی را با کودکتان بگذرانید.

۶) کودک را از اینکه با خواهر یا برادر کوچکش با مهربانی رفتار می‌کند، تحسین کنید.

۷) احساسات کودک را بپذیرید.

متخصصان تعاریف مختلفی از رشد ارائه نموده اند، ویکی ازاین تعاریف جامع عبارتنداز: « همه ی تغییرات وتحولاتی که از زمان تشکیل سلول تخم تا هنگام مرگ در انسان روی می دهد، رشد حرکتی مستمر، دائمی وپیوسته بعلاوه گامی آهسته وزمانی همراه با جوش وخروش است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  با این تعریف از رشد، اکنون به بررسی رشد جسمانی، شناختی، عاطفی واخلاقی کودک از تولد تا اواخر کودکی ۱۲-۱۱ سالگی می پردازیم.

الف) رشد از تولد تا پایان کودکی

دوره ی نوزادی حدود یکی دوهفته اول زندگی است. دراین مدت نوزاد خود را با اوضاع جدید زندگی سازگار می کند وبا وجود آنکه وابستگی مستقیم جسمانی او با مادر قطع می شود، برای رفع بسیاری از نیازهای خود وابسته به او باقی می مانند. نوزاد انسان در ابتدا نمی تواند ازخود مراقبت کند وبرای زنده ماندن و حفظ تعادل محیط داخلی نیازمند به دیگران است.

البته بدیهی است که نوزاد برای سازگارشدن با محیط قابلیت های بسیاری دارد، او می تواند ببیند، بشنود، نسبتا به بو ومزه واکنش نشان می دهد و نسبت به درد، لمس وتغییر جا از خود حساسیت هایی بروز می دهد.

درطی این دوره حرکات نوزاد کاملا ناهماهنگ است وانرژی بسیاری صرف آن می شود. دربیشتر بازتابهای نوزاد، تمام تنه وپاها به حرکت در می آید. حرکت سر، در مقایسه با بدن بسیار کم است. حرکات اختصاصی که به قسمت های محدود مربوط می شود،  بیشتر بازتابی است.
در دوره جنینی، بیشتر حرکات بدن جنین، بازتابی وتابع فعالیت نخاع شوکی وساقه مغز است. اهمیت بازتاب ها در ابتدا بسیار حیاتی است. زیرا زندگی نوزاد بدان وابسته است. اما با رشد کودک وسیستم عصبی او اهمیت این بازتاب ها رفته رفته کم می شود.

 دستگاه عصبی انسان به اعتقاد عصب شناسان به سه شکل فعالیت می کند:

۱ -فعالیت های ساده بازتابی در سطح نخاع شوکی وساقه ی مغز.
۲- فعالیت های کمی پیچیده تر مانند راه رفتن و ایستادن وغیره که با کمک مخچه وپل مغز صورت می گیرد.
۳- فعالیت های پیچیده مانند ادراک، حافظه و تفکر که با کمک قشر مغز ودستگاه ارتباطی پیچیده ی مغز انجام می شود.
براین اساس، رفتارهای نوزاد در ابتدا با کمک ساقه های مغز کنترل می شود، نه به وسیله ی کرتکس. ساقه ی مغز درقشر زیرمغز(کرتکس) قرار دارد وشامل قسمت هایی است که مسئول انجام زیستی اساسی مانند تنفس و بازتاب ها است.
در طی این دوره نوزاد نیازهای اساسی از قبیل اکسیژن، غذا وخواب را دارا است  که اطرافیان برای وی تهیه می کنند.

 رشد جسمانی

با توجه به دگرگونی بسیار دراندازه های بدنی نوزادان در هنگام تولد و میزان  رشد آنها، استفاده از میانگین یا فرم فقط یک تصویر کلی از رشد به دست می دهد. بطور متوسط وزن یک نوزاد طبیعی که پس از دوره ی کامل حاملگی به دنیا آمده است، در لحظه تولد، حدود سه تا سه ونیم کیلوگرم و قد او به طور متوسط بین ۵۰ -۴۸ سانتی متر است.

وزن نوزاد طبیعی برای سازگار شدن  با محیط در ده روز اول تا سیصدگرم وزن خود را ازدست می دهد. اگر مقدار انرژی را که  نوزاد در رویارویی با محرک های مختلف از دست می دهد، درنظر بگیریم، از دست دادن وزن تعجب آور نخواهد بود. کمبود وزن از هفته دوم جبران می شود واز زمانی که کودک بتواند به خوبی شیر بخورد وآن را هضم کند، بروزنش اضافه می شود تا اینکه در ۶ ماهگی وزنش به دوبرابر وزن هنگام  تولد می رسد، تا حدود ۱ سالگی وزن کودک تقریبا به سه برابر وزن وی هنگام تولد می رسد وسرانجام وزن وی در پایان ۲ سالگی به حدود ۱۴ برابر وزن هنگام تولد ۱۲ – کیلوگرم – خواهد رسید. سرعت رشد وزن درهر سال اول زندگی وهمچنین در دوران بلوغ به حداکثر خود می رسد.

  قد

 تغییرات قد نیز مانند وزن قابل توجه است. رشد سر در دوسال اول  زندگی در مقایسه با قد و وزن کودک کندتر است.

اگرچه بین کودکان همسن ازنظر قد تفاوت وجود دارد ولی نمونه ای یافت می شود که تمام کودکان در آن حدود، با یکدیگر مشترک هستند. قد نوزاد هنگام تولد۴۰ تا۴۵ سانتی متر است. پس از چهارماه اول تولد، قد نوزاد به طور متوسط از ۵۷ تا۶۰ سانتی متر، در۸ ماهگی بین ۶۰ تا۶۸ سانتی متر ودر ۱ سالگی ۶۸ تا۷۳ سانتی متر است. در۲ سالگی این میزان به ۷۸ تا۸۳ سانتی متر افزایش می یابد.

مشخصه اولین سال زندگی کودک رشد جسمانی سریع اوست. کودکان سالمی که خوب تغذیه شده اند، از تولد تا ۱سالگی ۵۰درصد به قدشان و ۲۰۰درصد به وزنشان اضافه می شود. میزان رشد در شش ماهه اول زندگی سریعتر از بقیه ی سال های زندگی است ولی همه ی قسمت های بدن به یک میزان رشد نمی کنند ولزوما هیچ رابطه ای بین رشد اندازه ی سر و رشد ماهیچه ها وجود ندارد.

رشد دندان ها

 بعداز تولد نوزاد و مدتها قبل ازاینکه دندانها نمایان شود، دندانها در لثه وجود دارد، نخستین دندان کودک حدود ۶ ماهگی تا ۸ ماهگی بیرون می آید. البته دندان پیشین در فک تحتانی و سپس در فک فوقانی چهار دندان پیشین می روید. اولین دندان آسیا بین ۱ تا ۱/۵ سالگی و دندانهای طرفی بین ۱/۵ تا ۲ سالگی می روید بطوریکه کودک درپایان سال دوم جمعا بیست دندان خواهد داشت. زمان رویش دندانها در کودکان باهم فرق می کند ودیریا زود درآمدن دندان ها هیچ ارتباطی با کم هوشی یا با هوشی کودک ندارد.

نشستن

حدود سه ماه طول می کشد تا عضلات گردن قوی شده، کودک بتواند سرخود را راست نگه دارد، همچنین درسه ماه اول زندگی، رشته های عصبی زیادی از میلین پوشیده می شود که قادر به حرکت بهتر تحریکات عصبی هستند. کودک به طور متوسط می تواند در ۵ ماهگی با کمک دیگران به مدت یک دقیقه بنشیند. البته هیچگاه نباید کودک را مجبور به نشستن کرد، مگر وقتی که ستون فقرات او طاقت نگهداری بدن را داشته باشد. کودک در ۷-۸ ماهگی می تواند بدون کمک دیگران  یا در ۹ ماهگی به تنهایی در ده دقیقه یا حتی بیشتر بنشیند.

 خزیدن

 گرچه درمورد سنی که کودکان به مراحل مختلف خزیدن می رسند، تفاوت های فردی بسیاری وجود دارد، اما معمولا کودکان مراتب یکسانی را طی می کنند. کودک دربین ماههای سوم وششم زندگی با حرکات متقاطع سینه خیز می رود. این حرکات برفعالیت پل مغز ومغز میانی متکی است. او دربین ماه های ششم و نهم زندگی سینه را بلند می کند وچهاردست وپا راه می رود. این حرکات برفعالیت مغز میانی ونیمکره مغز ومخچه متکی است. دربین ماه های نهم و پانزدهم کودک بتدریج می ایستد و راه رفتن آغاز می شود.

 ایستادن و راه رفتن

 راه رفتن آثار بسیار چشمگیری بررشد کودک دارد وتحول عمیقی در زندگی او بوجود می آورد. توانایی راه رفتن به طور مستقل، به تدریج بعداز پیشرفت های مقدماتی خزیدن، ایستادن ومانند اینها شکل می گیرد. کودک اولین بار در ۸ تا ۹ ماهگی می تواند با گرفتن صندلی و… بایستد. دراین مرحله کودک قادر به نشستن از حالت ایستاده نیست ونیازمند کمک است. کودک ۱ساله می تواند تا چند قدم راه برود، ولی برای کسب مهارت در راه رفتن فرصت لازم است. در۱۸ ماهگی، کودک می تواند از پله بالا و پایین برود. پایین آمدن از پله ها دیرتر حاصل می شود. در ۲ سالگی توانایی دویدن حاصل می شود ودر مهارت های حرکتی، پیشرفت های چشمگیری حاصل می شود.

ابتدای تولد: بیشتر اوقات خوابیده است می تواند شیر بخورد با هر چیز ناراحت کننده ای گریه می کند.

۶هفتگی:

اشیا؛ را نگاه می کند. وقتی با او صحبت می کنیم شروع به تبسم می کند. روی شکم می خوابد. وقتی او را از حالت خوابیده می نشانیم، گردن خود را نمی تواند راست بگیرد (گردن نمی گیرد)

۳ماهگی:

خود به خود می خندد. چیز متحرک را با چشم دنبال می کند. گردن می گیرد. وقتی چیزی در دست او می گذارید آنرا می گیرد.

۶ماهگی:

با کمک می نشیند. چیزی را از دست به دست دیگر می دهد.

۹ماهگی:

به خوبی می نشیند. می خزد و تلاش می کند که بایستد و ماما و بابا میگوید. با دست بای بای می کند. بطری شیر خود را می تواند با دست بگیرد و نگه دارد.

یک سالگی:

وقتی دست او را می گیرید راه می رود. چند کلمه می گوید. کمک می کند تا به او لباس بپوشانید.

۱۸ ماهگی:

خوب راه می رود. از پله ها بالا می رود. کتاب را به صورت چند برگی چند برگ ورق می زند (البته پاره هم می کند.) می تواند حدود ۱۰ کلمه را بگوید تا اندازه ای خودش غذا می خورد.

دو سالگی:

خوب می دود به تنهایی از پله ها بالا و پایین می رود. کتاب را یک برگ یک برگ ورق می زند. لباسهای ساده را خودش می پوشد و جملات دو یا سه کلمه ای می سازد. نیاز به دستشوئی را می گوید.

۳ سالگی:

سه چرخه سوار می شود. خودش لباس می پوشد ولی دکمه ها را نمی تواند ببندد. تا ۱۰ شماره می شمارد کلمات جمع را می تواند بکار برد. سئوال می کند. خودش غذا می خورد.

۴سالگی:

با پاهای متناوب از پله ها بالا و پایین می رود (قبلا“ یک پا یک پا این کار را می کرده است.) یک توپ را می تواند بالا بیندازد روی یک پا می ایستد (لی لی می کند.) یک رنگ را حد اقل می شناسد. دست و صورت خود را خودش می شوید. برای شستشو در دستشوئی کمک می گیرد.

۵ سالگی:

از شکل یک مثلث می تواند کپی کند و آنرا رسم کند. توپ را می گیرد و پرت می کند، چهار رنگ را می شناسد. بدون کمک لباسهایش را می پوشد و درمی آورد.

تغذیه با شیر مادر مناسبترین نوع تغذیه برای شیرخوار است.  پس از زایمان، هیچ لحظه ای را برای شروع تغذیه با شیر مادر نباید تلف نمود. بلافاصله بعد از تولد تا چندین روز پس از آن مایعی از سینه مادر ترشح می شود که غلیظ و زردرنگ است که به آن «آغوز» یا «کلستروم» گفته می شود و سرشار از مواد ایمنی زا برای نوزاد است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  شیر مادر به تنهایی از بدو تولد تا پایان شش ماهگی تمام نیازهای غذایی شیرخوار را تأمین می کند و برای رشد طبیعی او کافی است.

آغوز (کلستروم یا ماک) شیر غلیظ و زرد رنگی است که حاوی مواد مغذی است و اولین واکسن برای محافظت شیرخوار محسوب می شود.

شیر مادر حاوی موادی است که احتمال ابتلاء، شیرخوار به بیماریهای عفونی را کاهش می دهد و در صورت ابتلاء از شدت بیماری می کاهد.

میزان ابتلای به اسهال، عفونت گوش میانی، عفونت دستگاه تنفسی فوقانی، در شیرخوارانی که با شیرمادر تغذیه می شوند کمتر است.

در خانواده هایی که سابقأ آسم و آلرژی وجود دارد، شیر مادر بهترین غذا برای شیرخوار است و امکان ابتلای شیرخوار به آسم و آلرژی را کاهش می دهد.

ترکیب شیر مادر متناسب با سن و رشد شیرخوار تغییر می کند.

ترکیب شیر مادر در هر وعده شیردهی تغییر می کند و در ابتدا چربی شیر کمتر و آب آن بیشتر است؛ لذا تشنگی شیر خوار را برطرف می کند، در آخر چربی آن بیشتر می شود و شیرخوار را سیر می کند.

●  ترکیب کلستروم:

کلستروم یا آغوز، ماده غذایی بسیار مقوی است که تا چند روز پس از زایمان ترشح می شود. اهمیت کلستروم یا آغوز در نوع و میزان پروتئینهای آن است که میزان آغوز سه برابر شیر مادر است و این پروتئینها از نوع اسیدهای امینه ضروری و نیز پروتئینهای ایمنی بخش به نام ایمنوگلوبولینها می باشند.

این پروتئینها در آغوز مادری که نوزاد نارس به دنیا آورده نسبت به پروتئین آغوز مادرانی که بموقع زایمان کرده اند ۲۰% افزایش دارد. بنابراین، آغوز سرشار از مواد مختلف ایمنی زا بر ضد باکتریها و ویروسها می باشد.

همچنین یک میلی لیتر آغوز حدود ۱۱۰۰۰۰۰۰ گلبول سفید دارد که گلبولهای سفید از عوامل بسیار مهم ایمنی بخش برای نوزاد است و او را در مقابل بیماریهای میکروبی و ویروسی محافظت می کند. نوعی از این پروتئینها ایمنوگلوبولین به نام IgA می باشد که میزان آن در آغوز بسیار قابل توجه است.

مخاطهای گوارشی نوزاد در چند هفته اول زندگی، قادر به ترشح IgA نیست و بایستی این ماده از طریق آغوز به نوزاد برسد تا از مخاط گوارشی نوزاد در مقابل هجوم باکتریهایی چون شیکلا E.COLi بسالمونلد، استافیلوکوک روتا ویروسها و ویروس پولیو محافظت نماید.

●  میزان لاکتوز:

میزان لاکتوز آغوز ۷/۵ گرم درصد، لاکتوز شیر کامل ۱/۷ گرم درصد و لاکتوز شیر گاو ۴ گرم درصد است. پس از گذشت چند روز بتدریج از غلظت آغوز کاسته شده و سرانجام، شیر با ترکیب خاصی تولید و ترشح می شود. در ارتباط با تولید و ترشح بیشتر شیر عواملی دخالت دارند .

●  ترکیب شیر مادر

شیر مادر دارای سه دسته اصلی مواد غذایی یعنی قند، چربی و پروتئین است.

●  قند

نوع قند شیر مادر، لاکتوز است. از آنجا که سلولهای مغز فقط از قندی به نام گلوکز تغذیه می کنند، رشد و تکامل مغزی نوزاد با میزان قند موجود در شیر مادر ارتباط مستقیم دارد.

لاکتوز شیر مادر بسرعت به گلوکز و گالاکتوز تجزیه شده که گلوکز به مصرف سلولهای مختلف، بخصوص سلولهای مغزی و عصبی می رسد و گالاکتوز به مصرف یک نوع باکتری به نام لاکتو باسیل و باعث تکثیر این باکتری می شود. در نتیجه از رشد سایر میکروبها و باکتریهای بیماری زا جلوگیری می گردد.

●  پروتئین:

در شیر مادر دو نوع پروتئین به نام کازئین و WHEY وجود دارد که میزان پروتئین WHEY (وی) حدود ۸۰% کل پروتئینهای شیر مادر را تشکیل می دهد.

اهمیت پروتئین وی WHEY در سهل الهضم بودن آن است؛ در حالی که شیر مادر در مقایسه با شیر انسان، عمدتا حاوی کازئین است که بسیار دیر هضم بوده، جذب و هضم آن مستلزم صرف انرژی زیاد است، میزان پروتئین شیر انسان نصف پروتئین شیر گاو است، ولی به لحاظ خصوصیات بیولوژیک انرژی مورد نیاز بدن شیرخوار را تأمین نموده و بهترین و مناسبترین غذا برای شیرخوار است.

اسید آمینه ضروری مانند سیستئین که برای رشد جسمانی و اسید آمینه تورین که برای رشد و تکامل مغزی و عصبی شیرخوار حائز اهمیت است فقط در شیر مادر موجود است و شیر گاو فاقد این نوع اسیدهای آمینه می باشد، دلیل اهمیت این دو اسید آمینه این است که هیچ کدام از اینها در بدن نوزاد ساخته نمی شود. خون نوزادی که شیر مادر می خورد دارای این دو اسید آمینه ضروری و مهم است، در حالی که خون نوزادانی که از شیرهای جانشین شونده استفاده می کنند فاقد سیستئین و تورین است.

●  چربی:

مواد چربی مهمترین منبع تولید و ذخیره انرژی در بدن است، به طوری که هر یک گرم چربی حدود نه کالری انرژی تولید می کند، در حالی که هر گرم قند یا پروتئین حدود چهار کالری انرژی تولید می کند.

شیر مادر، در ساعات مختلف از ترکیب متغیری برخوردار است. در ساعت شش صبح کمترین میزان چربی و حدود دو بعد از ظهر بیشترین مقدار چربی را دارد. در هر نوبت که شیرخوار شروع به مکیدن شیر مادر می کند، ابتدا غلظت چربی شیر بسیار کم است و در پایان شیر خوردن، میزان چربی بسیار زیاد می شود بیشترین نوع چربی شیر مادر را یک نوع چربی به نام تری گلیسیرید تشکیل می دهد که بعدها در بدن نوزاد طی مراحلی به اسیدهای چرب آزاد و گلیسرول تبدیل می شود، البته مقداری از این تبدیل انرژی در شیر مادر صورت می گیرد به طوری که بلافاصله بعد از شیر خوردن مقدار قابل توجهی انرژی آماده در اختیار شیرخوار قرار می گیرد.

میزان و نوع چربی مصرف شده توسط مادر بر روی میزان چربی شیر مادر اثر می گذارد و علاوه بر اینکه تغذیه مطلوب مادر شیرده بر حجم شیر مؤثر است بر میزان و نوع چربی نیز تأثیر بسزایی دارد. بنابراین، توصیه و تأکید می شود که کلیه مادران در دوران بارداری و شیردهی به وضع و کیفیت تغذیه خود کاملاً دقت نمایند تا بتوانند فرزندان سالم و قویتری داشته باشند.

کلسترول نیز یک نوع چربی است که در شیر مادر نسبت به شیر خشک بیشتر یافت می شود و سیستم گوارشی نوزاد را برای هضم و متابولیسم کلسترول در آینده آماده تر می کند و به لحاظ همین کسب آمادگی است که شیر مادرخواران نسبت به شیر خشک خواران کمتر دچار عوارض قلبی و عروقی ناشی از افزایش کلسترول می شوند، تغییر رژیم غذایی مادر تأثیری بر میزان کلسترول شیر مادر نمی گذارد.

اسیدلینولئیک و اسید آراشیدونیک دو نوع اسید چرب ضروری هستند. میزان اسیدلینولئیک شیر مادر حدود هشت برابر شیر گاو است و وجود آن برای رشد و تکامل مغز بسیار مهم است، کمبود اسید آراشیدونیک می تواند موجب التهاب مختلف پوستی، عقب ماندگی رشد جسمی و کاهش تعداد پلاکتهای خون شود، بعلاوه کودک را نسبت به عفونتهای مختلف مستعد می کند.

اهمیت چربی شیر مادر در مورد نوزادان نارس بسیار قابل توجه است چون نوزادان نارس باید ضمن اینکه روند طبیعی رشد خود را طی می کنند تأخیر رشد خود را نسبت به همسالانشان نیز جبران نمایند بنابراین، به میزان انرژی بیشتری نیاز دارند، و مهمترین منبع تولید این انرژی چربی شیر مادر است.

حکمت بی نظیر خالق هستی به گونه ای اعجاب انگیز این نیاز نوزادان نارس را تأمین کرده است. چربی شیر مادرانی که نوزاد نارس به دنیا آورده اند نسبت به چربی شیر مادران دیگر ۳۰% افزایش دارد، همچنین پروتئین این گونه مادران نیز ۲۰% بیشتر است.

پرومتاگلاندینها موادی هستند که در هیچ شیرخشکی یافت نمی شوند، ولی در شیر مادر وجود دارند و از مخاطهای گوارشی و سایر مخاطهای نوزاد در برابر سموم میکروبها محافظت می کنند.

چرا می گوییم شیر مادر بهترین غذا برای شیرخوار است. مهمترین امتیاز و ویژگی شیر مادر نسبت به بقیه شیرها و بخصوص نسبت به شیرخشک، تازگی و طراوت آن است. شیر مادر، نه تنها عاری از میکروب است، بلکه سرشار از مواد ایمنی بخش بوده، به طور مستقیم، به مصرف شیرخوار می رسد و نیاز به نگهداری و جوشاندن و مسایل دیگر ندارد.

● ویتامینها:

شیر مادر حاوی ویتامینهای ضروری و مواد معدنی مختلف است، مهمترین ویتامینهای شیر مادر عبارتند از: ویتامین K، ویتامین D، ویتامین E و ویتامین C.

1ـ ویتامین K

اگرچه ویتامین K در شیر مادر وجود دارد، ولی به دلیل اینکه در دوران نوزادی احتمال خونریزی وجود دارد، و اینکه میزان حجم شیر مادر و به دنبال آن ویتامین K در دوره نوزادی پایین می باشد، بهتر این است که در دوره نوزادی از ویتامین K خوراکی استفاده شود. ویتامین K در مراحل مختلف انعقاد خون دخالت دارد و بعضی از فاکتورهای انعقادی به میزان ویتامین K وابسته است. بنابراین، اگر نوزادی با کمبود ویتامین K روبه رو گردد، ممکن است دچار خونریزیهای مختلف شود.

۲ـ ویتامین D

همان طور که می دانیم ویتامین D در ساخحت و استحکام استخوانها نقش اساسی دارد و کمبود آن می تواند منجر به بیماری راشیتیسم یا نرمی استخوان در شیرخواران شود. ویتامین D در شیر مادر وجود دارد و به طور کامل در بدن نوزاد و شیرخوار جذب می شود. همان طور که در مباحث قبل بارها تأکید شد، مادران باید در دوران بارداری و بعد از آن نیز از شیر و فراورده های آن و سبزیجات به میزان بیشتری استفاده نمایند. در این صورت شیرخوار نیاز به تجویز ویتامین D اضافی نخواهد داشت. ناگفته نماند علاوه بر این لازم است که شیرخوار به طور مستقیم در معرض نور خورشید قرار بگیرد. بر اثر تابش نور خورشید که حاوی اشعه ماورای بنفش است، نوعی از ویتامین D که به صورت غیر فعال در زیر پوست شیرخوار وجود دارد، به نوع فعال ویتامین D تبدیل می شود. اگر تغذیه مادر مطلوب نباشد یا شیرخوار در معرض آفتاب قرار نگیرد ممکن است شیرخوار به راشیتیسم (نرمی استخوانها) دچار شود. بنابراین، جهت پیشگیری از این بیماری لازم است روزانه حدود ۴۰۰ واحد ویتامین D خوراکی برای شیرخوار، تجویز شود.

۳ـ ویتامین E

ویتامین E جهت تحکیم جدار گلبولهای قرمز ضروری است، کمبود آن ممکن است باعث پارگی جدار گلبول قرمز و لیزی آن و در نهایت منجر به کم خونی شود. همچنین وجود ویتامین E برای سلامت سلولهای شبکیه چشم و ریه ضروری است. مصرف شیر مادر از بروز این عوارض جلوگیری می کند.

مواد معدنی: شیر مادر حاوی بعضی از مواد معدنی مهم و ضروری است که مهمترین آنها آهن، روی، منیزیم و املاح دیگر مثل سدیم، پتاسیم، کلسیم و فسفر می باشد. به دلیل اینکه کلیه های نوزادان و شیرخواران ظریف و حساس است و تحمل بار زیاد املاح را ندارد، میزان املاح در شیر مادر کم و متناسب با کلیه شیرخوار است.

* آهن

میزان آهن شیر مادر کم است، با این وجود به دلیل اینکه جذب آهن شیر مادر بسیار خوب است، شیرخوار تا حدود چهار یا شش ماهگی نیاز به تجویز آهن ندارد و بندرت در قبل از شش ماهگی نیاز به تجویز آهن پیدا می شود، اما به دلیل اینکه بتدریج میزان هموگلوبین خون شیرخوار کم می شود لازم است بعد از چهار یا شش ماهگی از قطره آهن استفاده شود. مقدار آهن شیر گاو کم است. جذب آهن شیر گاو بر خلاف شیر انسان بسیار ناچیز است، به طوری که جذب آهن شیر مادر حدود ۵۰% و جذب آهن شیر گاو حدود ۵% است. کمبود آهن منجر به کم خونی فقر آهن می شود. آهن در ساختمان هموگلوبین و گلبول قرمز نقش اساسی دارد. کم خونی فقر آهن باعث عصبانیت، کج خلقی، بی اشتهایی و رنگ پریدگی شیرخوار می شود.

* روی

نوزادان و شیرخوارانی که از شیر مادر استفاده می کنند دچار کمبود روی نمی شوند اما شیرخوارانی که از شیر غیر مادر تغذیه می کنند دچار کمبود روی و در نتیجه التهابات پوستی می شوند که درمان آن خوردن شیر مادر است.

●  ضد حساسیت:

شیر مادر دارای خاصیت ضد حساسیت است و هنوز هیچ گزارش مستندی مبنی بر حساسیت نسبت به شیر مادر منتشر نشده است. توصیه می شود که کودکان و شیرخواران خانواده هایی که دارای سوابق حساسیتهای مختلف پوستی ـ تنفسی هستند با شیر مادر تغذیه شوند، زیرا شیر مادر سرشار از نعمت، رحمت، بهداشت و درمان است.

● دلایل مهم برای تغذیه کودک با شیر مادر :

در شیر مادر آب کافی وجود دارد و برای رفع تشنگی شیرخوار نیازی به آب یا آب قند وجود ندارد.

شیر مادر به راحتی هضم می شود و در شیرخوارانی که بیمار هستند و اشتهای کمی دارند بهترین غذاست.

شیر مادر پاک و بدون آلودگی میکروبی و دارای درجه حرارت مناسب است.

شیر مادر در سال دوم زندگی، به تنهایی ۳۱. انرژی و موادمغذی مورد نیاز شیرخوار را تأمین می کند و بهتر است از شیر مادر همراه با غذای خانواده استفاده شود.

بامکیدن پستان مادر علاوه بر این که شیرخوار سیر می شود، غریزأ مکیدن او نیز ارضاء می گردد.

جذب کلسیم شیر مادر به سبب نسبت مناسبی که با فسفر موجود در شیر مادر دارد، بهتر انجام می گیرد و شیرخوارانی که از شیر مادر تغذیه می کنند کمتر به کمبود کلسیم دچار می شوند.

جذب آهن شیر مادر به دلیل وجود «لاکتوفرین» در آن بهتر انجام می گیرد و تا شروع تغذیأ کمکی نیازی به دادن قطره آهن به شیرخوار وجود ندارد.

به دلیل هضم و جذب راحت چربی و پروتئین شیر مادر، دردهای قولنجی و نفخ و حساسیت و استفراغ در شیر مادرخواران کمتر دیده می شود.

سوخت و ساز کلسترول موجود در شیر مادر بهتر از کلسترول سایر شیرهاست و خطر افزایش کلسترول در بزرگسالی و بیماریهای قلبی و عروقی در شیر مادرخواران کمتر است.

ترکیب شیر مادر به گونه ای است که به کلیه های شیرخوار آسیب نمی رساند.

تغذیأ شیرخوار با شیر مادر باعث ایجاد رابطأ عاطفی بین مادر و فرزند می شود و اثر مطلوبی بر رشد شیرخوار دارد.

شیرخوارانی که با شیر مادر تغذیه می شوند، در کودکی و بلوغ از تعادل روانی بهتری برخوردار هستند.

شیر مادر برای نوزادان نارس مناسبترین غذاست و از بروز بیماریهای عفونی در این نوزادان جلوگیری می کند و ارزش حیاتی دارد.

در شیرخوارانی که با شیر مادر تغذیه می شوند، احتمال ابتلای به اسهال کمتر است و سوختگی ناشی از کهنه در ناحیأ تناسلی (Diaper rash) کمتر دیده می شود.

هوش شیرخوارانی که از شیر مادر تغذیه می کنند بالاتر از هوش سایر شیرخواران است.

مشکلات دهان و فک و دندان در شیرخوارانی که با شیر مادر تغذیه می شوند کمتر از شیرخوارانی است که با سر شیشه و پستانک تغذیه می شوند.

خطر ابتلای به «آرتریت روماتوئید» جوانان در شیر مادرخواران کمتر است

شیرخوارانی که با شیر مادر تغذیه می شوند کمتر به افت قند خون دچار می شوند.

خطر ابتلای به «لنفوما» در شیرخوارانی که با شیر مادر تغذیه می شوند کمتر است.

شیرخوارانی که با شیر مادر تغذیه می شوند کمتر به «MS» (سختی عضلات) مبتلا می شوند.

شیرخوارانی که قبل از یک سالگی با شیر گاو تغذیه شده اند، در معرض خطر ابتلای به خونریزی گوارشی و «آنمی» هستند.

● مزایای تغذیه با شیرمادر برای مادران

در مادرانی که به طور انحصاری و مکرر در شب و روز شیرخوارشان را با شیر خود تغذیه می کنند، تخمک گذاری و قاعدگی دیرتر اتفاق می افتد و امکان حاملگی مجدد کمتر است.

در مادرانی که با شیرمادر نوزادشان را تغذیه می کنند رحم زودتر جمع می شود و به اندازه طبیعی برمی گردد و چون قاعدگی نیز با تاخیر انجام می گیرد خطر ابتلای مادر به کم خونی کاهش می یابد.

شیر دادن باعث سوخت و ساز چربی ذخیره شده در دوران بارداری می شود و اندام مادر زودتر به حالت قبل از بارداری برمی گردد.

مادرانی که به شیرخوارشان شیر می دهند کمتر دچار مشکلات روحی و عاطفی می شوند.

در مادران سزارین شده تماس های مکرر با شیرخوار سبب کاهش درد می شود.

ابتلای به سرطان پستان و تخمدان در زنانی که شیرخوارشان را با شیرمادر تغذیه می کنند کمتر اتفاق می افتد.

شیردهی خطر ابتلاء به پوکی استخوان و شکستگی استخوان لگن را در مادر کاهش می دهد.

مزایای اقتصادی و اجتماعی تغذیه با شیرمادر

با وجود افزایش نیاز مادر به غذا در طول مدت شیردهی، هزینه داشتن یک رژیم غذایی صحیح و موفقیت در شیردهی به مراتب کمتر از هزینه خرید شیر خشک و غذاهای آماده برای شیرخواران محروم از شیر مادر است.

به دلیل اینکه شیرخوارانی که با شیر مادر تغذیه می شوند کمتر به بیماری مبتلا می شوند، هزینه درمانی آنها کمتر است.

تغذیه شیرخواران با شیر مادر از خروج مقادیر زیادی ارز به خارج از کشور جهت خرید شیرخشک جلوگیری می کند و به توسعه اقتصادی کشور کمک می کند.

چون سلامت هر جامعه با ارتقای سطح تغذیه، رشد کودکان، پیشگیری از بیماری های عفونی و تنظیم خانواده و کنترل جمعیت ارتباط مستقیم دارد، تغذیه با شیرمادر به تنهایی همه این موارد را با روشی آسان و مقرون به صرفه فراهم می سازد.

دانشمندان اقیانوس‌شناس موسسه اسکریپس می گویند نتایج تحقیقات آنان در رابطه با آلودگی اقیانوس آرام به پلاستیک غافلگیر کننده است . انجام عنوان کرده اند شمار خرده پلاستیک‌های شناور در شمال شرقی اقیانوس آرام طی ۴۰ سال گذشته تقریبا صد برابر شده است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  میریام گولداشتاین، از پژوهشگران این موسسه به بی‌بی‌سی می‌گوید: “ما انتظار نداشتیم به چنین نتیجه‌ای برسیم”.

پلاستیک‌هایی که در اقیانوس ته‌نشین نشوند، به وسیله نور خورشید و امواج خرد و شکسته می‌شوند.

یک نگرانی واضح خورده شدن این ریزه‌های پلاستیک توسط موجودات دریایی است، اما تیم پژوهشی اسکریپس به نتیجه دیگری نیز دست یافتند که شاید توقعش نمی‌رفت.

خرده‌های پلاستیک تخم‌ریزی را برای “پاتیناژباز دریایی” (نوعی حشره از راسته نیم‌بالان، با اسم علمی هالوباتس سریسئوس) آسانتر می‌کنند.

این حشرات برای تخم‌ریزی به یک سطح شناور نیاز دارند، و معمولا از پر پرندگان، توده‌های قیر و یا چیزهایی از این دست برای این منظور استفاده می‌کنند. اما پلاستیک‌های شناور بر اقیانوس آرام به کمکی بزرگ برای زاد و ولد این موجودات بدل شده‌اند.

بنا به پژوهش اسکریپس همبستگی معناداری میان شمار قطعات پلاستیک شناور و کثرت هالوباتس سریسئوس وجود دارد.

ضایعات پلاستیک شمال اقیانوس آرام به یک نگرانی دائمی بدل شده است.

چرخه طبیعی آب مجموعه‌های بزرگی از زباله را با عمری دراز گرد می‌آورد که گاهی به آنها “وصله‌های زباله” می‌گویند. یکی از این مجموعه‌های بزرگ زباله بین هاوایی و کالیفرنیا قرار دارد.

خانم گولداشتاین می‌گوید هالوباتس‌ها گرایش دارند که در اطراف این توده‌ها تجمع کنند.

مطابق گزارشی دیگر بیش از ۹% ماهی‌های این منطقه ضایعات پلاستیکی در شکم دارند. این گزارش تخمین می‌زند که ماهی‌ها سالیانه چیزی بین ۱۲ تا ۲۴ هزار تن پلاستیک می‌خورند.

اقیانوس‌شناسان می‌گویند که به جز مسمومیت موجودات زنده می‌بایست عوارض کلان زباله‌های پلاستیکی بر زیست‌بوم را نیز سنجید.

پژوهشگران علوم پزشکی می گویند نتایج تحقیقات آنان نشان ، بر استفاده از دارویی که از ابتلای افراد سالم به عامل بیماری ایدز- اچ آی وی- جلوگیری می کند، تاکید می کند .

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از بی بی سی   ،   این متخصصان توصیه کرده اند که قرص ترووادا به عنوان داروی پیشگیری عامل بیماری ایدز، یعنی ویروس اچ آی وی، مورد تایید قرار گیرد و برای کاهش خطر آلودگی، در دسترس گروه های در معرض خطر، مانند همجنسگرایان و شرکای جنسی افراد مبتلا به این ویروس قرار گیرد.

سازمان غذا و داروی آمریکا، اف دی ای، الزامی برای عمل به توصیه این هیئت ندارد، ولی معمولا توصیه های این هیئت را می پذیرد.

در حال حاضر، ترووادا به عنوان داروی “آنتی رتروویرال” (ضد ویروس) در کنار داروهای دیگر، برای کسانی که اچ آی وی دارند تجویز می شود. اما این نخستین بار است که استفاده از آن برای پیشگیری از ابتلا به عامل بیماری ایدز در آمریکا توصیه شده است.

مطالعات از سال ۲۰۱۰ نشان داد که ترووادا، که مرکز گیلیاد ساینسز در کالیفرنیا آن را تولید می کند، ریسک ابتلا به اچ آی وی را در مردان همجنسگرا و نیز در میان شرکای جنسی کسانی که مبتلا به اچ آی وی هستند ولی خودشان مبتلا نیستند، حدود ۴۴ درصد تا ۷۳ درصد کاهش می دهد.

هیئت مشاور داروهای ضدویروسی که به اف دی ای مشاوره می دهد، با ۱۹ رای مثبت در مقابل ۳ رای منفی به تجویز این دارو به گروه های دارای ریسک بالا – مردانی که مبتلا به عامل بیماری ایدز نیستند و با مردان متعدد رابطه جنسی دارند – نظر داد.

ترووادا از سال ۲۰۰۴ در آمریکا برای کسانی که که به اچ آی وی آلوده هستند تجویز می شود.

با این حال برخی از فعالان حوزه سلامت، نگران آن هستند که تجویز این دارو برای پیشگیری، باعث القای حس نادرست امنیت، و سهل انگاری افراد در استفاده از وسایل و روش های جلوگیری از ابتلا به عامل بیماری ایدز شود و به این ترتیب، به گسترش این بیماری کمک کند.

همچنین برخی منتقدان می گویند که به دلیل قیمت بالای ترووادا، می توان بودجه محدود اولیه را به سوی امکان های مقرون به صرفه تر سوق داد.

اواخر سال میلادی گذشته، یک آژانس سازمان ملل متحد که در امر مبارزه با ایدز فعالیت می کند اعلام کرد که میزان ابتلا به ویروس ایدز از زمان اوج شیوع آن در چهارده سال پیش، به پائین ترین سطح خود رسیده است.

بر اساس گزارش این آژانس، شمار افرادی که در اثر این بیماری جان خود را از دست می دهند به خاطر دسترسی راحت تر به درمان کاهش یافته است.

در عین حال، این گزارش هشدار می داد که در برخی از نقاط جهان، ابتلای به اچ آی وی همچنان در سطحی غیرقابل قبول است.

دکتر مرضیه وحید دستجردی گفت: نظام سلامت برای ارتقای خدمات خود به ماماها نیاز مبرم دارد و امسال هم ۱۰۶۰۰ نیرو باید برای بیمارستان های تازه تاسیس شده جذب کنیم که بخش زیادی از این نیروها ماما هستند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از وب­دا ؛  وی با بیان اینکه اشتغال ماماها موجب کاهش مرگ و میر مادران می شود، افزود: باید برای هر ۱۰ هزار نفر ۲ ماما در برنامه پزشک خانواده شهری وجود داشته باشد که برای این کار نیاز به استخدام های تازه پیدا می کنیم.

وی اظهار داشت: طبق اهداف هزاره سازمان بهداشت جهانی تا سال ۲۰۱۵ ایران باید به بالاترین شاخص ها از جمله کاهش مرگ و میر مادران و کودکان زیر ۵ سال دست یابد که این اتفاق مهم بدون کمک ماماها انجام شدنی نیست.

وی سند سیاست ارتقای خدمات مامایی را مورد اشاره قرار داد و گفت: در بین اصناف شاغل در نظام سلامت ماماها اولین صنفی هستند که سند سیاست خدمات خود را تبیین کرده اند که این کار بزرگی است که توسط خانم زعفرانی و همفکری همکارانشان در دفتر مامایی صورت گرفته است

نایب رییس شورای عالی نظام پزشکی کشور اعلام کرد: تعرفه ویزیت پزشکان متخصص برای امسال ۱۷ هزار تومان است

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از بی بی سی ،   دکتر “محمدرضا نورزی ” افزود: بر اساس مصوبه شورای عالی نظام پزشکی؛ تعرفه ویزیت پزشک عمومی و دندانپزشک عمومی برای امسال ۱۰ هزار و ۵۰۰ تومان و فوق تخصص ؛ “فلوشیپ”؛ دانشیار و استاد ۲۱ هزار تومان تعیین شده است.

وی گفت: با تصویب اعضای شورای عالی نظام پزشکی کشور؛ تعرفه ویزیت پزشکان در سال جدید ۳۰ درصد و حق الزحمه جراحی ؛ بیهوشی و متخصصان داخلی نیز ۲۰ درصد افزایش یافته است.

نوروزی افزود: تعرفه خدمات موسسات پزشکی ؛ آزمایشگاهی ؛ رادیولوژی و دیگر مراکز مشابه نیز به طور متوسط ۳۰ درصد افزایش داشته است.
نایب رییس شورای عالی نظام پزشکی کشور گفت: تعرفه های جدید مصوب سال ۱۳۹۱ به مراکز مربوطه ابلاغ شده است و فعالان بخش غیر دولتی گروههای پزشکی باید بر اساس این تعرفه ها خدمات لازم را ارایه دهند.

نوروزی یادآور شد: افزایش سقف تعرفه ها بیش از سقف مصوبه سازمان نظام پزشکی تخلف محسوب می شود.

این در حالی است که پیش از اعلام تعرفه های جدید پزشکی توسط شورای عالی نظام پزشکی ؛ بر اساس گزارشات شهروندان ؛ برخی پزشکان متخصص به بهانه گران شدن هزینه های درمانی ؛ ۲۰۰ تا ۲۵۰ هزار ریال ویزیت یعنی حتی بیشتر از تعرفه ۱۷۰ هزار ریالی تعیین شده ؛ دریافت می کردند.

دبیر هیئت عالی انتظامی نظام پزشکی، درپی گلایه شهروندان از وضعیت درمان و عملکرد پزشکان متخصص و افزایش ویزیت آنان بدون رعایت سقف مصوبه سازمان نظام پزشکی  گفت : تنگاها و مشکلات اقتصادی موجود؛ سبب بروز تخلفات پزشکی شده است.
دکتر “ایرج خسرونیا” در گفت و گو با ایرنا افزود: نظام پزشکی به تخلفات پزشکان در زمینه هایی همچون ارایه خدمات
درمانی به بیماران بدون داشتن تخصص لازم رسیدگی می کند؛ اما تخلفات مالی پزشکان خارج از این حیطه است.

وی اظهار داشت : مسئولیت رسیدگی به تخلفات مالی پزشکان مربوط به اداره تعزیرات پزشکی است که بر اساس گزارشات رسیده به این اداره کل ؛تخلفات مالی پزشکان با حضور نماینده وزارت بهداشت ؛ درمان و آموزش پزشکی ؛ نماینده سازمان نظام پزشکی و خود پزشک متخلف بررسی می شود.

خسرونیا افزود: البته در صورت اثبات تخلف انجام شده در این جلسه ؛ با پزشک متخلف طبق قانون برخورد می شود.

دبیر هیئت عالی انتظامی نظام پزشکی با اشاره به تخلفات پزشکی به لحاظ حرفه ای؛ گفت: به این دسته از پزشکان متخلف از سوی سازمان نظام پزشکی اخطارهای لازم داده می شود و در صورت بی توجهی به اخطارها؛ پرونده های آنان در دادگاه بدوی نظام پزشکی به علت به خطر افتادن سلامت جامعه ؛ بررسی می شود.

وی یادآور شد: نظام پزشکی به مسایلی همچون توزیع آگهی های تبلیغاتی غیرمجاز؛ شکایت های بیماران از پزشک معالج و یا ارایه گزارش منفی ازسوی مسئولان و بازرسان وزارت بهداشت و درمان ؛ رسیدگی می کند.

بر این اساس ؛ شهروندان می توانند در صورت بروز تخلفات پزشکی مراتب را به نظام پزشکی و اداره تعزیرات پزشکی اعلام کنند تا با پزشکان متخلف برابر قانون برخورد شود.

تحقیقات جدید نشانگر آن است که آفت‌‌کش کلورپیریفوس به مغز جنین آسیب می‌رساند. کارشناسان با اتکا به یافته‌های جدید نسبت به کاربرد این ماده در طبیعت به شدت هشدار داده‌اند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از دویچه وله  ،  این ماده مورچه، بید و حشره را می‌کشد، اما علاوه بر آن بر مغز کودکان نیز آثار زیان‌بخش ماندگاری بر جا می‌گذارد. نام این ماده کلورپیریفوس (Chlorpyrifos) است، از مهم‌ترین انواع حشره‌کش‌های فسفره یا حاوی فسفر که در آلمان نیز مانند بسیاری از دیگر کشورها کاربرد وسیعی دارد.

محققان آمریکایی در پژوهش‌هایی که در مجله علمی Proceedings of the National Academy of Sciences به چاپ رسیده به این نتیجه رسیده‌اند که کلورپیریفوس حجم قشر مغز را کاهش داده و در درازمدت بر عملکرد روانی کودکان تأثیر می‌گذارد.

‌پژوهش‌های پیشین از تأثیرات زیان‌بخش حشره‌کش‌های حاوی اسید فسفریک بر رشد روانی کودک خبر داده بودند. اما مشخص نشده بود که این آلودگی چه تأثیری بر ساختار مغر و عملکرد آن خواهد گذاشت.

اینک محققان آمریکایی با تحقیق بر ۴۰ کودک نیویورکی در رده سنی بین ۶ تا ۱۱ سال روشن کرده‌اند که این تغییرات چه دامنه‌ای را در بر می‌گیرد. این کودکان در دوران جنینی به کلورپیریفوس آلوده شده بودند.

ویرجینیا راو (Virginia Rauh) و همکارانش از دانشگاه کلمبیا در نیویورک از “نتایج نگران‌کننده” ‌پژوهش‌های خود سخن گفته‌اند.

هانس درکسلر (Hans Drexler)، مدیر مؤسسه ‌پزشکی کار، امور اجتماعی و محیط زیست دانشگاه ارلانگن آلمان نیز با اشاره به کاربرد وسیع این آفت‌کش در آلمان تأکید کرده است که یافته‌های این ‌کار ‌پژوهشی را باید جدی گرفت. در آلمان کلورپیریفوس در مزارع میوه و انگور کاربرد ‌فراوان دارد، ولی مردم آن را برای مصارف خانگی در باغچه‌های خود نیز به کار می‌برند.

ویرجینیا راو کارشناس دانشگاه کلمبیا هشدار می‌دهد که در مناطق خارج شهری بسیاری از زنان باردار و کودکان خردسال در معرض آسیب این حشره‌کش حاوی فسفر قرار دارند. او معتقد است که آلودگی این کودکان شاید حتی نسبت به کودکان نیویورکی که در این ‌پژوهش مورد بررسی قرار گرفتند، بسیار بیشتر باشد.

همچنین با توجه به اینکه کلورپیریفوس از طریق محصولات کشاورزی وارد زنجیره غذایی انسان‌ها می‌شود آثار زیان‌آور آن بر سلامت عمومی جدی‌تر خواهد شد.

تأثیرات کلورپیریفوس بر مغز

دانشمندان می‌گویند، با آزمایش بر روی کودکان آلوده به کلورپیریفوس به پیامدهای بارز آن در سطح مغز پی برده‌اند. به ویژه بخش‌هایی از مغز که مختص توجه، احساسات، کنترل تکانه‌ها و روابط اجتماعی هستند، بیشتر تحت تأثیر قرار می‌گیرند. قشر مغز در برخی مناطق کوچک و ماده سفید زیر آن وسیع‌تر می‌شود.

گذشته از اینها این آفت‌کش بر بخش‌های مربوط به ویژگی‌های جنسی در مغز کودکان نیز تأثیر می‌گذارد.

در حالت عادی بخش‌هایی از مغز مردان وسیع‌تر و بخش‌هایی دیگر کوچک‌تر از زنان است. اما در کودکانی که به کلورپیریفوس آلوده شد‌ه‌اند این پدیده وارونه می‌شود.

در این ‌کار ‌پژوهشی ۴۰ کودک از زمان تولد تا ۶ و گاهی ۱۱ سالگی مورد بررسی قرار گرفتند. ۲۰ تن از این کودکان در دوران جنینی با بیش از ۴ و ۳۹صدم پیکوگرم کلورپیریفوس در هر گرم سرم خونی آلوده شده بودند. ۲۰ کودک دیگر نیز با مقادیر بسیاری کمتری از این ماده آلوده شده بودند.

در این پژوهش از تمامی کودکان به طور مرتب آزمایش به عمل ‌آمد. ‌همچنین با کمک تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI) ساختار مغز این کودکان به طور مرتب مورد تجزیه و تحلیل ‌پژوهش‌گران قرار گرفت.

هر سال یک میلیون و یک صد هزار نوزاد در سراسر جهان به دلیل تولد زودرس جان خود را از دست می‌دهند. پژوهش تازه‌ی سازمان بهداشت جهانی حاکی از آن است که با روش‌هایی ساده می‌توان از مرگ این انسان‌های کوچک جلوگیری کرد.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از دویچه وله  ،  سالانه به طور متوسط ۱۳۰ میلیون کودک در سراسر جهان متولد می‌شوند. به نقل از سازمان بهداشت جهانی از این تعداد ۱۵ میلیون نوزاد زودهنگام متولد می‌شوند. این سازمان با همکاری بیش از ۱۰۰ پژوهشگر و دانشگاه‌هایی از سراسر جهان گزارش تاز‌ه‌ای در مورد آمار مرگ این نوزدان در نقاط مختلف جهان تهیه کرده است.

آمار جمع‌آوری شده در این گزارش وضعیت نگران‌کننده‌ی نوزادان زودرس را به تصویر می‌کشد. به طور متوسط از ده نوزاد یکی پیش از پایان هفته ۳۸ بارداری و با این حساب پیش از موعد متولد می‌شود. بیش از ۸۵ درصد از تولد‌های پیش هنگام، در کشورهای در حال توسعه رخ می‌د‌هد.

دومین دلیل مرگ نوزادان زودرس

از ۱۵ میلیون نوزاد زودرسی که سالانه در جهان متولد می‌شوند، به طور متوسط یک ‌میلیون و ۱۱۹ هزار نوزاد یا ۹ / ۱۱ درصد قادر به ادامه‌ی زندگی نیستند و جان خود را از دست را می‌دهند. جوی لون، یکی از نویسندگان این گزارش به خبرگزاری آلمان می‌گوید: «تولد زودرس پس از عفونت ریه دومین علت متداول مرگ نوزدان است.»

نگران‌‌کننده‌ترین آمار مربوط به مالاوی، کشوری در جنوب شرق آفریقاست. در این کشور از هر ۱۰۰ نوزاد زودرس ۱۸ نوزاد زنده نمی‌مانند. در روسیه سفید این رقم به متوسط ۱/ ۴ درصد کاهش پیدا می‌کند.

این کشور در گزارش سازمان بهداشت جهانی از این نظر در بهترین موقعیت قرار دارد. در این گزارش به آمار مرگ نوزدان ‌زودرس در ایران اشاره‌ای نشده است.

وزرات بهداشت ایران مدعی است که آمار تولد نوزادان زودرس در ایران ۱۰ درصد و با این حساب کمتر از رقمی است که سازمان بهداشت جهانی اعلام کرده است.

اما به گفته دکتر صدیقه حنطوش‌زاده، دبیر چهارمین همایش سراسرى مشترک انجمن علمى پریناتولوژى و نوزادان ایران، تولد زودهنگام شایع‌ترین علت مرگ نوزدان در ایران است. صدیقه حنطوش‌زاده در این همایش که تابستان سال ۱۳۹۰ برگزار شد آمار ‎ مرگ و نوزادان زودرس در ایران را ۲۰ تا ۲۵ نوزاد در ۱۰۰۰ تولد زنده عنوان کرد. ‎

توصیه‌های برای مادران باردار‎

در آلمان از ۱۰۰ کودک به طور متوسط ۹ نوزاد زودهنگام متولد می‌شوند. این رقم هرچند پایین‌تر از میانگین متوسط سازمان بهداشت جهانی است اما با توجه به آمار کشورهای پیشرفته رقم بالایی به شمار می‌رود.

بالا بودن سن مادر یا بیماری‌‌های ناشی از رفاه اجتماعی از جمله فشار خون بالا یا سیگاری بودن مادر اغلب دلیل تولد پیش از موعد نوزدان زودرس در آلمان است.

افزایش آمار بارداری‌های چند قلو در این کشور نیز خطر تولد پیش‌از هنگام را افزایش داده‌اند. پروفسور اولریش گمبروخ از کلینیک دانشگاه بن در این مورد می‌گوید: «لقاح مصنوعی دلیل افزایش آمار تولد نوزادان چند قلو در آلمان است.»

پروفسور گمبروخ که عضو هیئت مدیره جامعه پزشکان زنان در زمینه داروهای پزشکی است توضیح می‌دهد: «از آنجا که خانم‌ها با سن بالا اغلب با کمک لقاح مصنوعی باردار می‌شوند این آمار افزایش یافته است.»

پژوهشگرانی با سازمان‌بهداشت جهانی همکاری کردند معتقدند که با روش‌های موثر و کم هزینه می‌توان آمار مرگ نوزادان زودرس به طور قابل ملاحطه‌ای کاهش داد.

یکی از این روش‌ها آموزش مادران در مورد شیوهای مناسب گرم ‌نگه‌داشتن نوزاد زودرس است. روش دیگر تزیق آمپولی در دوران بارداری است که تنها یک دلار قیمت دارد و احتمال عفونت ریه نوزادان زودرس را کاهش می‌دهد.

در کشورهای پیشرفته و درصورت بارداری در سنین بالا نیز به مادران توصیه می‌شود توجه بیشتری به سلامت خود داشته باشند، از سیگار کشیدن پرهیز کند و در صورت داشتن فشار خون بالا با رژیم‌غذایی مناسب خطر تولد پیش از هنگام نوزاد را کاهش دهند.

حضور کمپیلوباکترها در روده انسان موجب اسهال عفونی شدید همراه گرفتگی عضلات شکم، تب و درد می‌شود. پژوهشگران آمریکایی راه تازه‌ای برای درمان این اسهال عفونی آن‌هم با مصرف سیر پیدا کردند.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز به نقل از دویچه وله  ،  کسانی که یک‌ بار به دلیل آلودگی به باکتری کمپیلوباکتر دچار اسهال شدند، خاطره خوشی از این باکتری ندارند. باکتری‌های خانواده‌ی کمپیولوباکتر موجب عفونت روده، اسهال شدید همراه با گرفتگی عضلات شکم و تب می‌شود. ابتلا به این باکتری در موارد نادری می‌تواند موجب سندرم گیلن‎ و فلج شدید عصبی شود.

در سندرم گیلن عفونت به اعصاب محیطی سرایت می‌کند و موجب از کار افتادن آنها می‌شود که ناتوانی در انجام حرکات ارادی و بی‌حسی از پیامدهای آن است. ‎آلودگی به کمپیلوباکتری شایع‌ترین علت بروز سندرم گلین است. البته ابتلا به این باکتری همواره با پیامدهایی مانند سندرم گیلن همراه نیست.

عدم رعایت بهداشت مهترین علت ابتلا به اسهال عفونی

در آلمان تنها در سال گذشته موسسه روبرت کخ بیش از ۷۱ هزار مورد آلودگی به باکتری کمپیلوباکتری در سراسر کشور ثبت کرده است. این آمار نشان می‌دهد که احتمال ابتلا به این باکتری در کشورهای پیشرفته و صنعتی نیز اندک نیست.

اغلب موارد ابتلا به این باکتری به دلیل عدم رعایت بهداشت است. کمپیلوباکتری در گوشت خام، به ویژه در گوشت مرغ و خوک یافت می‌شوند. درصورتی که گوشت خوب پخته نشده باشد یا وسایل آشپزخانه به این باکتری آلوده باشند، کمپیلوباکتری همراه غذا وارد بدن انسان شده و خود را به روده‌ها می‌رسانند.

پژوهشگران دانشگاه واشینگتن‌در آمریکا راه تاز‌ه‌ای برای درمان عفونت‌ناشی از کمپیلوباکتری پیدا کردند. این پژوهشگران از ماده‌ای استفاده کردند که از سیر تهیه شده بود.

پژوهشگران دانشگاه واشینگتن نتیجه تحقیقات خود در این مورد را در مجله تخصصی “شیموتراپی آنتی‌میکروب‌ها”(Journal of Antimicrobial Chemotherapy) منتشر کردند. این پژوهشگران می‌گویند مایع تهوع‌آوری که آنها از عصاره سیر تهیه کردند، یک‌صد بار موثرتر از دو آنتی‌بیوتیک‌ متداولی است که برای درمان اسهال عفونی ناشی از ابتلا به کمپیلوباکتری از آنها استفاده می‌شود.

تشکیل یک لایه لزج و مقاوم در برابر آنتی‌بیوتیک‌ها

مهمترین راه بقای کمپیلوباکتری‌ها در روده اینجاست که این باکتری‌ها در سطح روده بیوفیلم یا یک لایه‌لزج تشکیل می‌دهند. زندگی جمعی آنها در این لایه، باکتری‌ها را از حملات خارجی درامان نگاه می‌دارد. پژوهشگران می‌گویند مقاومت این لایه به آنتی‌‌بیوتیک‌ها هزاران برابر بیشتر از مقاومت یک باکتری‌آزاد و تنهاست.

مایه‌ی تهیه شده از عصاره‌ی سیر که نام علمی آن “دی آلیل دی سولفید” (Diallyldisulfid) است به این لایه‌ی محافظ کاری ندارد. این مایع به جای آن، موجب برهم خوردن متابولیسم باکتری‌ها می‌شود و حیات آنها را مختل می‌کند.

جالب اینجاست که غلظت موردنیاز این مایع برای تأثیرگذاری‌، در آزمایشگاه حدود صد برابر کمتر از مواد تشکیل‌دهنده‌ی آنتی‌‌بیوتیک‌های ضد کمپیلوباکتری مانند سیپروفلاکسین بوده است. از آن گذشته اثر دی آلیل دی سولفید به مراتب سریعتر بوده است.

پژوهشگران دانشگاه واشینگتن‌ در مراحل اولیه تحقیقات خود این ماده را باکتری‌های دیگری از جمله باکتری “ای اچ ای سی” آزمایش کردند.

این باکتری از خانواده‌ی ای‌‌کولای نیز با حمله به رودها موجب اسهال عفونی و شدید می‌شود. جالب اینجاست که عصاره سیر در درمان این مورد نیز موثر بوده است.

البته این پژوهشگران هشدار می‌دهند که استفاده از چنین عصاره‌ای همیشه در برابر مواد غذایی آلوده موثر نیست و پژوهش آنها هنوز در مراحل اولیه است. نکته دیگر اینکه هرچند خوردن سیر به دلیل خواص فراوان آن توصیه می‌شود، اما نباید این توهم ایجاد شود که با خوردن چند حبه سیر همراه غذا می‌توان از بروز اسهال‌های عفونی جلوگیری کرد.

پژوهشگران علوم پزشکی می گویند نتایج تحقیقات نشان می دهد، فزرندانی که دوستان بیشتر و روابط اجتماعی بهتری دارند شادی و تحرک بدنی بالاتری خواهند داشت. دوعاملی که کمبود آنها خطری جدی برای کودکان امروزی است.

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  در یک مطالعه که در دانشگاه بریستول انجام شد مشخص می کند که هر دوست اضافه برای یک کودک یا نوجوان سبب می شود فعالیت و نشاط بدنی او در تعطیلات آخر هفته حدود ده دقیقه بیشتر شود.

در این تحقیق با تعبیه دستگاه خاصی بر روی مچ دانش آموزان سال اخر ۲۳ مدرسه ابتدایی بریستول، فعالیت های آنان به مدت یک هفته ارزیابی شد و همین مطالعه در سال اول دوره راهنمایی نیز بر روی این نوجوانان ادامه یافت که نتیجه به دست آمده نشان داد میانگین نشاط بدنی پسران در روزهای درسی ۲۶ دقیقه و برای دختران ۲۱ دقیقه است ،اما در تعطیلات آخر هفته این میانگین در پسران ۴۵ دقیقه و برای دختران ۳۶ دقیقه می شود.

البته با ورود نوجوانان به مرحله راهنمایی میزان نشاط آنان به میزان ۱۶ درصد برای پسران و ۱۲ درصد برای دختران کاهش می یابد که دلیل این امر می تواند توجه کمتر والدین به آنها باشد.

در این مطالعه ثابت شد فعالیت بدنی هر فردی که یک دوست به دوستانش اضافه می شود، در آخر هفته حدود ده دقیقه بیشتر می شود.

با توجه به اینکه بی تحرکی ، تماشای بیش از حد تلویزیون و نشستن بر روی صندلی در مدت زمان طولانی برای انجام بازی های رایانه ای از مشکلات این روزهای کودکان و نوجوانان است، این مطالعه می تواند انگیزه ای برای والدین باشد تا فرزندانشان را بیش از گذشته در برخورد های اجتماعی مشارکت دهند.

عوامل میکروبی در محیط زیست پراکنده اند و همواره سلامت انسان حیوان و گیاه را به مخاطره می اندازد و موجب فساد و ضایع شدن مواد غذائی می شوند و بسیاری از عوامل مفید را از بین می برند . 

به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ،  با استفاده از عوامل فیزیکی و شیمیایی مختلف می توان بسیاری از میکروارگانیسم ها را نابود کرد و یا موجب توقف رشد آنها شد . برای انجام این عمل عوامل و روشهای متفاوت و متنوعی وجود دارد که هر کدام بنحوی موثر بوده و در ضمن ء محدودیت های خاص خود می باشداصولامیکروارگانیسم ها علاوه بر منابع انرژی و غذائی ء می باید از نظر عوامل فیزیکی و شیمیایی شرایط مساعدی داشته باشند ء و اگر چنین وضعیتی را نداشته باشند نه تنها رشد و زندگی آنها به خوبی برقرار نمی شود ء بلکه ممکن است به طور کلی نابود شوند .

کنترل میکروبی علاوه بر مکانهایی مثل بیمارستانها و… در تهیه مواد غذائی سالم ء داروسازی ء مواد آرایشی و دیگر محصولاتی که در خارج یا داخل بدن انسان مورد استفاده قرار می گیرند بسیار  مفید هستند .

خصوصیات یک ماده ضد عفونی کننده ایده آل :
۱-    بر کلیه میکروارگانیسم های بیماریزا ( باکتری ء ویروس ء قارچ ء تک یاخته و … ) موثر باشد .
۲-    در مدت زمان کوتاهی اثر نماید .
۳-    برای نسوج بدن انسان سمی و محرک نباشد .
۴-    بر اثر خون ء ترشحات زخم و مواد آلی دیگر از فعالیت آن کاسته نشود .
۵-    قدرت نفوذ کافی داشته باشد .
۶-    در مجاورت هوا ء نور و یا حرارت فاسد نشود و تغییر ماهیت ندهد .
۷-    به پارچه و وسایل پزشکی آسیب نرساند .
۸-    فاقد بوی زننده بوده و پس از مصرف ء ایجاد رنگ ننماید .
۹-    محلول در آب بوده و به سادگی و به مقدار زیاد قابل تهیه باشد .
۱۰- ارزان و بسهولت قابل حمل باشد .

گندزدائی و گندزدا
گندزدائی از بین بردن اشکال رویشی بالقوه خطر ناک و ارگانیسم های بیماریزا بر روی اشیاء بیجان است ء و نمی تواند با اطمینان کافی کلیه میکروبها را نابود سازد . یک عامل گندزدا ء الزاما” سبب استریل شدن شئی نمی گردد.
تعریف رسمی گندزدائی که مورد قبول انجمن بهداشت عمومی آمریکا می باشد به این صورت بیان گردیده است :
گندزدائی عبارتست از کشتن عوامل بیماریزا به وسیله مواد شیمیایی و یا وسایل فیزیکی .
این تعریف مورد موافقت وزار بهداشت بریتانیا و سایر دولتها واقع گردیده است . اغلب ء گندزدائی را نسبت به فاکتورهائی نظیر زمان ء درجه حرارت و غلظت و غیره ارزیابی می نمایند .
اسپورهای باکتریایی ء باسیل سل و بسیاری از ویروس ها نسبت به گندزداهای معمولی مقاومت نشان می دهند .گندزداها مانند عوامل استریل کننده فقط بر روی اشیاء بیجان استفاده شده و روی سطوح بدن به کار نمی روند .
معمولا” گندزدائی هنگامی به کار می رود که عمل استریلیزاسیون غیر ممکن و یا غیر ضروری می باشد . هدف از گندزدائی به حداقل رساندن خطر عفونت و یا فساد محصولات است که اغلب با کاربرد مواد شیمیایی و از طریق کاهش تعداد میکروبها بویژه میکروبهای بیماریزا در محیط بیجان صورت می گیرد .
گندزدا ماده شیمیایی است که موجب نابودی میکرو ارگانیسم های مفید یا بیماریزا می شود و بیشتر در مورد فرمهای رویشی کاربرد دارد و معمولا” شامل اسپور باکتریها نمی شود .

ضد عفونی کردن و ضد عفونی کننده

ضد عفونی کردن جلوگیری از عفونت با استفاده از عوامل ضد عفونی کننده می باشد . ضد عفونی کننده به عواملی اطلاق می گردد که از رشد و تکثیر میکروبها در نسوج زنده جلوگیری کرده و یا موجب نابودی آنها می گردند و به طور اختصاصی در مورد سطوح زنده کاربرد دارد .
بین گندزدا و ضد عفونی کننده هیچ مرز مشخصی وجود ندارد جزء اینکه معمولا” گندزدا برای سطوح غیر زنده و       ضد عفونی کننده برای موجودات زنده به کار می رود .غلظت ضد عفونی کننده ها بایستی نسبت به گندزداها کمتر باشد تا از آسیب به بافتها اجتناب گرددو به همین دلیل ضد عفونی کننده ها نسبت به گندزداها از سمیت کمتری برخوردارند .

مهمترین عوامل موثر بر فعالیت ضد میکروبی
۱-    نوع ارگانیسم ( باکتری گرم مثبت و منفی – ویروس ها – کپک ها و مخمها – مایکوباکتریها و اسپورها )
۲-    تعداد میکرو ارگانیسم
۳-    غلظت عامل ضد میکروبی ( گندزدا )
۴-    زمان تماس
۵-    امکان دسترسی به میکروارگانیسم ها
۶-    دما
۷-    PH
8-    رطوبت
۹-    حضور مواد مزاحم

کنترل میکروارگانیسم ها با استفاده از عوامل فیزیکی
به کمک عوامل و روشهای فیزیکی گوناگون می توان میکروارگانیسم ها را از بین برده و یا کنترل نمود. وسایل و لوازم مورد استفاده در پزشکی و جراحی باید عاری از میکروارگانیسم هاباشند تا باعث ایجاد عفونت در بیماران نشوند . همچنین برای از بین بردن آلودگی در لباسء رختخواب وسایر وسایل و قسمتهای مختلف محیط انجام عمل گندزدائی الزامی است . انتخاب و استفاده از یک روش و یا عامل فیزیکی بستگی به فاکتورهای متفاوتی دارد و هنگامی می توان در امر استفاده از آن مطمئن بود که ارزیابی دقیقی از کلیه شرایط اختصاصی و جوانب امر به عمل آمده باشد .
معمولترین روشهای فیزیکی کنترل استفاده از حرارت مرطوبء حرارت خشکء پرتوها و صافی ها  می باشد .

کنترل میکرو ارگانیسم ها با استفاده از عوامل شیمیایی
روشهای شیمیایی کنترل میکروارگانیسم ها تنها زمانی باید مورد توجه قرار گیرند که انجام روشهای حرارتی غیر ممکن بوده و رعایت نظافت نیز نتواند نیاز مورد نظر را بر آورده سازد . در انتخاب ترکیبات شیمیایی به عنوان ضد عفونی کننده و یا گندزدا بایستی به عواملی از قبیل کارآیی سهولت کاربرد و قیمت محصولات مزبور توجه داشت .
میزان کارآیی و تاثیر این مواد را با ارزیابی محصول و بر اساس مشخصات گروهی که در آن طبقه بندی می شوند تعیین   می کنند و نباید تنها پیشنهادهای فروشندگان ملاک قرار گیرد و همچنین بایستی از خریداری و مصرف  محصولاتی که گروه بندی مشخصی ندارند اجتناب گردد .
در مورد سهولت کاربرد نیز بایستی تعدد محصولات انتخاب شده تا حد امکان کم و محدود باشد تا از حجم کار کاسته شده و از بروز اشتباهات در غلظتهای انتخابی و نحوه مصرف ممانعت گردد.
خوشبختانه قیمت گندزداها و ضد عفونی کننده های شیمیایی در بسیاری از موارد در میزان کارایی آنها تاثیری ندارد و باید با انتخاب آگاهانه و صحیح آنها از تحمیل هزینه های بی جهت و هنگفت به جامعهء جلوگیری گردد .
بایستی همواره توجه داشت که تبلیغ گسترده اینگونه محصولات به منزله افزایش قیمت آنهاست و هزینه های تبلیغ را در واقع مصرف کنندگان می پردازند .
خصوصیات یک ماده شیمیایی ایده آل و مطلوب جهت گندزدایی و ضد عفونی عبارتند از :
۱-    تاثیر بر میکروارگانیسم های بیماریزا : اولین شرایط لازم برای اینکه بتوان از ترکیبی بعنوان گندزدا و یا ضد عفونی کننده استفاده نمود وجود خاصیت میکروب کشی آن ترکیب است . چنین ترکیبی باید بتواند در غلظتهای کم روی انواع عوامل بیماریزا ( قارچ – باکتری – اسپور – ویروس – پروتوزوئر – تخم انگل ) اثر داشته باشد و بتواند کلیه این عوامل را از بین ببرد .
۲-    نداشتن میل ترکیبی با خون . ترشحات زخم . چرک وسایر مواد آلی : از آنجایی که بسیاری از مواد شیمیایی با پروتئین ها و سایر مواد آلی موجود در محیط ترکیب می شوند . در صورت استفاده از این ترکیبات در چنین محیطهایی . قسمت اعظم ماده شیمیایی گندزدا یا ضد عفونی کننده بر اثر ترکیب . غیر فعال خواهد شد .
۳-    عدم سمیت برای انسان و یا سایر موجودات زنده با توجه به کاربرد : یک ترکیب شیمیایی در چنین حالتی باید فقط بر میکروارگانیسم های زیان آور موثر باشد و برای انسان و سایر حیوانات خطری در بر نداشته باشد .
۴-    قابلیت انحلال : ترکیب شیمیایی باید تا حد لازم جهت مصرف در آب و یا سایر حلالها قابل حل بوده و به سادگی و به مقدار زیاد بتوان تهیه نمود .
۵-    پایداری : گندزدا یا ضد عفونی کننده نباید در اثر نگاهداری با گذشت زمان . در مجاورت هوا . نور و یا حرارت اثر خود را از دست بدهد و یا فعالیت ضد میکروبی آن تغییر یافته و دگرگون شود .
۶-    نداشتن اثر خوردگی و یا تخریبی : ترکیب شیمیایی نباید باعث زنگ زدگی . خوردگی . رنگ و یا خرابی در سطوح مورد کاربرد شود .
۷-    اثر پاک کنندگی : در صورتی که ماده شیمیایی دارای اثر پاک کنندگی نیز باشد خاصیت ضد عفونی و گندزدائی ترکیب . افزایش خواهد یافت .
۸-    سازش با صابونها و یا سایر مواد شیمیایی .
۹-    قدرت نفوذ کافی .
۱۰- در زمان کم بر عوامل میکروبی موثر باشد .
۱۱- از نظر قیمت ارزان بوده . فراوان و به راحتی قابل حمل ونقل باشد .
۱۲- فاقد بوی زننده باشد .
۱۳- عدم ایجاد مقاومت میکروبی .

طبقه بندی عوامل شیمیایی در کنترل میکروارگانیسم ها
الف – مشتقات هالوژنها شامل :
۱- مشتقات هالوژنه آلی مانند ازوکلورامید – کلرآمین  T  و T.C.P
2- مشتقات هالوژنه معدنی مانند آب ژاول ((Kclo آب لابارک ( Naclo) و محلول داکین ‌‌‌‌‌(Ca(OCl)2) .
ب – عوامل اکسید کننده : نظیر آب اکسیژنه (H2O2). پرمنگنات پتاسیم .
ج – ترکیبات آلی فلزات سنگین : مانند مرکورکروم – مرتیولات (جیوه ) – متافن (جیوه )
ترکیبات معدنی فلزات سنگین : کلرور مرکوریک ( سوبلیمه ) – فنیل مرکوریک – نیترات – یدور جیوه –پروتئینات نقره ( آرژیرول )
د- مشتقات قطران : مانند فنول – کروزول (لیزول )- کلروگزیلنول (دتول ) – تیمول – کلرهگزیدین (هیبیتان )- ساولن (ستریماید + کلرهگزیدین )
ه- رنگهای آکریدین : مانند پرفلاوین . آکریفلاوین .
و- سایر رنگها : مانند ریوانل – ویوله دوژانسین – فوشین .

ضد عفونی کردن وسایل مورداستفاده در آرایشگاه
در دو دهه اخیر مسئله حفاظت وایمنی کارکنان و مراجعه کنندگان مراکزیکه امکان انتقال بیماری در آنها بالا است توجه بسیاری از مراکز علمی را به خودجلب کرده است .دهه هشتاد با پیدایش وگسترش وهمه گیری بیماری ایدز زنگ خطر را برای کارکنان این مراکز به صدا در آورد وسازمانهای بین المللی مانند :سازمان بهداشت جهانی و مرکز کنترل بیماریها ومرکز حفاظت از کارکنان وبسیاری از مراکز علمی را بر آن داشت که مقررات ویژه ای برای حفاظت کارکنان .مراجعه کنندگان وایمنی محیط کار تدوین گردد با این وجود همیشه دغدغه خاطر بسیاری از کارکنان ومراجعه کنندگان به مراکز این مسئله بوده که چگونه باید خودرا از ابتلا به بیماریهای عفونی خطرناک حفظ کنیم؟ چگونه با میگروارگانیسم هایی که تاکنون آنها را جدی تلقی نمی کردیم مقابله کنیم؟ وچه راهکارهایی برای پیشگیری احتیاطی بکار بریم؟ یکی از مهمترین مسائلی که در این راستا مورد بحث محافل علمی جهان است استفاده ازموادضدعفونی کننده ها هر روز نوع تازه ای از این مواد را به بازار عرضه می کنند ولی پس ازچندی بی خاصیت بودن آنها معلوم می گردد ودراین میان ترفند میگروارگانیسم ها وجهش های پیاپی آنان به صورت پدیده مقاومت دانشمندان را به چاره اندیشی واداشته است .علاوه برآن دانشمندان درصدد پیداکردن مواد و روش های مناسب تری جهت ضدعفونی کردن هستند که علاوه برکارایی بالاتر وایمن تر (چه ازنظر عوارضی که برای پرسنل ومراجعه کنندگان دارد وچه ازنظر تخریب وسایل ومحیط)نیزباشند.
بعنوان مثال ترکیبات آلدئیدی بدلیل سمیت بالا وعوارض زیادی که دارند (خورندگی وسایل .ایجاد آسم آلرژیکوسرطان زایی) بسیار محدود شده است وامروزه مصرف مواد ضدعفونی کننده فاقد آلدئیدها ارجحیت دارد .بنابراین افراد مسئول باید آشنایی کامل با مواد وطریقه صحیح مصرف آنها داشته باشند تا مناسب ترین ماده را انتخاب کنند بهترین ماده .ماده ای است که درحداقل زمان وحداقل غلظت بالاترین کارآیی وکمترین عوارض را د اشته باشد.

ضدعفونی کردن:
عمل ضدعفونی کردن عبارت از حذف تمامی میگروارگانیسم های بیماریزای فعال است وبا عمل استریل کردن تفاوت دارد درعمل استریل کردن علاوه برمیکرو ارگانیسم های بیماریزای فعال .نوع غیر فعال آنها که همان اسپورها هستند نیز ازبین می روند لازم به ذکر است که انجام مرحله ضدعفونی کردن قبل از مرحله استریلیزاسیون ومرحله پاکسازی قبل از مرحله ضدعفونی کردن لازم است وکلیه این مراحل حلقه های زنجیره ای بنام چرخه ابزار هستند که باحذف هرکدام از این مراحل حلقه های زنجیره ای بنام چرخه ابزار هستند که با حذف هرکدام از این حلقه ها کل چرخه نابود شده وبی اثر می گردد.
استفاده از ابزار __ رفع آلودگی از روی ابزار __ پاکسازی __ ضدعفونی کردن___ بسته بندی___استریل کردن

طریقه ضدعفونی کردن وسایل :
جهت ضدعفونی وسایل ولوازم (فلزی وغیرفلزی) انتخاب ماده مناسب وطرزصحیح عمل از اهمیت بسزایی برخوردار است. ماده ضدعفونی کننده باید علاوه برقابلیت از بین بردن میکرارگانیسم های بیماریزا عوارض سویی نیز بر روی وسایل از جمله خورندگی و غیرو را نداشته باشند.
روش کار با موادضدعفونی :
ابتدا ظرف درب دارمناسبی را تهیه کرده ظرف ازجنس مناسب که اثری بر روی محلول ضدعفونی کننده ومتعاقبا محلول نیز اثری بر روی آن نداشته باشد مانند ظرف (دکو باکس) سپس طبق دستور کارخانه تولید کننده ماده ضدعفونی کننده رقت مناسبی از آن را تهیه کرده ودرظرف فوق می ریزیم بعد از رفع آلودگیها از روی ابزار و وسایل (مو.پرزوغیره) آنهارا درون ظرف قرار داده وبعد از طی مدت زمان لازم که از طرف کارخانه تولیدکننده ذکرشده است ابزار را خارج کرده و زیر آب شیر شستشو می دهیم .بعد از اتمام کار از کارآیی وسایل اطمینان حاصل کرده ودر صورت نیاز آنها را روغن کاری می کنیم .

ضدعفونی سطوح:
یکی از اصول لازم جهت اطمینان از رعایت اصول بهداشتی در محیط کارضدعفونی سطوح (کف زمین .سطح میز.و     سرویس های بهداشتی ) با استفاده از مواد مناسب است ابتدا کف سالن وسطح میز وصندلی یا سطوح سرویس های بهداشتی را از مواد آلوده مثل (پرز و مو وغیره ) پاک کرده سپس رقت مناسب از محلول ضدعفونی کننده را تهیه کرده وبا دستما ل یا تی سطح مورد نظر را پاک می کنیم.

ضدعفونی دست :
اصل دیگر در حفظ بهداشت محیط کارضدعفونی دستها می باشد که اهمیت بسیار بالایی دارد زیرا دستهای آلوده یکی از عمده ترین راههای انتقال عفونت وبیماری است ماده     ضدعفونی کننده ای که جهت دستها به کار می رود باید علاوه بر کار آیی بالای آن اثر سوئی بر روی پوست دست نداشته باشد .بعضی از موادیکه قبلا به کار می رفتند ممکن است بدلیل بروز ناراحتی پوستی مصرف آنها برای افراد ایجاد مشکل نماید .پوستی که آزرده شده ودجار جراحت و زخم باشد از نظر انتقال عوامل بیماریزا مستعدتر بوده واز طرفی مانعی در استفاده از مواد ضدعفونی کننده است(بدلیل سوزش وناراحتی)

دکونکس (deconex)
دکونکس ۵۳ پلاس محلول مناسبی جهت ضدعفونی ابزار است که با غلظت ۲% ومدت زمان ۱۵ دقیقه قابل استفاده است.
جهت ضدعفونی سطوح دکونکس ۵۰آ_اف محلول مناسبی است که با رقت ۱% قابل استفاده می باشد.
اسپری سولارسپت توانایی ضدعفونی کردن سریع سطوح (۲دقیقه) را دارد و نیز در موارد ائرژانسی می توان جهت ضدعفونی ابزار و وسایل نیز از آن استفاده کرد این اسپری همچنین جهت ضدعفونی سطوح و وسایلی که به رطوبت حساس هستند بسیار مناسب می باشد تنها کافی است آن را بر روی سطح مورد نظر اسپری کنند وبعد از گذشت مدت زمان ۲ دقیقه . تنها باید دقت کرد که بر روی سطوحی که از جنس پلکسی گلاس هستند اسپری نشود (سطوح شفاف ) چون باعث کدورت این سطوح می گردد.
دکوسپت عمل ضدعفونی دست را انجام می دهد  میزان ۵-۳ میلی لیتر از آن را برکف دستها ریخته و به مدت ۳۰ ثانیه دستها را به هم مالش می دهیم تا کاملا تمام نقاط دست به محلول آغشته گردد ونیازی به شستشوی قبلی دست نیز نمی باشد/

الکل ها
الکل ها از پر مصرفترین گندزداها و ضد عفونی کننده ها می باشند و قادر به از بین بردن باکتریها و قارچها هستند . بعضی ویروسهای چربی دارنیز توسط این مواد از بین می روند .
الکل ها را می توان بتنهایی و یا بصورت ترکیب با دیگر عوامل ضد میکروبی مثل ید – فرمالدئید و یا ترکیبات آمونیوم کواترنر مورد استفاده قرار داد . میزان تاثیر الکل های مذکور با اضافه کردن فرمالدئید افزایش می یابد که برای مثال    می توان از مخلوط ۱۰درصد فرمالین در الکل ۷۰درصد و یا هیپوکلریتی که ۲۰۰۰P.P.M.کلر قابل استفاده داشته باشد نام برد . هم چنین می توان آنها را با آب تا غلظتهای ۵۰تا ۹۰درصدرقیق کرد که با منعقد کردن پروتئین های اساسی میکروبها باعث نابودی آنها می گردند . در صورتی که الکل به صورت خالص مورد استفاده قرار گیرد موجب انعقاد پروتئین نمی شود ، به همین دلیل وجود آب در مخلوط الکل ضروری است . تاثیر مخلوط آب و الکل در غیر فعال کردن باکتریهای رویشی و ویروس ها نسبتا سریع بوده ولی روی اسپور آنها تاثیری ندارد و به همین دلیل یک ماده استریل کننده حقیقی بشمار  نمی آید .
الکل ها با از بین بردن چربی در پوست می توانند به عنوان یک پاک کننده عمل نمایند و بر اثر حل نمودن چربی و روغن براحتی روی میکروبها اثر می کنند . از آنجایی که الکل ها سریعا از سطوح تبخیر می شوند ، بنابراین کاربرد آنها جهت گندزدایی یا ضد عفونی کوتاه مدت مفید و موثر می باشد .
الکل اتیلیک ( اتانول ) در غلظتهای ۵۰ تا ۷۰ درصد بیشتر اثر ضد میکروبی بر علیه فرمهای رویشی را دارد و در غلظتهای ۵تا۱۰درصد رشد باکتریها را کند کرده و در غلظتهای بیش از ۷۰درصد موجب مرگ باکتریها نمی شود .در یک بررسی ، مشخص شده که هاگ باسیلوس سوبتیلیس برای مدت ۹سال و هاگ عامل سیاه زخم برای مدت ۲۰ سال در الکل زنده مانده است .

اثر موضعی الکل

غلظت زیاد الکل سبب تحریک غشاهای مخاطی شده و ضمنا پوست سالم را قرمز می کند . این اثر تحریک به علت رسوب قسمتی از پروتئین های سلولی و اثر دهیدراتاسیون الکل است . همچنین در زیر جلد نفوذ کرده ، سبب خراب شدن پروتوپلاسم سلولی می شود تا اینکه با مایع نسجی رقیق شود . استنشاق بخار قوی الکل سبب تحریک و بسته شدن “گلوت ” می شود . خوردن آن سبب احساس سوزش در حلق و معده می گردد و تزریق الکل ۸۰تا۹۵درصد داخل عصب یا غده عصبی سبب حذف درد در نواحی مربوطه می شود ( به علت تخریب سلولهای عصبی بر اثر رسوب پروتئین و             حل شدن چربی های آن ) .

ساولون ( ستریماید – سی ) cavlon(cetrimide-c)

ترکیبی از ۳/۰درصد کلرهگزیدین گلوکونات و ۳درصد ستریماید است که ترکیب دوم بیشتر اثر پاک کنندگی دارد . مجموع دو دارو سبب گردیده که علاوه بر نفوذ سریع در پوست ، میدان اثر وسیع نیز داشته باشد ، بدون آنکه موجب تحریک پوست گردد .
از این محلول جهت ضد عفونی زخمها و شستن دست و بدن ( محلول ۱درصد ) ، ضد عفونی پوست قبل از جراحی        ( محلول یک درصد ساولن در الکل ) ، ضد عفونی سریع لوازم جراحی ، لوله های پلی اتیلن ، سوندها و ظروف پلاستیکی  ( ساولن یک در ۲۰الکل ) استفاده می شود .
در مواردی که سابقه حساسیت به این دارو وجود دارد باید از مصرف آن خودداری کرد . محلول ساولن نبایستی در تماس با چشم ، مغز ، مننژو گوش میانی قرار گیرد ، چون گزارشهایی در مورد کر شدن به دلیل دخول دارو در گوش میانی وجود دارد .
در صورت بروز نشانه های درماتیت یا حساس شدن به نور باید مصرف آن قطع شود .کاربرد آن در دوران بارداری و مادران شیر ده بلا مانع است .

در زمینه کاربرد ساولن به نکات زیر توجه شود :
۱-    در صورت آلودگی چشم و گوش ، بایستی با آب بخوبی شستشو شوند .
۲-    محلولهایی که جهت زخمها یا سوختگیها به کار برده می شوند ، بایستی قبلا” استریل شوند (۳۰دقیقه در حرارت ۱۱۵درجه سانتیگراد در اتوکلاو ) .
۳-    هرگاه نگاهداری اشیاء فلزی در محلول ستریماید برای مدت بیش از ۸ساعت ضرورت یابد ، جهت جلوگیری از زنگ زدن آنها لازم است ۴/۰ درصد نیتریت سدیم به محلول اضافه شود . این محلول باید هفته ای یکبار تعویض گردد .
۴-    سرنگ و سوزنی که جهت تزریق نخاعی به کار می رود باید به دقت با آب استریل شستشو شود .
۵-    وسایل پلاستیکی را نباید بیش از نیم ساعت در این محلول نگاهداری کرد .
۶-    از مصرف صابون همراه این محلول خودداری شود ، زیرا بی اثر می گردد .
۷-    در ظرف نفوذ ناپذیر و دور از نور نگاهداری شود .
۸-    از به کار بردن در چوب پنبه ای برای شیشه محلول خودداری شود .
۹-    قبل از مصرف جهت رقیق کردن و بمنظور جلوگیری از کف کردن زیاد ، آب را به آهستگی به محلول اضافه کنید
۱۰- ماده سفیدکننده هیپوکلریت برای شستشوی البسه ای که در تماس با این محلول بوده اند نباید به کار رود ، زیرا لکه قهوه ای رنگ بجا می گذارد .

پویدون آیوداین (بتادین )povidon-iodine(betadin)
یکی از بهترین ترکیبات یدوفور می باشد که ایزودین نیز نامیده می شود . یک ضد عفونی کننده موضعی است که اثر کشنده بر باکتریها و اسپور آنها ، قارچها ، ویروسها و تک یاخته ها دارد . ترکیبی از ید و پلی وینیل پیرولیدین می باشد که مقدار ید ، نباید از ۲درصد کمتر و از ۱۲درصد بیشتر باشد .
بتادین به اشکال مختلف مثل محلول ۱۰درصد برای استفاده در موضع زخم و محلول ۲درصد به صورت اسپری ، پماد ، شیاف مخصوص برای مهبل ( برای قارچ کاندیدا ) و محلول ضد عفونی جهت عمل جراحی به کار برده می شود و از آن جهت آماده کردن پوست قبل از عمل جراحی و یا تزریقات ، تمیز کردن و درمان زخمها و سوختگیها و ضد عفونی زخم و زنان و زایمان نیز استفاده می شود .

دستورالعمل کلی در مورد کاربرد ضد عفونی کننده ها و گندزداها
برای رقیق سازی و مصرف گروههای مختلف مواد شیمیایی نکات و جوانب مهمی وجود دارد که رعایت آنها به منظور کنترل موثر میکروارگانیسم ها الزامی است . برخی از این نکات بر روی بر چسب آنها قید شده و بعضی نیز جنبه عمومی دارد . در اینجا نکات کلی و مفیدی درباره کاربرد این ترکیبات ذکر می گردد .
الف – ماده مصرفی را به دقت پیمانه کنید .
ب – برای ساختن محلول ، مقدار صحیحی از آب را به ماده ضد میکروبی بیفزائید .
پ – برای ساختن محلول از ظروف خشک استفاده کنید .
ت – پیش از کاربرد ماده ضد میکروبی ، در صورت امکان لکه ها و کثافات را پاک کنید .
ث – مازاد محلول ضد میکروبی را در خاتمه کار روزانه ، دور بریزید .
ج – توجه داشته باشید که کاربرد محلولهای  ضد عفونی کننده و گندزدا بدون دقت و مهارت ، سبب رشد میکروبها و گسترش عفونت می گردد .
چ – از ضد عفونی کننده ها و گندزداها برای استریل کردن استفاده نکنید .
ح – ابزار و وسایل تمیز را در درون محلولهای میکروب کش نگهداری کنید .
خ – ظروف حاوی مواد میکروب کش را دوباره پر نکنید .
د- از بکارگیری محلولهای ساخته شده در روزهای قبل پرهیز کرده و هر روز محلول تازه ای بسازید .
ذ- از بکارگیری محلولهای میکروب کش که خود به بیمارستان آورده اید پرهیز کرده و آنچه که بیمارستان در اختیار شما  می گذارد استفاده کنید .
ر- دو محلول ضد میکروبی را با هم بکار نبرید مگر آنکه یکی از آنها الکل باشد .
ز- از ترکیب و اختلاط پاک کننده ها با مواد گندزدا بپرهیزید زیرا ممکن است هر دو بی اثر شوند .
ژ- فقط در صورتی که کاربرد روشهای حرارتی مقدور نباشد از محلولهای میکروب کش انتخابی استفاده کنید.